Xét nghiệm HbA1c cho bà bầu: Khi nào cần thực hiện và chỉ số bao nhiêu đáng lo ngại?

Xét nghiệm HbA1c cho bà bầu là gì?

HbA1c (Hemoglobin A1c) là một dạng hemoglobin trong hồng cầu có liên kết với glucose. Khi đường huyết tăng cao trong thời gian dài, lượng glucose gắn với hemoglobin cũng tăng, khiến tỷ lệ HbA1c cao hơn.

Thông qua xét nghiệm máu, bác sĩ có thể xác định tỷ lệ hemoglobin gắn glucose, từ đó ước tính mức đường huyết trung bình trong khoảng 2-3 tháng trước đó. Khác với xét nghiệm đường huyết tại một thời điểm, HbA1c cung cấp thông tin về tình trạng đường huyết trong một khoảng thời gian dài hơn.

Xét nghiệm HbA1c cho bà bầu có một số vai trò quan trọng:

• Gợi ý tình trạng rối loạn đường huyết từ trước: Kết quả tăng cao ngay trong lần khám thai đầu tiên có thể khiến bác sĩ nghi ngờ thai phụ đã mắc đái tháo đường trước khi mang thai nhưng chưa được phát hiện.
• Hỗ trợ đánh giá khả năng kiểm soát bệnh: Với phụ nữ đã mắc đái tháo đường type 1 hoặc type 2 trước thai kỳ, HbA1c giúp bác sĩ đánh giá tình trạng kiểm soát đường huyết và nguy cơ liên quan đến thai kỳ.
• Hỗ trợ phân loại tình trạng tăng đường huyết: Khi thai phụ được phát hiện có đường huyết bất thường, HbA1c có thể được sử dụng kết hợp với các xét nghiệm khác để đánh giá khả năng bệnh đã tồn tại từ trước.

Tuy nhiên, thai kỳ là giai đoạn cơ thể có nhiều thay đổi về thể tích máu, chuyển hóa sắt và vòng đời hồng cầu. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến kết quả HbA1c. Vì vậy, chỉ số xét nghiệm cần được đánh giá cùng tuổi thai, tiền sử bệnh lý và các thông số đường huyết khác.

Xét nghiệm HbA1c khi mang thai có thể ảnh hưởng đến kết quả

Chỉ số HbA1c ở bà bầu bao nhiêu là bình thường?

Chỉ số HbA1c thường được tham chiếu theo các ngưỡng phân loại đái tháo đường ở người trưởng thành không mang thai. Tuy nhiên, khi áp dụng cho thai phụ, bác sĩ cần cân nhắc những thay đổi sinh lý và không sử dụng các ngưỡng này như tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ.

Một số mức HbA1c thường được sử dụng để tham khảo gồm:

• HbA1c dưới 5,7%: Đây thường là mức nằm trong giới hạn bình thường theo tiêu chuẩn phân loại ở người không mang thai. Tuy nhiên, kết quả này không đảm bảo thai phụ không mắc đái tháo đường thai kỳ, bởi đường huyết sau ăn vẫn có thể tăng bất thường dù HbA1c không cao.
• HbA1c từ 5,7-6,4%: Đây là khoảng thường được xếp vào nhóm tiền đái tháo đường ở người không mang thai. Trong thai kỳ, kết quả này có thể gợi ý nguy cơ rối loạn chuyển hóa glucose và cần được bác sĩ đánh giá thêm.
• HbA1c từ 6,5% trở lên: Đây là ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường theo tiêu chuẩn thông thường ở người không mang thai. Nếu phát hiện ở đầu thai kỳ, bác sĩ cần nghĩ đến khả năng thai phụ đã mắc đái tháo đường từ trước hoặc có tình trạng đái tháo đường rõ ràng được phát hiện trong thai kỳ. Kết quả cần được xác nhận và đánh giá thêm bằng các xét nghiệm đường huyết phù hợp.

Chỉ số HbA1c ở bà bầu bao nhiêu là bình thường?

Theo Tiêu chuẩn chăm sóc bệnh đái tháo đường của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) năm 2026, HbA1c từ 5,9-6,4% trong giai đoạn trước 15 tuần thai được xem là dấu hiệu của rối loạn chuyển hóa glucose sớm, liên quan đến nguy cơ cao hơn mắc đái tháo đường thai kỳ về sau và một số kết cục bất lợi cho mẹ, bé. Đây là nhóm cần được đánh giá và theo dõi phù hợp, không đồng nghĩa đã được chẩn đoán mắc đái tháo đường thai kỳ.

Mẹ bầu cần lưu ý, các mức HbA1c trên chỉ mang tính tham khảo khi đánh giá nguy cơ và khả năng mắc đái tháo đường có từ trước. Đặc biệt, HbA1c bình thường không đồng nghĩa thai phụ chắc chắn không mắc đái tháo đường thai kỳ.

Khi nào bà bầu cần xét nghiệm HbA1c?

Không phải tất cả phụ nữ mang thai đều cần thực hiện HbA1c. Bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định dựa trên tiền sử bệnh lý, yếu tố nguy cơ và kết quả thăm khám. 

