Xét nghiệm Rubella khi mang thai vào thời điểm nào?

Nên thực hiện xét nghiệm Rubella khi mang thai vào thời điểm nào?

Nên thực hiện xét nghiệm Rubella khi mang thai vào thời điểm nào? - Thời điểm phù hợp để xét nghiệm Rubella là ngay trong lần khám thai đầu tiên, tốt nhất ở giai đoạn đầu thai kỳ (từ tuần thứ 7- tuần thứ 10), nhằm xác định mẹ đã có kháng thể bảo vệ với virus Rubella hay chưa. Đặc biệt, phụ nữ không nhớ tiền sử tiêm chủng, chưa từng xét nghiệm kháng thể hoặc chưa rõ tình trạng miễn dịch nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn kiểm tra.

Cần được bác sĩ tư vấn trước khi thực hiện xét nghiệm

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm vào những thời điểm sau:

• Trong lần khám thai đầu tiên: Xét nghiệm Rubella IgG giúp đánh giá tình trạng miễn dịch của mẹ. Nếu đã có kháng thể bảo vệ, bác sĩ sẽ căn cứ kết quả để tư vấn theo dõi phù hợp.
• Khi nghi ngờ tiếp xúc với nguồn lây: Thai phụ từng tiếp xúc gần với người mắc hoặc nghi mắc Rubella cần đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và chỉ định xét nghiệm phù hợp.
• Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ: Nếu mẹ bầu bị sốt, phát ban, nổi hạch sau tai, vùng cổ hoặc đau khớp không rõ nguyên nhân, cần thông báo cho bác sĩ để được thăm khám và kiểm tra.
• Khi kết quả xét nghiệm ban đầu chưa rõ ràng: Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm lại sau một khoảng thời gian, kiểm tra thêm IgG avidity hoặc thực hiện phương pháp đánh giá chuyên sâu tùy tình trạng cụ thể.

Mẹ bầu cần lưu ý, không phải tất cả thai phụ đều cần xét nghiệm Rubella IgM định kỳ. Xét nghiệm IgM chủ yếu được chỉ định khi có triệu chứng, tiền sử phơi nhiễm hoặc nghi ngờ nhiễm Rubella gần đây. 

Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, mẹ có thể đăng ký khám Sản phụ khoa, trao đổi với bác sĩ về tiền sử tiêm chủng và được tư vấn các xét nghiệm cần thiết theo từng giai đoạn thai kỳ. Liên hệ hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được hỗ trợ tư vấn nhanh chóng.

Vì sao mẹ bầu cần xét nghiệm Rubella trong thai kỳ?

Rubella (hay còn gọi là sởi Đức) là bệnh truyền nhiễm do virus Rubella gây ra, lây chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc với giọt bắn từ người bệnh. Sau khi xâm nhập cơ thể, virus có thể gây sốt nhẹ, phát ban, nổi hạch sau tai, vùng cổ và đau khớp. Tuy nhiên, khoảng 25-50% trường hợp nhiễm Rubella không có triệu chứng rõ ràng, khiến người bệnh khó nhận biết và có thể vô tình lây truyền cho người khác. 

Đối với phụ nữ mang thai, mối nguy hiểm lớn nhất không nằm ở các triệu chứng của mẹ mà là khả năng virus truyền từ mẹ sang thai nhi qua nhau thai. Khi xâm nhập vào bào thai, virus có thể làm gián đoạn quá trình phát triển các cơ quan, đặc biệt trong giai đoạn hình thành những cấu trúc quan trọng của cơ thể.

Trẻ có nguy cơ mắc hội chứng Rubella bẩm sinh

Nhiễm Rubella trong thai kỳ có thể dẫn đến những hậu quả sau:

• Sảy thai, thai lưu: Nhiễm virus trong giai đoạn sớm có thể làm tăng nguy cơ mất thai hoặc thai chết lưu.
• Hội chứng Rubella bẩm sinh (CRS): Đây là tình trạng trẻ mắc các dị tật hoặc tổn thương cơ quan do mẹ nhiễm Rubella trong thai kỳ.
• Ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ: Trẻ có thể bị nhẹ cân, chậm phát triển hoặc gặp các vấn đề sức khỏe kéo dài sau sinh.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nếu mẹ nhiễm Rubella trong giai đoạn đầu thai kỳ, đặc biệt 12 tuần đầu, nguy cơ truyền virus sang thai nhi và gây hội chứng Rubella bẩm sinh rất cao. Nguy cơ dị tật giảm dần khi tuổi thai tăng lên, nhưng không thể chủ quan nếu mẹ nhiễm bệnh ở những giai đoạn tiếp theo. 

