Viêm gai thị thần kinh: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Viêm gai thị thần kinh là bệnh gì?

Viêm gai thị thần kinh là tình trạng phần đầu của dây thần kinh thị giác (nơi truyền tín hiệu hình ảnh từ mắt lên não) bị viêm hoặc tổn thương. Khi khu vực này gặp vấn đề, hình ảnh mà mắt nhìn thấy sẽ không còn rõ ràng như bình thường, thậm chí có thể suy giảm thị lực đột ngột.

Trên thực tế, dây thần kinh thị giác đóng vai trò như đường dẫn truyền tín hiệu. Nếu lớp bảo vệ bên ngoài dây thần kinh bị viêm, tín hiệu hình ảnh truyền lên não sẽ bị gián đoạn. Người bệnh vì vậy có thể nhìn mờ, nhìn sai màu hoặc cảm thấy đau khi cử động mắt.

Bệnh có thể xuất hiện ở một mắt hoặc cả hai mắt, thường gặp ở người trẻ và trung niên. Nhiều trường hợp ban đầu chỉ nghĩ là mỏi mắt hoặc giảm thị lực tạm thời nên dễ bỏ qua, khiến việc điều trị bị chậm trễ.

Đường dẫn truyền tín hiệu bị tổn thương sẽ khiến người bệnh bị mù ở 1 hoặc cả 2 mắt 

Nguyên nhân gây ra viêm gai thị thần kinh là gì?

Nguyên nhân phổ biến nhất của bất thường ở dây thần kinh thị giác này là rối loạn miễn dịch tức tình trạng hệ miễn dịch của cơ thể nhầm lẫn và tấn công chính các mô khỏe mạnh.

Bên ngoài dây thần kinh thị giác có một lớp bảo vệ gọi là myelin (có thể hiểu đơn giản là lớp cách điện giúp tín hiệu truyền nhanh và ổn định). Khi lớp này bị phá hủy, dây thần kinh sẽ bị viêm và hoạt động kém hiệu quả.

Theo các bác sĩ chuyên khoa Mắt của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, các nguyên nhân thường gặp có thể kể đến như sau:

• Bệnh tự miễn: Người có tiền sử đa xơ cứng (Multiple Sclerosis) có nguy cơ cao mắc bệnh lý này. Trên thực tế, ước tính khoảng ½ bệnh nhân bị đa xa cứng có thể gặp biến chứng viêm gai thị thần kinh. Ngoài ra, người đang điều trị neuromyelitis Optica cũng có thể có triệu chứng của viêm gai thị. 
• Nhiễm trùng: Một số tác nhân nhiễm trùng từ cơ quan khác có thể lan đến dây thần kinh thị giác như giang mai, Lyme, sốt do mèo cào, virus HIV, viêm gan B, Herpes…
• Ảnh hưởng từ bệnh lý toàn thân: Tiểu đường kiểm soát kém sẽ làm tăng nguy cơ tổn thương thần kinh. Đồng thời, người mắc bệnh viêm động mạch nội sọ có thể gặp các vấn đề bất thường ở dây thần kinh. 

Lưu ý rằng, không phải lúc nào cũng xác định được nguyên nhân gây viêm dây thần kinh rõ ràng. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, bác sĩ thường cần đánh giá tổng thể sức khỏe thay vì chỉ tập trung riêng vào mắt.

Triệu chứng của bệnh viêm gai thị thần kinh?

Các dấu hiệu của viêm gai thị thường xuất hiện khá nhanh, đôi khi chỉ trong vài ngày từ khi bệnh bắt đầu khởi phát. Các triệu chứng điển hình của bệnh có thể kể đến như sau:

• Giảm thị lực đột ngột ở một hoặc hai mắt
• Nhìn mờ hơn khi cơ thể nóng lên, vận động mạnh hoặc sốt
• Đau mắt hoặc đau sâu sau hốc mắt, đặc biệt khi đảo mắt
• Nhìn màu sắc nhạt hơn hoặc khó phân biệt màu
• Xuất hiện vùng tối trong tầm nhìn (điểm mù trung tâm)
• Nhìn đường thẳng thành cong hoặc méo nhẹ

Thị lực giảm, đau mắt đột ngột là các triệu chứng đặc trưng của viêm gai thị 

Bệnh viêm gai thị thần kinh có nguy hiểm không?

