Viêm kết mạc mùa xuân (Vernal Keratoconjunctivitis – VKC)

Khái niệm

Viêm kết mạc mùa xuân là một bệnh viêm dị ứng mạn tính của kết mạc, thường xuất hiện theo mùa, đặc biệt vào mùa xuân và mùa hè khi thời tiết nóng, khô và có nhiều dị nguyên trong không khí.

Bệnh thường gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên, đặc biệt là bé trai, và có xu hướng giảm dần khi trưởng thành.

Nguyên nhân

Nguyên nhân chủ yếu của bệnh là phản ứng dị ứng của cơ thể với các yếu tố môi trường, liên quan đến phản ứng quá mẫn của hệ miễn dịch, trong đó có vai trò của kháng thể Immunoglobulin E gây viêm kết mạc và các triệu chứng dị ứng.

Các dị nguyên thường gặp gồm:

• Phấn hoa
• Bụi
• Lông động vật
• Nắng nóng và gió khô

Dịch tễ

• Gặp nhiều ở vùng khí hậu nóng và khô.
• Thường xuất hiện ở trẻ từ 5–20 tuổi.
• Nam gặp nhiều hơn nữ.
• Bệnh thường tái phát nhiều năm theo mùa.

Triệu chứng lâm sàng

Triệu chứng cơ năng

Người bệnh thường có các biểu hiện:

• Ngứa mắt rất nhiều (triệu chứng điển hình).
• Đỏ mắt.
• Chảy nước mắt.
• Sợ ánh sáng.
• Cảm giác cộm như có dị vật trong mắt.
• Ghèn trắng dai, dính như sợi.

Triệu chứng thực thể

Khi khám mắt có thể thấy:

• Kết mạc đỏ và phù nề.
• Nhú gai lớn ở kết mạc mi trên (hình ảnh giống “lát đá”).
• Xuất hiện các chấm trắng quanh rìa giác mạc gọi là Horner-Trantas dots.
• Có thể có tổn thương giác mạc nếu bệnh nặng.

Các thể lâm sàng

Viêm kết mạc mùa xuân được chia thành 3 thể chính:

Thể mi (Palpebral)

• Nhú gai lớn ở kết mạc mi trên.
• Thường gặp nhất.

Thể rìa (Limbal)

• Tổn thương tập trung quanh rìa giác mạc.
• Có thể thấy các hạt trắng nhỏ.

Thể hỗn hợp

• Kết hợp cả tổn thương mi và rìa giác mạc.

Biến chứng

Nếu bệnh kéo dài hoặc không điều trị đúng cách có thể gây:

• Viêm giác mạc.
• Loét giác mạc (loét hình khiên).
• Sẹo giác mạc.
• Giảm thị lực.

Chẩn đoán

Chẩn đoán chủ yếu dựa vào:

• Triệu chứng lâm sàng điển hình (ngứa mắt nhiều, ghèn dai, nhú gai lớn).
• Tiền sử bệnh tái phát theo mùa.
• Khám mắt bằng đèn khe.

Điều trị

Điều trị không dùng thuốc

• Tránh tiếp xúc với các dị nguyên (bụi, phấn hoa…).
• Đeo kính bảo vệ mắt khi ra ngoài.
• Không dụi mắt.
• Giữ vệ sinh mắt.

Điều trị bằng thuốc

• Nước mắt nhân tạo.
• Thuốc chống dị ứng như Olopatadine hoặc Ketotifen.
• Thuốc ổn định dưỡng bào như Sodium cromoglycate.
• Trường hợp nặng có thể dùng corticosteroid nhỏ mắt trong thời gian ngắn theo chỉ định bác sĩ.

Phòng bệnh

Giữ môi trường sống sạch sẽ, hạn chế bụi và dị nguyên, tránh dụi mắt khi mắt bị ngứa, đeo kính bảo vệ mắt khi ra ngoài trời nắng, gió, khám mắt sớm khi có triệu chứng bất thường.