Hội chứng Rubella bẩm sinh có thể gây ra những tổn thương nào?

Nếu mẹ bầu nhiễm Rubella trong thời gian mang thai, trẻ có nguy cơ mắc hội chứng Rubella bẩm sinh có thể ảnh hưởng như:

• Dị tật mắt: Đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp bẩm sinh, tổn thương võng mạc.
• Dị tật tim: Còn ống động mạch, hẹp động mạch phổi và một số bất thường cấu trúc tim khác.
• Tổn thương thính giác: Điếc hoặc suy giảm thính lực bẩm sinh, có thể là biểu hiện duy nhất ở một số trẻ.
• Tổn thương thần kinh: Tật đầu nhỏ, chậm phát triển trí tuệ và các bất thường thần kinh.
• Tổn thương cơ quan khác: Gan lách to, nhẹ cân, giảm tiểu cầu hoặc các vấn đề nội tiết khi trẻ lớn lên.

Những tổn thương này có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc kết hợp với nhau, ảnh hưởng lâu dài đến khả năng học tập, vận động và chất lượng cuộc sống của trẻ. 

Vì vậy, xét nghiệm Rubella khi mang thai có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định tình trạng miễn dịch, nhận diện những trường hợp cần đánh giá nhiễm bệnh và hỗ trợ bác sĩ xây dựng kế hoạch theo dõi thai kỳ phù hợp.

Nguy cơ trẻ chậm phát triển do những tổn thương từ virus rubella gây ra trong thai kỳ

Xét nghiệm Rubella khi mang thai gồm những loại nào?

Xét nghiệm Rubella khi mang thai thường được thực hiện thông qua mẫu máu tĩnh mạch để tìm kháng thể đặc hiệu chống lại virus. Trong đó, ba xét nghiệm được quan tâm gồm Rubella IgG, Rubella IgM và Rubella IgG avidity.

Xét nghiệm Rubella IgG

Rubella IgG là kháng thể được cơ thể tạo ra sau khi nhiễm virus hoặc tiêm vaccine phòng Rubella. Kháng thể này thường tồn tại lâu dài, giúp cơ thể có khả năng bảo vệ trước nguy cơ tái nhiễm.

Kết quả xét nghiệm thường được diễn giải như sau:

• IgG dương tính: Cho thấy cơ thể đã có kháng thể Rubella, thường liên quan đến miễn dịch sau tiêm chủng hoặc từng nhiễm bệnh.
• IgG âm tính: Chưa phát hiện kháng thể ở ngưỡng xét nghiệm, có thể mẹ chưa có miễn dịch bảo vệ.

Đây là xét nghiệm quan trọng để đánh giá tình trạng miễn dịch Rubella của phụ nữ trước, trong và sau thai kỳ. 

Xét nghiệm Rubella IgG giúp đánh giá tình trạng miễn dịch virus 

Xét nghiệm Rubella IgM

IgM là loại kháng thể thường xuất hiện trong giai đoạn đầu khi cơ thể nhiễm virus Rubella. Xét nghiệm này được sử dụng khi có nghi ngờ nhiễm bệnh gần đây, chẳng hạn mẹ bầu xuất hiện phát ban, sốt hoặc từng tiếp xúc với người mắc Rubella.

• IgM dương tính: Có thể gợi ý nhiễm Rubella gần đây nhưng chưa đủ để khẳng định mẹ đang mắc bệnh cấp tính.
• IgM âm tính: Không phát hiện kháng thể IgM tại thời điểm xét nghiệm. Tuy nhiên, nếu xét nghiệm quá sớm sau khi xuất hiện triệu chứng, kết quả âm tính chưa loại trừ hoàn toàn khả năng nhiễm bệnh.

