Xét nghiệm Toxoplasma khi mang thai bằng phương pháp nào?

Các phương pháp xét nghiệm Toxoplasma khi mang thai

Xét nghiệm Toxoplasma khi mang thai giúp xác định tình trạng phơi nhiễm với ký sinh trùng, đánh giá nguy cơ nhiễm trùng và khả năng lây truyền từ mẹ sang thai nhi. Bác sĩ sẽ cân nhắc từng trường hợp để đưa chỉ định thực hiện xét nghiệm huyết thanh học, PCR hoặc sinh thiết.

Xét nghiệm huyết thanh học

Xét nghiệm huyết thanh học là phương pháp phổ biến nhất để chẩn đoán tình trạng nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma ở thai phụ, thông qua việc xác định nồng độ kháng thể IgG và IgM trong máu. Mỗi loại kháng thể sẽ cung cấp thông tin khác nhau về tình trạng phơi nhiễm và thời điểm nhiễm bệnh:

• Toxoplasma IgG: Cho biết người bệnh đã từng phơi nhiễm, thường xuất hiện sau vài tuần kể từ khi ký sinh trùng xâm nhập cơ thể và có thể tồn tại suốt đời.
• Toxoplasma IgM: Giúp phát hiện kháng thể được cơ thể sản xuất trong giai đoạn đầu của quá trình nhiễm trùng. Tuy nhiên, IgM có thể tồn tại nhiều tháng, thậm chí nhiều năm hoặc cho kết quả dương tính giả, nên không thể dùng chỉ số này để kết luận bệnh nhân mới phơi nhiễm.

Xét nghiệm huyết thanh học là phương pháp xét nghiệm Toxoplasma khi mang thai được sử dụng phổ biến

Lưu ý:

Kết quả xét nghiệm dương tính không đồng nghĩa thai phụ đang gặp tình trạng nhiễm trùng cấp tính nguy hiểm. Việc đưa kết luận chẩn đoán cần kết hợp giữa nhiều bằng chứng y khoa như thời điểm nhiễm bệnh, xét nghiệm bổ sung và thăm khám với bác sĩ chuyên khoa.

Phản ứng chuỗi polymerase (PCR)

Xét nghiệm phản ứng chuỗi polymerase (PCR) có khả năng phát hiện DNA của ký sinh trùng Toxoplasma trong máu, dịch não tủy hoặc dịch ối. Từ đó hỗ trợ chẩn đoán hiệu quả tình trạng nhiễm trùng cấp tính hoặc nhiễm trùng ở thai nhi.

Nếu thực hiện PCR thông qua thủ thuật chọc ối, thời điểm tiến hành kiểm tra được khuyến nghị sau tuần thai thứ 18. Thai phụ cần lựa chọn cơ sở y tế có trình độ kỹ thuật chuyên môn cao, từ đội ngũ bác sĩ đến trang thiết bị máy móc hỗ trợ.

Sinh thiết mô

Sinh thiết mô (Histopathology) trong chẩn đoán Toxoplasma khi mang thai hiếm khi được chỉ định, trừ trường hợp có chỉ định chuyên môn đặc biệt. Phương pháp giúp kiểm tra, đánh giá sự tồn tại của ký sinh trùng trong các mẫu mô.

Cách đọc kết quả xét nghiệm Toxoplasma khi mang thai

Kết quả xét nghiệm Toxoplasma ở phụ nữ mang thai được đánh giá dựa trên từng phương pháp, mẫu bệnh phẩm phân tích. Trong đó, xét nghiệm huyết thanh giúp xác định tình trạng phơi nhiễm thông qua kháng thể IgG, IgM; xét nghiệm PCR phát hiện DNA ký sinh trùng; sinh thiết mô kiểm tra sự hiện diện của tác nhân gây bệnh hoặc tổn thương mô liên quan.

Đối với kết quả IgG và IgM

Đối với xét nghiệm huyết thanh học, bác sĩ cần căn cứ đồng thời hai chỉ số IgG và IgM để xác định tình trạng phơi nhiễm, phân biệt nhiễm trùng trước đó với khả năng nhiễm bệnh gần đây. Mỗi tổ hợp kết quả sẽ có ý nghĩa lâm sàng khác nhau:

• IgG âm tính, IgM âm tính: Chưa có bằng chứng từng phơi nhiễm với ký sinh trùng, cơ thể vẫn có nguy cơ nhiễm bệnh. Thai phụ cần tuân thủ những hướng dẫn y tế về chế độ ăn uống, vệ sinh để phòng ngừa lây nhiễm.
• IgG dương tính, IgM âm tính: Thai phụ từng nhiễm Toxoplasma trong quá khứ, có kháng thể miễn dịch, có thể đã nhiễm bệnh từ lâu. Kết quả này cho biết nguy cơ lây nhiễm ký sinh trùng từ mẹ sang con thấp, nhưng vẫn cần chú ý chăm sóc thai kỳ.
• IgG dương tính, IgM dương tính: Nghi ngờ mẹ bầu đang nhiễm trùng cấp tính hoặc kháng thể IgM vẫn tồn tại sau lần nhiễm trước đó. Trong trường hợp này, thai phụ cần làm thêm xét nghiệm đo độ ái lực IgG và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
• IgG âm tính, IgM dương tính: Nghi ngờ thai phụ đang ở giai đoạn sớm của nhiễm trùng cấp tính hoặc kết quả dương tính giả. Thông thường, bà bầu được chỉ định xét nghiệm lại sau 2 - 3 tuần.

