Dày sừng nang lông là bệnh da lành tính, thường gặp, biểu hiện bằng những nốt sần nhỏ trên bề mặt da, khiến da trở nên thô ráp, sần sùi như “da gà”. Mặc dù không gây nguy hiểm đến tính mạng, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống, đặc biệt khi tổn thương xuất hiện ở mặt hoặc các vùng da dễ nhìn thấy.
*Bài viết bởi các bác sĩ Khoa Khám bệnh - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông
Dày sừng nang lông là gì?
Dày sừng nang lông (Keratosis pilaris - Viêm nang lông dạng sừng) là tình trạng rối loạn quá trình sừng hóa tại phễu và miệng nang lông, khiến chất sừng tích tụ và hình thành các nút sừng nhỏ trên da.
Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, thường khởi phát trong 10 năm đầu đời và có xu hướng biểu hiện rõ hơn ở tuổi dậy thì. Tình trạng da thường nặng lên vào mùa đông, khi thời tiết hanh khô, và có thể cải thiện dần theo tuổi. Tuy nhiên, ở một số người, bệnh tồn tại kéo dài với các đợt cải thiện và tái phát xen kẽ.

Dày sừng nang lông có thể gặp ở mọi lứa tuổi, xu hướng tiến triển nặng vào mùa đông hoặc khi thời tiết hanh khô
Dày sừng nang lông đôi khi xuất hiện đồng thời với một số bệnh da khác như vảy cá thông thường hoặc viêm da cơ địa. Người bệnh cần thăm khám để được kiểm tra chuyên sâu, tiếp nhận chỉ định điều trị phù hợp với tình trạng cá nhân.
Nguyên nhân và cơ chế hình thành
Dày sừng nang lông được cho là có liên quan đến yếu tố di truyền và rối loạn quá trình sừng hóa của da. Khi tế bào sừng tích tụ quá mức tại miệng nang lông, các nút sừng hình thành, làm bề mặt da trở nên gồ ghề và thô ráp.
Ngoài yếu tố di truyền, dày sừng nang lông có thể gia tăng do những yếu tố nguy cơ dưới đây:
- Da khô khiến bệnh tình có xu hướng chuyển biến trầm trọng hơn.
- Bệnh nhân có tiền sử hen suyễn, viêm da cơ địa, sốt cỏ khô.
- Cơ thể người bệnh không được vệ sinh sạch sẽ.

Đến nay chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây viêm nang lông dạng sừng
>>> Xem thêm:
Dấu hiệu nhận biết dày sừng nang lông
Dày sừng nang lông có biểu hiện khác nhau tùy theo thể bệnh, thường gặp nhất là các sẩn sừng nhỏ tại nang lông, bề mặt da thô ráp và tình trạng đỏ da hoặc tăng sắc tố đi kèm. Tổn thương có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể, phổ biến tại cánh tay, đùi, mặt và cổ.
Dày sừng nang lông thể thông thường
Ở thể thông thường, biểu hiện của tình trạng viêm nang lông dạng sừng tương đối đa dạng:
- Xuất hiện những sẩn nhỏ khoảng 1 - 2mm, có màu da hoặc hơi đỏ.
- Bề mặt da sần sùi, thô ráp khi sờ, tạo cảm giác giống da gà.
- Có thể xuất hiện quầng đỏ quanh nang lông; đôi khi thấy sợi lông cuộn bên dưới nút sừng.
- Tổn thương thường tập trung ở mặt ngoài cánh tay, đùi, các vùng duỗi của chi; đôi khi xuất hiện ở mặt và thân mình.
Dày sừng nang lông đỏ (Keratosis pilaris rubra)
Đặc trưng bởi các sẩn sừng nhỏ đi kèm tình trạng đỏ da quanh nang lông. Tổn thương thường gặp ở má, trán và cổ, khiến da người bệnh vừa sần vừa đỏ.

Hình ảnh thể bệnh dày sừng nang lông đỏ
Hồng ban sắc tố nang lông mặt và cổ (Erythromelanosis follicularis faciei et colli)
Thể bệnh này thường gặp ở người trẻ, biểu hiện bằng các sẩn nang lông, rát đỏ và tăng sắc tố. Vị trí thường gặp là hai má, vùng thái dương, trước tai và cổ.
Điều trị dày sừng nang lông thế nào?
Dày sừng nang lông không ảnh hưởng đến tính mạng, bệnh chủ yếu gây mất thẩm mỹ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Hiện nay chưa có phương pháp nào để điều trị đặc hiệu, cũng chưa có phương pháp điều trị đơn độc nào thực sự có hiệu quả, mà cần kết hợp nhiều phương pháp.
Chống khô da
Vì bệnh tăng nguy cơ chuyển biến nghiêm trọng ở người da khô, nên trước hết bệnh nhân cần tập trung cấp ẩm bằng cách:
- Sử dụng các loại xà phòng ít hoặc không có tính tẩy rửa.
- Tránh tắm nước quá nóng.
- Sử dụng kem dưỡng ẩm, làm mềm da (2 - 3 lần/ngày) đều đặn và duy trì lâu dài.
- Tẩy da chết thường xuyên.
Thuốc bôi tại chỗ
Thể dày sừng nang lông thông thường thường cho hiệu quả đáp ứng với thuốc bôi tại chỗ tốt hơn hai thể còn lại. Dẫu vậy, đây vẫn là phương pháp điều trị được xem xét kê đơn cho người bệnh, cải thiện triệu chứng cũng như tình trạng tổn thương da.
Dựa vào sức khoẻ của từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định:
- Acid lactic 10%, acid salicylic 5%
- Dẫn xuất vitamin A acid (tretinoin 0,05%, adapalen 0,1%, tazaroten 0,05%)
- Corticoid tại chỗ: Khi tổn thương viêm đỏ nhiều, dùng trong 7 - 10 ngày, mỗi ngày một lần. Nếu kê đơn dài ngày, người bệnh có thể dùng tacrolimus/pimecrolimus.
- Với tổn thương tăng sắc tố nhiều có thể dùng kết hợp hydroquinon 2 - 4% hoặc azelaic 20%.
- Ngoài ra có thể dùng ure 10 - 40%, lột da bằng hóa chất, bôi glycolic acid.

Dùng thuốc bôi tại chỗ cho hiệu quả cao, rõ rệt với viêm nang lông dạng sừng thể thông thường
Phương pháp can thiệp
Bên cạnh điều trị bằng thuốc, một số phương pháp can thiệp có thể được áp dụng nhằm loại bỏ tổn thương sừng hóa hoặc cải thiện thẩm mỹ. Việc lựa chọn kỹ thuật phụ thuộc vào thể bệnh và đặc điểm tổn thương cụ thể:
- Loại bỏ các sẩn sừng bằng kim nhỏ (30G) hoặc lớn (18G).
- Liệu pháp quang động học (off-label).
- Laser: với thể thông thường có thể sử dụng laser CO2 hoặc Nd:YAG. Với thể dày sừng nang lông đỏ, thể erythromelanosis follicularis faciei et colli ưu tiên sử dụng PDL, Nd:YAG laser xung dài.
Lời kết
Dày sừng nang lông thường biểu hiện dưới dạng các sẩn sừng nhỏ, khiến bề mặt da trở nên thô ráp, kém mịn màng. Bác sĩ sẽ căn cứ vào thể bệnh, mức độ tổn thương để đưa chỉ định dưỡng ẩm, dùng thuốc bôi tại nhà hoặc can thiệp bằng kỹ thuật chuyên sâu. Người bệnh nên thăm khám chuyên khoa Da liễu để được đánh giá tình trạng da, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.