Loét áp (Aphthous) là những vết loét nhỏ, nông và gây đau, thường xuất hiện ở niêm mạc miệng như mặt trong môi, má hoặc dưới lưỡi. Tình trạng này khá phổ biến và thường tự lành, nhưng nếu vết loét tái phát nhiều lần, kéo dài hoặc gây khó khăn khi ăn uống, người bệnh cần lưu ý để tìm nguyên nhân và điều trị phù hợp. Vậy loét áp-tơ hình thành do đâu và xử lý thế nào để nhanh lành?
Loét áp (loét áp-tơ/Aphthous ulcer) là tình trạng viêm loét nông, lành tính, thường xuất hiện ở niêm mạc miệng như môi trong, má trong, lưỡi, nền miệng hoặc nướu. Đây là một trong những bệnh lý tổn thương niêm mạc miệng phổ biến nhất, dân gian hay gọi là "nhiệt miệng". Chúng thường đặc trưng bởi một hoặc nhiều vết loét riêng lẻ, đau tái phát nhiều đợt, các tổn thương thông thường lành trong vòng 7 - 14 ngày.
Dấu hiệu lâm sàng của vết loét áp
Đây là một trong những bệnh lý niêm mạc miệng phổ biến nhất trên thế giới. Các thống kê dao động khá rộng, từ khoảng 5-25% đến 20-40% dân số từng bị loét áp-tơ ít nhất một lần trong đời, tùy theo nghiên cứu và khu vực khảo sát. Một số vùng được ghi nhận có tỷ lệ mắc cao hơn mặt bằng chung, đặc biệt là khu vực Trung Đông, Địa Trung Hải và Nam Á.
Nguyên nhân chữa rõ, nhiều yếu tố liên quan đến bệnh như:
Biểu hiện là những vết loét riêng rẽ, hình tròn hoặc hình oval, xung quanh có quầng đỏ, đáy vết loét có giả mạc màu vàng hoặc xám trắng, rất đau. Khởi đầu là quầng viêm đỏ, sau đó xuất hiện vết loét, hoại tử có giả mạc trắng, vàng trên nền viêm đỏ ranh giới rõ.
Thường gặp ở những vị trí bị sang chấn lặp đi lặp lại như niêm mạc mặt trong môi, lợi, lưỡi (niêm mạc không sừng hóa),... Số lượng, kích thước khác nhau, có thể 1 hoặc nhiều tổn thương.
Loét áp thường được chẩn đoán bằng lâm sàng. Các xét nghiệm thường không cần thiết, nhưng cân nhắc thực hiện nếu tái phát nhiều lần hoặc bệnh nghiêm trọng hoặc loét áp tơ phức tạp.
Loét áp chủ yếu được chẩn đoán lâm sàng, dựa vào bệnh sử và quan sát trực tiếp tổn thương:
Xét nghiệm thường không cần thiết với các ca điển hình, nhẹ. Tuy nhiên bác sĩ có thể chỉ định thêm khi nghi ngờ nguyên nhân nền hoặc tổn thương không điển hình:
Phương pháp xét nghiệm máu hỗ trợ chẩn đoán loét áp
Mục tiêu điều trị chủ yếu là giảm đau, rút ngắn thời gian lành và hạn chế tái phát, vì phần lớn trường hợp nhẹ sẽ tự khỏi sau 7-14 ngày.
1. Điều trị tại chỗ (ưu tiên hàng đầu cho thể nhẹ)
Điều trị tại chỗ giúp giảm viêm, kiểm soát đau
2. Điều trị toàn thân (cho thể nặng, tái phát nhiều, không đáp ứng điều trị tại chỗ)
3. Điều chỉnh yếu tố nguy cơ
Hầu hết các vết loét áp nhỏ sẽ lành trong vòng 1–2 tuần mà không để lại sẹo mà không cần điều trị. Các vết loét áp tơ nhỏ thường tái phát không liên tục. Loét áp tơ lớn lành và để lại sẹo.
Loét áp thường không có biến chứng nhưng nó có thể gây ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.
>>> Loét áp-tơ thường không nguy hiểm và có thể tự lành sau một thời gian ngắn. Tuy nhiên, các vết loét kéo dài, tái phát thường xuyên, có kích thước lớn hoặc đi kèm triệu chứng bất thường cần được thăm khám để loại trừ nguyên nhân khác. Xác định đúng yếu tố gây bệnh và chăm sóc tổn thương phù hợp giúp giảm đau, rút ngắn thời gian lành và hạn chế loét tái phát.
*Bài viết được biên tập bởi đội ngũ bác sĩ Khoa Khám bệnh - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông
Nguồn tham khảo
Loét áp (Aphthous) khá phổ biến và thường tự lành, nhưng nếu vết loét tái phát nhiều lần, kéo dài hoặc gây khó khăn khi ăn uống, cần điều trị...