Cách đọc kết quả huyết thanh học IgG và IgM chẩn đoán phơi nhiễm Toxoplasma khi mang thai

Xét nghiệm độ ái lực IgG avidity hỗ trợ bác sĩ ước lượng thời điểm nhiễm bệnh. Cụ thể:

• Avidity cao: Gợi ý tình trạng nhiễm trùng đã xảy ra từ 3 - 4 tháng trước, loại trừ khả năng mắc mới trong thời gian mang thai.
• Avidity thấp hoặc trung bình: Gợi ý thai phụ mới nhiễm trùng gần đây, cần được quản lý và đánh giá thai kỳ chặt chẽ.

Đối với kết quả PCR

Kết quả xét nghiệm PCR được diễn giải như sau:

• PCR dương tính: Xác nhận sự tồn tại của DNA Toxoplasma trong cơ thể thai phụ, cảnh báo tình trạng nhiễm trùng.
• PCR âm tính: Không phát hiện DNA Toxoplasma nhưng cũng không loại trừ hoàn toàn nguy cơ nhiễm trùng.

Sinh thiết mô

Kết quả sinh thiết cung cấp thông tin về ký sinh trùng, tổn thương mô bệnh học liên quan đến việc nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma ở phụ nữ mang thai:

• Dương tính: Xác nhận tình trạng nhiễm trùng do phát hiện ký sinh trùng trong mẫu mô.
• Âm tính: Không phát hiện ký sinh trùng nhưng cũng không loại trừ nguy cơ nhiễm trùng.

>>> Xem thêm:

• Xét nghiệm Rubella khi mang thai vào thời điểm nào?
• Xét nghiệm HbA1c cho bà bầu: Khi nào cần thực hiện và chỉ số bao nhiêu đáng lo ngại?

Câu hỏi liên quan đến xét nghiệm Toxoplasma

Ngoài những thông tin về phương pháp xét nghiệm Toxoplasma, cách đọc kết quả, nhiều mẹ bầu cũng băn khoăn về mức độ cần thiết, cách phòng ngừa lây nhiễm và hướng điều trị khi phát hiện. Dưới đây là những giải đáp của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, giúp mẹ bầu hiểu rõ hơn về nguy cơ, chủ động bảo vệ sức khoẻ của bản thân và thai nhi.

Xét nghiệm Toxoplasma khi mang thai có quan trọng không?

Có. Phương pháp xét nghiệm Toxoplasma giúp đánh giá nguy cơ nhiễm ký sinh trùng trong thai kỳ. Nếu dương tính hoặc có tín hiệu nghi ngờ, bác sĩ sẽ kịp thời áp dụng biện pháp dự phòng, xử trí các tình huống như sảy thai, thai lưu hoặc dị tật bẩm sinh nghiêm trọng.

Có cách nào phòng tránh nhiễm Toxoplasma khi mang thai không?

Có. Để phòng tránh lây nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma phụ nữ mang thai cần:

• Nấu chín thực phẩm trước khi ăn.
• Rau củ quả được đảm bảo rửa sạch sẽ trước khi ăn.
• Rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước sạch ngay sau khi tiếp xúc với đất, phân động vật và trước khi ăn.
• Dùng riêng thớt, dao cho thực phẩm sống và chín.
• Khi bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh cần tránh để đồ chín và đồ sống lẫn lộn.
• Nếu nuôi mèo, thai phụ nên dùng găng tay, rửa tay kỹ hoặc nhờ người khác vệ sinh cho mèo.

Ăn chín uống sôi, giữ vệ sinh giúp phòng tránh nguy cơ lây nhiễm Toxoplasma khi mang thai

Nhiễm Toxoplasma trong thai kỳ điều trị như thế nào?

Với thai phụ được chẩn đoán nhiễm Toxoplasma, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng một số loại thuốc như:

• Spiramycin: Khuyến nghị sử dụng trong giai đoạn đầu thai kỳ, trước 18 tuần để giảm nguy cơ lây nhiễm cho thai nhi.
• Pyrimethamine và Sulfadiazine: Có thể được dùng sau 18 tuần hoặc khi có bằng chứng xác nhận nhiễm trùng thai nhi.
• Folinic Acid (Leucovorin): Thường được kê đơn dùng kết hợp Pyrimethamine nhằm giảm nguy cơ thiếu máu.

Thai phụ lưu ý, chỉ sử dụng thuốc khi có chỉ định của bác sĩ và không tự ý thay đổi liều lượng đơn kê. Đồng thời tuân thủ hướng dẫn theo dõi thai kỳ đều đặn, hạn chế những ảnh hưởng đáng tiếc đến sức khỏe mẹ và bé.

Mẹ bầu nào nên xét nghiệm Toxoplasma?

Tất cả mẹ bầu đều nên xét nghiệm Toxoplasma. Đặc biệt phụ nữ có hệ miễn dịch yếu, chuẩn bị mang thai, đang mang thai hoặc nuôi mèo.

Lời kết

Xét nghiệm Toxoplasma khi mang thai giúp phát hiện tình trạng nhiễm ký sinh trùng trước hoặc trong thai kỳ, từ đó đánh giá nguy cơ lây truyền từ mẹ sang thai nhi và xác định phác đồ điều trị phù hợp. Mẹ bầu nên chủ động thăm khám, tuân thủ hướng dẫn chuyên môn để hạn chế những ảnh hưởng bất lợi đến thai kỳ.