Ở lần khám thai đầu tiên, thai phụ có nguy cơ mắc đái tháo đường chưa được phát hiện có thể được kiểm tra HbA1c hoặc đường huyết theo chỉ định. Các yếu tố nguy cơ đáng chú ý gồm:

• Thừa cân, béo phì trước khi mang thai.
• Từng được chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ ở lần mang thai trước.
• Có cha mẹ, anh chị em ruột mắc đái tháo đường.
• Đã được phát hiện tiền đái tháo đường hoặc có kết quả đường huyết bất thường.
• Có tiền sử mắc hội chứng buồng trứng đa nang hoặc các vấn đề chuyển hóa liên quan.

Ngoài ra, khi thai phụ có đường huyết bất thường, siêu âm ghi nhận thai phát triển lớn hơn tuổi thai hoặc đa ối, bác sĩ có thể cân nhắc kiểm tra chuyển hóa glucose tùy tình trạng cụ thể. Không nên chờ xuất hiện triệu chứng mới thực hiện tầm soát vì đái tháo đường thai kỳ thường không có biểu hiện rõ ràng.

Vì sao xét nghiệm HbA1c không thay thế được nghiệm pháp dung nạp glucose khi mang thai?

Đây là vấn đề quan trọng mẹ bầu cần hiểu rõ khi tìm hiểu về các xét nghiệm đường huyết trong thai kỳ. Mặc dù HbA1c có giá trị đánh giá đường huyết trung bình, phương pháp này không đủ khả năng phát hiện tất cả trường hợp đái tháo đường thai kỳ.

Có ba nguyên nhân chính:

• Không phản ánh trực tiếp đường huyết sau ăn: HbA1c cho biết mức đường huyết trung bình trong thời gian trước đó, không đo được mức glucose tăng sau một bữa ăn hoặc sau khi uống một lượng glucose nhất định. Trong khi đó, tăng đường huyết sau ăn là vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong đái tháo đường thai kỳ.
• Thay đổi sinh lý trong thai kỳ ảnh hưởng đến kết quả: Quá trình tăng tạo mới và thay đổi vòng đời hồng cầu trong thai kỳ có thể khiến HbA1c thấp hơn so với mức phản ánh đường huyết thực tế. Tình trạng thiếu máu, thiếu sắt, tan máu, mất máu hoặc truyền máu cũng có thể làm sai lệch kết quả.
• Có thể bỏ sót tình trạng tăng đường huyết xuất hiện muộn: Đái tháo đường thai kỳ thường phát triển rõ hơn trong nửa sau thai kỳ do hormone nhau thai làm tăng tình trạng kháng insulin. Vì vậy, một kết quả HbA1c bình thường ở đầu thai kỳ không loại trừ nguy cơ mắc bệnh ở những tuần tiếp theo.

Sự thay đổi sinh lý trong thai kỳ gây ảnh hưởng đến kết quả

Trong khi đó, nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT) đánh giá trực tiếp khả năng xử lý glucose của cơ thể thông qua việc đo đường huyết trước và sau khi uống dung dịch glucose tiêu chuẩn.

Theo các khuyến nghị chuyên môn, thời điểm sàng lọc đái tháo đường thai kỳ thường là tuần 24-28 nếu thai phụ chưa được phát hiện mắc đái tháo đường trước đó.

Như vậy, xét nghiệm HbA1c cho bà bầu và OGTT có mục đích khác nhau, không thể thay thế cho nhau. HbA1c giúp gợi ý tình trạng đường huyết trong thời gian trước đó, trong khi OGTT có vai trò quan trọng trong phát hiện và chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ.

Khi kết quả HbA1c tăng cao, mẹ bầu nên mang phiếu xét nghiệm đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá. Không tự ý nhịn ăn, cắt bỏ hoàn toàn tinh bột hoặc sử dụng thuốc hạ đường huyết khi chưa có chỉ định. Nếu được chẩn đoán mắc bệnh, thai phụ cần tuân thủ chế độ dinh dưỡng, vận động và theo dõi đường huyết phù hợp để hạn chế nguy cơ thai to, đa ối, sinh khó và hạ đường huyết ở trẻ sơ sinh.

Xét nghiệm HbA1c cho bà bầu ở đâu uy tín?

Theo dõi đường huyết là một trong những nội dung quan trọng trong chăm sóc thai kỳ, đặc biệt với những phụ nữ có yếu tố nguy cơ hoặc tiền sử mắc đái tháo đường. Việc lựa chọn cơ sở y tế có hệ thống xét nghiệm và đội ngũ chuyên môn phù hợp giúp thai phụ được đánh giá sức khỏe toàn diện, phát hiện sớm những bất thường và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.

Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, mẹ bầu có thể được tư vấn và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để đánh giá tình trạng chuyển hóa đường huyết theo chỉ định của bác sĩ. Kết quả xét nghiệm được xem xét kết hợp với tuổi thai, tiền sử bệnh lý, tình trạng sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ rối loạn đường huyết, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp, bao gồm xét nghiệm HbA1c, đường huyết hoặc nghiệm pháp dung nạp glucose khi cần thiết. Qua đó, thai phụ được hướng dẫn theo dõi và kiểm soát đường huyết nhằm hạn chế những ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe của cả mẹ và bé.

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ tại BVĐK Phương Đông

Chủ động xét nghiệm và thăm khám đúng thời điểm giúp mẹ bầu kiểm soát tốt hơn các nguy cơ chuyển hóa trong thai kỳ. Để được tư vấn về dịch vụ xét nghiệm và chăm sóc thai sản tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, mẹ có thể liên hệ hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên nhanh chóng.