Xét nghiệm BUN là một trong những chỉ định ban đầu để phát hiện các bất thường về chức năng gan thận và tình trạng chuyển hóa protein trong cơ thể. BUN có thể được chỉ định thực hiện trong kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc với những người đang có triệu chứng của các bệnh lý gan, thận.
Khi chúng ta ăn thịt, cá, trứng, sữa... hoặc khi cơ thể phân giải protein của chính mình, protein sẽ được chuyển hóa thành các chất nhỏ hơn. Trong quá trình này, hoạt chất amoniac có độc tính sẽ được tạo ra. Gan sẽ chuyển amoniac thành ure, tiếp theo ure theo máu đến thận, được thận lọc và đào thải chủ yếu qua nước tiểu.
BUN là viết tắt của Blood Urea Nitrogen. Xét nghiệm BUN là xét nghiệm khảo sát định lượng nitơ có trong phân tử ure, qua đó hỗ trợ bác sĩ đánh giá chức năng thận và một số hoạt động chuyển hóa protein của cơ thể.
Lưu ý: BUN không phải là xét nghiệm chỉ điểm riêng cho bệnh thận. Bởi chỉ số này chịu sự ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như cơ thể mất nước, chế độ ăn nhiều protein, xuất huyết tiêu hóa hoặc một số bệnh lý khác. Do đó, các bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm BUN, creatinin kết hợp với eGFR để đánh giá chức năng thận toàn diện hơn.
Một số người nhầm lẫn xét nghiệm này và xét nghiệm ure trong máu là một. Tuy nhiên, đây là hai phương pháp khác nhau, BUN kiểm tra lượng nitơ trong phân tử ure, khác với xét nghiệm ure đánh giá toàn bộ các phân tử ure có trong máu.
Xét nghiệm BUN định lượng nitơ có trong phân tử ure
Chỉ số BUN trong xét nghiệm máu được đánh giá dựa trên kết quả xét nghiệm ure toàn phần theo công thức như sau:
(Với trường hợp tính theo đơn vị mmol/L và nồng độ BUN = ure)
Kết quả xét nghiệm máu BUN được cho là bình thường nếu nằm trong khoảng tham chiếu như sau:
|
Đối tượng/Loại xét nghiệm |
Nồng độ tham khảo |
|
Nam trưởng thành – BUN trong máu |
8–24 mg/dL (2,86–8,57 mmol/L) |
|
Nữ trưởng thành – BUN trong máu |
6–21 mg/dL (2,14–7,50 mmol/L) |
|
Ure trong nước tiểu |
428–714 mmol/24 giờ |
Đặc biệt, phòng thí nghiệm có thể trả kết quả chỉ số BUN đo bằng đơn vị mg/dL và mmol/L nên người bệnh cần lưu ý trước khi đối chiếu. Đồng thời, khoảng tham chiếu của các phòng xét nghiệm có thể khác nhau tùy vào phương pháp thực hiện và đối tượng được xét nghiệm.
Nếu kết quả xét nghiệm tăng cao BUN thu được trên 50 mg/dL (tương đương 17,85 mmol/L) thì đây là gợi ý các bệnh lý về thận như:
Tuy nhiên, trước khi đưa ra chẩn đoán, các bác sĩ sẽ chỉ định bệnh nhân thực hiện nhiều xét nghiệm và phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác nhau để loại trừ bệnh thận với các nguyên nhân cũng làm chỉ số BUN trong xét nghiệm máu tăng cao như:
Chỉ số BUN cao là gợi ý các bệnh lý về thận và đường tiết niệu
Nếu như kết quả xét nghiệm cao hơn bình thường là dấu hiệu của các bệnh lý về thận thì chỉ số BUN thấp là dấu hiệu của tổn thương gan hoặc do chế độ ăn uống không hợp lý gây ra:
Trình tự của phương pháp xét nghiệm này tương tự như các bước thực hiện của xét nghiệm công thức máu như sau:
Lưu ý nếu chỉ thực hiện riêng xét nghiệm này thì người bệnh không cần nhịn ăn mà chỉ cần hạn chế ăn quá nhiều thịt, cá, trứng, sữa vào trước ngày xét nghiệm. Tuy nhiên, nếu thực hiện đồng thời cùng các xét nghiệm khác, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa.
Sau khi có kết quả, bác sĩ sẽ trao đổi lại với bệnh nhân
Để quá trình xét nghiệm diễn ra thuận lợi, nhanh chóng, người bệnh nên ưu tiên lựa chọn các bệnh viện sở hữu hệ thống xét nghiệm hóa sinh đồng bộ, quy trình lấy và xử lý mẫu khoa học.
Tại Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, các xét nghiệm hóa sinh được thực hiện trên hệ thống máy xét nghiệm COBAS tự động với công suất lớn 2.000 mẫu/giờ, hạn chế các thao tác thủ công và gia tăng độ chính xác của kết quả. Ngoài ra, hệ sinh thái phân tích hiệu suất cao cũng đủ điều kiện thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu như hormone, bệnh truyền nhiễm để tìm ra nguyên nhân đằng sau chỉ số bất thường.
Đặt lịch khám hoặc liên hệ HOTLINE 1900 1806 để biết thêm thông tin về xét nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông.
Có thể nói, xét nghiệm BUN giúp định lượng nitơ ure trong máu, hỗ trợ đánh giá chức năng thận và theo dõi một số tình trạng liên quan đến chuyển hóa protein, gan và hệ tiết niệu. Để hiểu chính xác kết quả, người bệnh cần lắng nghe bác sĩ chuyên khoa phân tích và thực hiện đánh giá thêm các chỉ số như creatinin, eGFR để tìm nguyên nhân (nếu cần).
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Xét nghiệm BUN giúp đánh giá lượng nitơ ure trong máu, hỗ trợ kiểm tra chức năng thận và theo dõi một số bệnh lý liên quan đến gan, thận.
