Vì sao cần thực hiện xét nghiệm GBS khi mang thai

Xét nghiệm GBS là gì? Vì sao cần thực hiện khi mang thai?

Xét nghiệm GBS là gì?

GBS (Group B Streptococcus) là tên gọi của vi khuẩn liên cầu khuẩn nhóm B, có tên khoa học là Streptococcus agalactiae. Vi khuẩn này có thể cư trú tự nhiên trong đường tiêu hóa, đường tiết niệu - sinh dục của người trưởng thành, bao gồm cả phụ nữ mang thai.

GBS không được xem là vi khuẩn lây truyền qua đường tình dục. Phần lớn người mang vi khuẩn không có triệu chứng và không gặp vấn đề sức khỏe. Tuy nhiên, trong quá trình chuyển dạ hoặc khi vỡ ối, trẻ có thể tiếp xúc với vi khuẩn từ đường sinh dục của mẹ và có nguy cơ mắc bệnh.

Xét nghiệm GBS khi mang thai là xét nghiệm sàng lọc nhằm xác định sự hiện diện của liên cầu khuẩn nhóm B tại âm đạo và trực tràng của thai phụ. Phương pháp phổ biến là lấy mẫu bằng tăm bông vô khuẩn, sau đó gửi đến phòng xét nghiệm để nuôi cấy và xác định vi khuẩn.

Kết quả giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ lây truyền GBS từ mẹ sang con, từ đó cân nhắc chỉ định kháng sinh dự phòng trong chuyển dạ khi cần thiết.

Xét nghiệm GBS là xét nghiệm sàng lọc giúp phát hiện liên cầu khuẩn nhóm B

Tại sao cần xét nghiệm GBS khi mang thai?

GBS có thể truyền từ mẹ sang trẻ trong quá trình sinh thường hoặc sau khi vỡ ối. Nếu trẻ nhiễm vi khuẩn, tình trạng bệnh có thể tiến triển thành nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi hoặc viêm màng não.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), sàng lọc GBS trong thai kỳ giúp xác định những thai phụ có nguy cơ truyền vi khuẩn cho trẻ. Dựa trên kết quả, nhân viên y tế có thể chỉ định kháng sinh đường tĩnh mạch trong chuyển dạ nhằm giảm nguy cơ nhiễm GBS khởi phát sớm ở trẻ sơ sinh.

Nhiễm GBS ở trẻ sơ sinh được chia thành hai nhóm:

• Nhiễm GBS khởi phát sớm: Xảy ra trong 6 ngày đầu sau sinh, thường biểu hiện trong 24-48 giờ đầu. Trẻ có thể mắc nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi hoặc viêm màng não.
• Nhiễm GBS khởi phát muộn: Xảy ra từ ngày thứ 7 đến khoảng 3 tháng tuổi. Trẻ có thể mắc nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não. Hiện chưa có biện pháp dự phòng đặc hiệu có thể ngăn ngừa hoàn toàn nhóm nhiễm khuẩn này.

Một số dấu hiệu cảnh báo trẻ sơ sinh có thể bị nhiễm trùng gồm:

• Thở nhanh, thở khó, thở rên hoặc có biểu hiện ngừng thở.
• Da xanh tái, nhiệt độ cơ thể bất thường.
• Bú kém, bỏ bú hoặc ngủ li bì, khó đánh thức.
• Nhịp tim nhanh hoặc chậm bất thường.
• Trẻ ít vận động, phản ứng kém.

Khi trẻ xuất hiện những dấu hiệu trên, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời.

GBS có thể truyền từ mẹ sang trẻ trong quá trình sinh

Đối tượng nào cần thực hiện xét nghiệm liên cầu khuẩn nhóm B ở bà bầu?

Sàng lọc GBS được khuyến nghị cho phụ nữ mang thai trong mỗi thai kỳ, kể cả khi người mẹ không có triệu chứng bất thường.

Đặc biệt, thai phụ nên trao đổi với bác sĩ về việc xét nghiệm và kế hoạch dự phòng nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Đang ở giai đoạn cuối thai kỳ, khoảng tuần 36-37.
• Từng có kết quả xét nghiệm GBS dương tính trong thai kỳ hiện tại.
• Phát hiện vi khuẩn GBS trong mẫu nước tiểu khi mang thai.
• Từng sinh con bị nhiễm GBS.
• Có dấu hiệu chuyển dạ sinh non hoặc vỡ ối trước thời điểm dự sinh.
• Chưa rõ tình trạng GBS khi bắt đầu chuyển dạ và có yếu tố nguy cơ nhiễm khuẩn.