Mặc dù viêm gai thị là bệnh lý có thể điều trị dứt điểm, thời gian điều trị khoảng vài tháng khi được điều trị đúng cách. Tuy nhiên, trong trường hợp không được điều trị đúng cách, người bệnh có thể gặp các biến chứng như sau:

• Tổn thương thị lực lâu dài: Dây thần kinh thị giác bị tổn thương nặng có thể không phục hồi hoàn toàn khiến người bệnh bị suy giảm. Ngoài ra, số ít bệnh nhân vẫn bị giảm thị lực vĩnh viễn dù bệnh đã được kiểm soát.
• Tác dụng phụ do thuốc điều trị: Các loại thuốc chống viêm steroid có thể được chỉ định để điều trị viêm gai thị nhưng sau khi sử dụng bệnh nhân có thể bị:
• Tăng cân, loãng xương
• Rối loạn đường huyết
• Viêm loét dạ dày
• Thay đổi tâm trạng

Xem thêm: Phục hồi dây thần kinh thị giác: Tiên lượng và hướng điều trị

Chẩn đoán viêm gai thị thần kinh như thế nào?

Để chẩn đoán bệnh nhân có bị viêm gai thị hay không, các bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng trước, bao gồm hỏi bệnh, khám mắt và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Tiếp theo, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm máu để bác sĩ kiểm tra người bệnh có triệu chứng viêm hay không và loại trừ các bệnh lý toàn thân. 

Bên cạnh đó, người bệnh cũng có thể được yêu cầu chụp cộng hưởng từ (MRI).  Kỹ thuật này cho phép quan sát rõ dây thần kinh thị giác và phát hiện vùng viêm hoặc tổn thương rất sớm. Ngoài ra, bệnh nhân cũng có thể thực hiện đo điện thế gợi thị giác để kiểm tra bất thường ngay cả khi hình ảnh MRI chưa thấy rõ tổn thương.

Các phương pháp điều trị viêm gai thị thần kinh 

Mục tiêu điều trị bệnh là kiểm soát phản ứng viêm, bảo vệ dây thần kinh thị giác và hạn chế nguy cơ tái phát. Tùy vào nguyên nhân và mức độ bệnh, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ phù hợp cho từng người.

Phương pháp thường được áp dụng đầu tiên là sử dụng thuốc corticosteroid tức nhóm thuốc có tác dụng giảm viêm mạnh. Thuốc giúp rút ngắn thời gian phục hồi thị lực và kiểm soát đợt viêm cấp. Trong một số trường hợp, thuốc có thể được kết hợp với thuốc ức chế miễn dịch nhằm giảm hoạt động quá mức của hệ miễn dịch.

Nếu cơ thể không đáp ứng tốt với thuốc, bác sĩ có thể chỉ định thay huyết tương. Đây là phương pháp lọc máu nhằm loại bỏ các kháng thể gây hại đang tấn công dây thần kinh thị giác, từ đó giúp giảm mức độ tổn thương.

Ngoài ra, một số thuốc sinh học hiện đại có thể được sử dụng để kiểm soát lâu dài bằng cách giảm sản xuất kháng thể gây viêm. Song song với điều trị nguyên nhân, bác sĩ cũng sẽ hỗ trợ kiểm soát triệu chứng như đau mắt hoặc rối loạn thị lực để người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn trong quá trình hồi phục.

Người bệnh có thể được chỉ định uống thuốc để làm giảm các triệu chứng của viêm gai thị  

Nhìn chung, viêm gai thị thần kinh là bệnh lý có thể gây suy giảm thị lực nhưng vẫn có khả năng hồi phục nếu được chẩn đoán và điều trị sớm. Bệnh thường liên quan đến rối loạn miễn dịch, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý nền và biểu hiện qua giảm thị lực, đau mắt hoặc rối loạn màu sắc. Để phòng khám các bất thường về mắt, bạn nên duy trì điều trị các bệnh lý nền và thăm khám mắt định kỳ.