Viêm giác mạc ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Viêm giác mạc ở trẻ em là gì?

Viêm giác mạc ở trẻ em là tình trạng giác mạc bị nhiễm trùng, dẫn đến đỏ, đau, cộm và khó chịu. Bệnh thường bị nhầm lẫn với dị ứng mắt, viêm kết mạc, khiến nhiều phụ huynh chủ quan chậm trễ điều trị dẫn đến suy giảm thị lực hoặc mù lòa.

Viêm giác mạc ở trẻ em là hệ quả của quá trình tổn thương do nhiễm trùng và không nhiễm trùng

Giác mạc là bộ phận quan trọng của đôi mắt, đóng vai trò bảo vệ thị giác và cho phép ánh sáng đi vào tham gia quá trình khúc xạ. Tuy nhiên do cấu trúc mỏng manh, vị trí tiếp xúc với môi trường bên ngoài và sức đề kháng còn yếu, vùng này đối mặt với nguy cơ viêm nhiễm cao.

Nguyên nhân viêm giác mạc trẻ em

Tương tự như ở người lớn, viêm giác mạc ở trẻ em thường xuất phát từ hai nhóm chính là do nhiễm trùng và không do nhiễm trùng. Cụ thể từng nhóm nguyên nhân như sau:

Do nhiễm trùng

Vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng là tác nhân hàng đầu dẫn đến nhiễm trùng giác mạc ở trẻ em. Bệnh nhân không được xử trí kịp thời có thể ảnh hưởng đến chức năng thị giác do hình thành sẹo giác mạc.

Các chủng gây bệnh thường gặp bao gồm:

• Vi trùng: Tụ cầu vàng, trực khuẩn mủ xanh, phế cầu hoặc lậu cầu.
• Virus: Herpes Simplex, Varicella Zoster.
• Ký sinh trùng hoặc nấm hiếm khi xảy ra ở trẻ nhỏ, thường chỉ gặp sau chấn thương hoặc suy giảm miễn dịch.

Những chủng vi trùng, virus, nấm thường gây bệnh ở giác mạc trẻ em

Không do nhiễm trùng

Giác mạc của trẻ cũng có thể bị viêm loét do nhóm nguyên nhân không do nhiễm trùng như quặm mi, thiếu hụt vitamin A. Nghiêm trọng hơn liên quan đến các bệnh lý tự miễn như hội chứng Sjogren, collagen, lupus ban đỏ, Sjogren, có nghĩa hệ miễn dịch tự tấn công mô lành giác mạc.

Dấu hiệu bệnh viêm giác mạc ở trẻ em

Mỗi nguyên nhân gây bệnh, độ tuổi cũng như mức độ nghiêm trọng mà từng trẻ nhỏ sẽ có biểu hiện viêm giác mạc khác nhau. Tuy nhiên, nhiều bé còn nhỏ không diễn tả được cảm giác khó chịu hay vấn đề đang gặp phải nên phụ huynh cần chủ động theo dõi.

Nếu mắt trẻ gặp phải các vấn đề dưới đây, bố mẹ cần sớm đưa con đến bệnh viện thăm khám:

• Tròng trắng mắt chuyển đỏ.
• Mắt đau nhức, khó chịu.
• Sợ ánh sáng, nhạy cảm với ánh sáng.
• Mắt chảy dịch tiết hoặc nước mắt khó kiểm soát.
• Mắt mờ nhòe.
• Cảm giác mắt bị cộm, có dị vật bên trong.
• Triệu chứng toàn thân như hạch trước tai, sốt cao, tổn thương dạng bọng nước.

Dấu hiệu nhận biết trẻ em bị viêm giác mạc

Lưu ý, không phải mọi nguyên nhân gây bệnh đều dẫn đến các vấn đề bất thường nêu trên. Ví dụ như khi nhiễm Herpes Simplex virus, giác mạc dễ bị mất cảm giác nên ít khi đau nhức; hoặc như giác mạc viêm do nấm có xu hướng phát triển chậm và âm ỉ.

Trẻ nào có nguy cơ mắc viêm giác mạc

Mọi trẻ nhỏ đều có nguy cơ bị viêm giác mạc, tuy nhiên những điều kiện dưới đây sẽ tạo cơ hội thuận lợi hơn do vi trùng xâm nhập:

• Trẻ nhỏ sử dụng kính áp tròng sai cách, vô tình chạm tay nhiễm virus vào kính.
• Bề mặt nhãn cầu bị tổn thương sau chấn thương, hở mi.
• Trẻ mắc các bệnh nền khiến hệ miễn dịch suy giảm.
• Thời gian dài sử dụng thuốc corticoid tại chỗ.

Trẻ bị suy giảm hệ miễn dịch có nguy cơ cao bị viêm giác mạc

Bệnh viêm loét giác mạc ở trẻ em có nguy hiểm không?

Viêm loét giác mạc ở trẻ nhỏ là một bệnh lý nguy hiểm, tỷ lệ gây mù lòa cao. Ngay khi nhận thấy có biểu hiện bất thường, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện thăm khám, tiếp nhận và tuân thủ chỉ định y tế nhằm bảo toàn thị lực.

Biến chứng viêm giác mạc ở trẻ em

Giác mạc trẻ nhỏ bị viêm do nhiễm trùng hay không do nhiễm trùng đều tiềm ẩn những nguy cơ biến chứng nhất định, bao gồm:

• Loét giác mạc.
• Sẹo giác mạc.
• Viêm giác mạc tái phát, thường gặp ở chủng virus Herpes Simplex.
• Thị lực suy giảm tạm thời hoặc mù lòa vĩnh viễn.