Việc xét nghiệm và đánh giá nguy cơ cần được thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ sản khoa. Thai phụ không nên tự mua kháng sinh hoặc tự điều trị khi chưa có chỉ định chuyên môn.

Triệu chứng và biến chứng khi nhiễm GBS trong thai kỳ

Triệu chứng nhiễm GBS ở mẹ bầu

Phần lớn phụ nữ mang GBS không có biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Hầu hết phát hiện vi khuẩn thường dựa vào kết quả xét nghiệm sàng lọc, thay vì các triệu chứng bên ngoài.

Trong một số trường hợp, GBS có thể gây nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc các tình trạng nhiễm khuẩn khác. Mẹ bầu cần được thăm khám nếu xuất hiện những dấu hiệu như:

• Tiểu buốt, tiểu rắt hoặc đau khi đi tiểu.
• Sốt, ớn lạnh hoặc cảm giác mệt mỏi bất thường.
• Đau bụng dưới hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Xuất hiện cơn co tử cung, ra nước âm đạo nghi ngờ vỡ ối hoặc dấu hiệu chuyển dạ sớm.

Phụ nữ mang thai xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng khi nhiễm GBS

Biến chứng có thể gặp khi nhiễm GBS

Ở phụ nữ mang thai, GBS có thể liên quan đến một số tình trạng nhiễm khuẩn như nhiễm trùng đường tiết niệu, nhiễm trùng ối, nhiễm khuẩn huyết hoặc nhiễm trùng hậu sản. Một số trường hợp nhiễm khuẩn nặng có thể làm tăng nguy cơ sinh non và ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ, thai nhi.

Đối với trẻ sơ sinh, nhiễm GBS có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng:

• Nhiễm khuẩn huyết: Vi khuẩn xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng toàn thân, có thể tiến triển nhanh ở trẻ sơ sinh.
• Viêm phổi: Trẻ có thể xuất hiện tình trạng khó thở, thở nhanh, suy hô hấp.
• Viêm màng não: Vi khuẩn gây nhiễm trùng màng bao quanh não và tủy sống, có nguy cơ để lại di chứng thần kinh.
• Di chứng lâu dài: Một số trẻ sống sót sau viêm màng não có thể gặp vấn đề về thính lực, thị lực hoặc phát triển thần kinh.

Quy trình xét nghiệm GBS khi mang thai như thế nào?

Xét nghiệm GBS khi mang thai thường được thực hiện bằng phương pháp lấy mẫu dịch âm đạo và trực tràng. Quy trình tương đối đơn giản, không cần can thiệp sâu và thường không gây đau đáng kể.

• Bước 1 - Thăm khám và tư vấn: Thai phụ được bác sĩ tư vấn về mục đích xét nghiệm, thời điểm thực hiện và cách lấy mẫu. Mẹ nên thông báo nếu đang có dấu hiệu viêm nhiễm, ra máu âm đạo hoặc đã sử dụng thuốc kháng sinh gần thời điểm xét nghiệm.
• Bước 2 - Lấy mẫu bệnh phẩm: Nhân viên y tế sử dụng tăm bông vô khuẩn để lấy mẫu tại vị trí âm đạo và vùng trực tràng. Quá trình lấy mẫu diễn ra nhanh chóng, không cần sử dụng dụng cụ xâm lấn vào cổ tử cung.
• Bước 3 - Phân tích mẫu tại phòng xét nghiệm: Mẫu bệnh phẩm được bảo quản và chuyển đến phòng xét nghiệm để phân tích. 
• Bước 4 - Trả và tư vấn kết quả: Sau khi có kết quả, bác sĩ sẽ giải thích, đánh giá các yếu tố nguy cơ và xây dựng kế hoạch theo dõi, dự phòng trong chuyển dạ nếu cần thiết.

Lưu ý: Xét nghiệm nước tiểu có thể phát hiện GBS khi vi khuẩn xuất hiện trong đường tiết niệu, nhưng không thay thế xét nghiệm sàng lọc âm đạo - trực tràng thông thường. Xét nghiệm máu hoặc chọc dò dịch não tủy không phải phương pháp sàng lọc GBS thường quy cho phụ nữ mang thai; các xét nghiệm này chỉ được cân nhắc trong những tình huống lâm sàng đặc biệt.

Quy trình xét nghiệm GBS khi mang thai

Kết quả xét nghiệm GBS có ý nghĩa gì?

Kết quả xét nghiệm GBS thường được phân thành hai nhóm: dương tính và âm tính. Mỗi kết quả có ý nghĩa khác nhau đối với việc theo dõi thai kỳ và dự phòng lây nhiễm cho trẻ.