Cần lưu ý, IgM có thể tồn tại trong cơ thể nhiều tháng sau nhiễm bệnh hoặc xuất hiện dương tính giả do phản ứng chéo với các tác nhân khác. 

Xét nghiệm Rubella IgG avidity

Đây là xét nghiệm đánh giá mức độ gắn kết giữa kháng thể IgG với kháng nguyên virus Rubella. Xét nghiệm thường được chỉ định khi cần phân biệt tình trạng nhiễm virus gần đây với nhiễm từ trước, đặc biệt khi thai phụ có IgM dương tính hoặc kết quả huyết thanh chưa rõ ràng.

• IgG avidity thấp: Có thể nhiễm Rubella gần đây hoặc tiêm vaccine gần đây.
• IgG avidity cao: Thường gợi ý kháng thể đã được hình thành từ lâu, liên quan đến miễn dịch có trước thời điểm nghi ngờ nhiễm bệnh.

IgG avidity không phải xét nghiệm thường quy cho tất cả thai phụ. Bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định dựa trên tuổi thai, tiền sử phơi nhiễm và các kết quả xét nghiệm trước đó

Xét nghiệm Rubella IgG avidity cần được bác sĩ chỉ định 

Mẹ bầu cần lưu ý gì khi xét nghiệm và phòng ngừa Rubella?

Bên cạnh việc lựa chọn thời điểm xét nghiệm phù hợp, mẹ bầu cần chủ động phòng tránh nguồn lây và thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe trong suốt thai kỳ.

Lưu ý trước khi thực hiện xét nghiệm

Xét nghiệm Rubella thường sử dụng mẫu máu tĩnh mạch để kiểm tra kháng thể IgG và IgM. Mẹ bầu cần lưu ý:

• Thông báo cho bác sĩ về tiền sử mắc Rubella, tiêm vaccine và thời điểm tiếp xúc với nguồn lây (nếu có).
• Cung cấp đầy đủ kết quả xét nghiệm trước đó để bác sĩ có cơ sở so sánh, đánh giá.
• Không tự ý sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

Cách phòng ngừa Rubella trong thai kỳ

Tiêm vaccine trước khi mang thai là biện pháp chủ động và hiệu quả để phòng ngừa Rubella. Mẹ bầu có thể áp dụng một số biện pháp sau:

• Tiêm vaccine trước khi mang thai: Phụ nữ chưa có miễn dịch nên được tư vấn tiêm vaccine phối hợp sởi - quai bị - Rubella (MMR) trước khi có kế hoạch mang thai. Sau tiêm, cần tránh mang thai ít nhất 28 ngày.
• Không tiêm vaccine trong thai kỳ: MMR là vaccine sống giảm độc lực, chống chỉ định sử dụng khi đang mang thai. Nếu chưa có miễn dịch, mẹ nên được tư vấn tiêm sau sinh để bảo vệ những lần mang thai tiếp theo.
• Hạn chế tiếp xúc với nguồn lây: Tránh tiếp xúc gần với người có biểu hiện sốt, phát ban hoặc nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm.
• Duy trì vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế đến nơi đông người khi có nguy cơ dịch bệnh.

Chủ động tiêm vaccine trước khi mang thai tại BVĐK Phương Đông

Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, mẹ bầu có thể đăng ký khám Sản phụ khoa, trao đổi với bác sĩ về tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ để được tư vấn xét nghiệm phù hợp.

Thực hiện xét nghiệm rubella khi mang thai, bác sĩ sẽ căn cứ vào kết quả kháng thể, tuổi thai và tiền sử tiếp xúc để tư vấn hướng theo dõi tiếp theo. Trường hợp nghi ngờ nhiễm bệnh, thai phụ có thể được hướng dẫn thực hiện thêm các xét nghiệm cần thiết nhằm làm rõ tình trạng sức khỏe của mẹ và đánh giá nguy cơ đối với thai nhi

Chủ động kiểm tra sức khỏe ngay từ đầu thai kỳ, thực hiện các xét nghiệm theo chỉ định và duy trì lịch khám thai định kỳ là những bước quan trọng giúp mẹ bảo vệ sức khỏe của bản thân và tạo điều kiện tốt nhất cho sự phát triển của em bé.