Viêm giác mạc tiến triển có thể hình thành vết loét, hình thành sẹo

Phương pháp chẩn đoán

Chẩn đoán trẻ nhỏ bị viêm giác mạc hay không cần kết hợp giữa khám lâm sàng và xét nghiệm cận lâm sàng khác. Việc kết hợp giữa các dữ kiện đảm bảo đánh giá chính xác tình trạng tổn thương, từ đó áp dụng phương pháp điều trị phù hợp với thị lực của trẻ.

Khám lâm sàng

Đầu tiên, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng và tiền sử bệnh lý của trẻ từ phụ huynh. Nếu con đang dùng thuốc, mắc bệnh nền hoặc sử dụng kính áp tròng, bố mẹ nên khai báo cụ thể, giúp tiết kiệm thời gian chẩn đoán ban đầu.

Khám sức khỏe mắt với bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Phương Đông

Trẻ được khám tổng thể sức khỏe mắt, tình trạng viêm dưới đèn soi chuyên dụng ngay sau đó. Quá trình này giúp bác sĩ quan sát chi tiết cấu trúc, phát hiện dấu hiệu viêm như ổ loét, thâm nhiễm hoặc phù giác mạc.

Khám cận lâm sàng

Để đánh giá chính xác nguyên nhân gây viêm giác mạc, bệnh nhi cần được chẩn đoán chuyên sâu với:

• Xét nghiệm dịch tiết, mô giác mạc để truy vết tác nhân gây bệnh.
• Nhuộm Fluorescein giác mạc kiểm tra tình trạng giác mạc bị tổn thương.

Cách chữa viêm kết giác mạc mắt ở trẻ em

Với nguyên nhân không do nhiễm trùng, bệnh nhân thường chỉ cần nhỏ nước mắt nhân tạo để hỗ trợ làm lành vết thương. Trường hợp chuyển nặng có thể được dùng thêm thuốc kháng viêm, cải thiện các triệu chứng khó chịu.

Đổi lại với nhóm viêm giác mạc xuất phát từ nhiễm trùng, mỗi nhóm tác nhân sẽ tiếp nhận hướng điều trị riêng biệt:

• Do vi khuẩn: Trẻ được chỉ định dùng thuốc kháng sinh tại chỗ, toàn thân nhằm loại bỏ các yếu tố nguy cơ gây viêm. Một số ca bệnh được kê đơn thêm thuốc kháng viêm, giảm đau để hạn chế hình thành sẹo và thuyên giảm triệu chứng viêm.
• Do nấm: Kê đơn thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc uống chống nấm.
• Do virus: Ước tính 50% ca bệnh viêm giác mạc do virus có thể tự khỏi mà không cần can thiệp sâu. Bệnh nhân chỉ dùng thuốc kháng virus trong trường hợp đặc biệt, đa số chỉ cần nhỏ nước mắt nhân tạo và vệ sinh hàng ngày.
• Do ký sinh trùng: Tuân thủ lịch nhỏ thuốc chống ký sinh trùng.

Điều trị viêm giác mạc ở trẻ nhỏ theo nguyên nhân gây nhiễm trùng

Biện pháp phòng ngừa viêm giác mạc trẻ em

Nhằm giảm nguy cơ viêm giác mạc ở trẻ nhỏ, phụ huynh nên bắt đầu hướng dẫn con sinh hoạt lành mạnh và chăm sóc mắt đúng cách. Dưới đây là một số biện pháp chuyên gia y tế gợi ý đến bố mẹ:

• Tránh cho con sử dụng kính áp tròng quá sớm, chỉ sử dụng khi thực sự cần thiết.
• Bảo quản, vệ sinh kính áp tròng đúng cách theo khuyến nghị của bác sĩ hoặc nhà sản xuất.
• Trẻ cần được tập thói quen rửa tay thường xuyên với xà phòng khử khuẩn. Tuyệt đối không đưa tay lên mắt, dụi hay chà xát mạnh khiến giác mạc tổn thương nặng.
• Khi ra ngoài nắng, di chuyển trên đường nên đeo kính râm bảo vệ mắt.
• Không bơi lội ở những vùng nước ô nhiễm, chưa được xử lý đúng cách.
• Áp dụng chế độ dinh dưỡng cân bằng, đặc biệt bổ sung nhiều dưỡng chất giàu vitamin A, C, E và omega-3 tốt cho mắt.
• Giữ khoảng cách tối thiểu giữa mắt với thiết bị điện tử, tránh kéo dài thời gian sử dụng.
• Không dùng chung khăn mặt, đồ dùng cá nhân với người mắc bệnh về mắt.
• Thăm khám chuyên khoa Mắt ngay khi có các biểu hiện khó chịu như ngứa, chảy nước mắt, đỏ mắt.

Hướng dẫn phòng ngừa giác mạc trẻ bị viêm do nhiễm trùng hoặc không do nhiễm trùng

Viêm giác mạc ở trẻ em là bệnh lý Nhãn khóa cần được phát hiện, điều trị sớm nhằm hạn chế tối đa những biến chứng nguy hiểm như suy giảm thị lực, sẹo giác mạc. Phụ huynh cần kết hợp thăm khám chuyên khoa, tuân thủ chỉ định cùng hướng dẫn con tự chăm sóc mắt tại nhà giúp tối ưu hiệu quả điều trị.