• Kết quả xét nghiệm GBS dương tính: Kết quả dương tính cho thấy có sự hiện diện của vi khuẩn liên cầu khuẩn nhóm B trong mẫu bệnh phẩm được lấy. Lúc này, bác sĩ sẽ đưa ra phương án để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé. 
• Kết quả xét nghiệm GBS âm tính: Kết quả âm tính cho thấy không phát hiện GBS trong mẫu bệnh phẩm tại thời điểm xét nghiệm. Điều này giúp giảm lo ngại về nguy cơ mang vi khuẩn tại thời điểm lấy mẫu, thai phụ thường không cần sử dụng kháng sinh dự phòng GBS trong chuyển dạ.

Điều trị và dự phòng lây nhiễm GBS từ mẹ sang con

Hiện nay, biện pháp dự phòng nhiễm GBS khởi phát sớm ở trẻ sơ sinh chủ yếu là sử dụng kháng sinh cho mẹ trong quá trình chuyển dạ khi có chỉ định.

Sử dụng kháng sinh dự phòng trong chuyển dạ

Thai phụ có kết quả sàng lọc GBS dương tính thường được chỉ định kháng sinh đường tĩnh mạch khi chuyển dạ. Bác sĩ có thể lựa chọn loại kháng sinh khác tùy thuộc vào tiền sử dị ứng và tình trạng cụ thể.

Theo dõi sức khỏe trẻ sơ sinh sau sinh

Sau khi sinh, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng của trẻ dựa trên tuổi thai, tình trạng lâm sàng, yếu tố nguy cơ và việc mẹ đã được sử dụng kháng sinh dự phòng hay chưa.

Nếu trẻ có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm trùng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm và điều trị kháng sinh phù hợp. 

Một số lưu ý dành cho mẹ bầu

• Thực hiện xét nghiệm GBS đúng thời điểm theo lịch khám thai.
• Thông báo với bác sĩ nếu từng sinh con mắc bệnh GBS hoặc phát hiện GBS trong nước tiểu ở thai kỳ hiện tại.
• Cung cấp thông tin về tiền sử dị ứng thuốc.
• Không tự ý sử dụng thuốc đặt âm đạo hoặc kháng sinh để điều trị GBS khi chưa có chỉ định.
• Tuân thủ hướng dẫn sử dụng kháng sinh dự phòng và theo dõi sức khỏe trẻ sau sinh.

Xét nghiệm GBS khi mang thai ở đâu uy tín?

Khi lựa chọn cơ sở thực hiện xét nghiệm GBS khi mang thai, mẹ bầu nên ưu tiên những đơn vị có chuyên khoa Sản phụ khoa và hệ thống xét nghiệm đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Một số tiêu chí cần quan tâm gồm:

• Đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm: Bác sĩ sản khoa có khả năng đánh giá nguy cơ nhiễm GBS, tư vấn kết quả và xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp.
• Hệ thống xét nghiệm đáp ứng yêu cầu chuyên môn: Phòng xét nghiệm có quy trình tiếp nhận, bảo quản và phân tích mẫu bệnh phẩm phù hợp với phương pháp được chỉ định.
• Quy trình lấy mẫu đúng kỹ thuật: Mẫu được lấy đúng vị trí, bảo đảm vô khuẩn và hạn chế nguy cơ sai lệch kết quả.
• Tư vấn rõ ràng: Thai phụ được giải thích về ý nghĩa kết quả, hướng dự phòng và các bước cần thực hiện khi chuyển dạ.
• Chi phí minh bạch: Danh mục xét nghiệm, chi phí và thời gian trả kết quả được thông tin cụ thể trước khi thực hiện.

Thăm khám và thực hiện xét nghiệm thai kỳ tại BVĐK Phương Đông

Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, mẹ bầu có thể liên hệ để được tư vấn về dịch vụ chăm sóc thai sản, các xét nghiệm cần thiết trong thai kỳ và hướng dẫn lựa chọn danh mục phù hợp với tình trạng sức khỏe. Việc chỉ định xét nghiệm GBS cần căn cứ vào tuổi thai, tiền sử sản khoa và đánh giá của bác sĩ.

Chủ động sàng lọc GBS đúng thời điểm giúp mẹ có thêm thông tin quan trọng để chuẩn bị cho quá trình chuyển dạ, đồng thời hỗ trợ bác sĩ xây dựng phương án dự phòng nhiễm khuẩn cho trẻ sơ sinh.

Để được tư vấn và hướng dẫn đặt lịch khám, mẹ bầu có thể liên hệ Bệnh viện Đa khoa Phương Đông qua hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám.