Ngủ không khép hết mắt là gì? Làm thế nào để cải thiện?

Ngủ không khép hết mắt là gì? Các dấu hiệu nhận biết

Thế nào là ngủ không khép hết mắt

Ngủ không khép hết mắt (hay còn gọi là ngủ hé mắt, Nocturnal lagophthalmos) là tình trạng mí mắt không thể đóng kín khi bạn chìm vào giấc ngủ. Thay vì khép lại hoàn toàn để bảo vệ mắt, mí mắt lại hở một phần, khiến bề mặt nhãn cầu tiếp xúc trực tiếp với không khí suốt đêm. Đây không phải là hiện tượng hiếm gặp hay kỳ lạ mà là một rối loạn liên quan đến chức năng đóng – mở mí mắt.

Thông thường, người bệnh rất khó tự phát hiện mình bị ngủ không khép hết mắt, bởi khi ngủ họ không cảm nhận được mí mắt mở. Đa số trường hợp chỉ biết khi được người thân quan sát và nhắc lại. Tuy nhiên, mắt sẽ gửi ra các tín hiệu bất thường sau khi thức dậy, cho phép bạn tự nhận biết tình trạng này nếu lưu ý đúng cách.

Không khép hết mắt khi ngủ là hiện tượng khá thường gặp

Triệu chứng ngủ không khép hết mắt

Người bị ngủ mở mắt hoặc ngủ hé mắt thường gặp một loạt triệu chứng khó chịu do mắt không được bảo vệ và không được cấp ẩm đầy đủ khi ngủ:

• Khô mắt, đau nhức, đỏ mắt vào buổi sáng: Vì mí mắt không khép kín nên lớp nước mắt không thể bao phủ và giữ ẩm cho bề mặt mắt, dẫn đến cảm giác rát, căng, thậm chí bỏng rát ngay khi thức dậy.
• Xước giác mạc hoặc mờ mắt: Mắt không nhắm kín khiến giác mạc dễ bị tổn thương bởi bụi, vi khuẩn hoặc do khô quá mức. Điều này gây cảm giác xước, cộm, nhìn mờ hoặc đau rát mỗi khi đảo mắt.
• Nhạy cảm với ánh sáng: Người bệnh thường chói mắt mạnh khi tiếp xúc ánh sáng buổi sáng vì mắt bị kích thích suốt đêm.
• Cảm giác như có dị vật trong mắt: Do giác mạc bị khô và tổn thương nhẹ, mắt dễ có cảm giác cộm như có vật gì đó cọ xát.
• Giấc ngủ bị gián đoạn: Mắt đau rát hoặc ngứa khiến người bệnh dễ giật mình, ngủ không sâu, dẫn đến mệt mỏi khi thức dậy.

Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ viêm bề mặt nhãn cầu, khô mắt mạn tính hoặc giảm chất lượng giấc ngủ nghiêm trọng.

Tại sao ngủ không khép hết mắt là gì?

Vấn đề từ cơ, dây thần kinh hoặc vùng da quanh mí mắt

Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng ngủ không khép hết mắt là sự bất thường ở cơ, dây thần kinh hoặc vùng da quanh mí. Trong đó, cơ vòng mi (orbicularis oculi) – cơ có nhiệm vụ khép mí mắt là bộ phận đóng vai trò quan trọng nhất. Khi cơ này bị suy yếu, liệt hoặc hoạt động không đồng bộ, mí mắt không thể đóng kín dù bạn chủ động nhắm mắt hay đang ngủ.

Rối loạn này thường xuất phát từ:

• Liệt dây thần kinh số VII (dây thần kinh mặt): Đây là dây giữ vai trò điều khiển cơ khép mí mắt. Khi bị liệt do u chèn ép, phẫu thuật gần vùng mặt, chấn thương, bệnh lý thần kinh cơ, hội chứng Guillain-Barré hoặc các bệnh tự miễn… mí mắt không còn khép kín được.
• Nhiễm trùng gây yếu cơ: Một số bệnh như thủy đậu, quai bị, bại liệt, bạch hầu, bệnh phong hay ngộ độc botulism có thể làm tổn thương dây thần kinh hoặc cơ quanh mắt.
• Vấn đề ở da mí mắt: Da mí mắt bị co rút, sẹo sau bỏng hoặc sau phẫu thuật thẩm mỹ có thể khiến mí mắt không khép lại hoàn toàn.

Khi mí mắt không khép kín, giác mạc không được che chắn suốt 6–8 giờ ngủ, dẫn đến khô mắt, kích ứng và cảm giác đau rát khi thức dậy. Trong khám lâm sàng, bác sĩ thường kiểm tra khả năng nhắm kín mắt và quan sát dấu hiệu Bell (lòng đen di chuyển lên dưới mi trên khi nhắm mắt). Nếu dấu hiệu này không xuất hiện, khả năng cao mí mắt đang gặp rối loạn do dây thần kinh hoặc cơ.

Liệt dây thần kinh số 7 có thể khiến người bệnh ngủ không khép hết mắt

Các nguyên nhân khác

Ngoài các vấn đề về cơ và dây thần kinh, còn nhiều nguyên nhân khác có thể dẫn đến việc mắt không khép kín khi ngủ như sau:

• Tổn thương hoặc biến dạng mí mắt: Phẫu thuật mí, sẹo bỏng hoặc chấn thương vùng mắt có thể làm thay đổi cấu trúc mí, khiến mí cứng, ngắn hoặc biến dạng và không thể khép kín.
• Mắt lồi: Những người mắc bệnh cường giáp, viêm hốc mắt, u hốc mắt hoặc bất thường mạch máu vùng mắt (như thông động tĩnh mạch cảnh – xoang hang) có thể bị mắt lồi ra trước. Khi mắt lồi quá mức, mí mắt không đủ dài để che phủ toàn bộ nhãn cầu.
• Rối loạn giấc ngủ hoặc liệt cơ mặt: Một số người bị rối loạn vận động khi ngủ, teo cơ, co rút cơ mi hoặc rối loạn trương lực cơ khiến mí mắt mở hờ trong vô thức.
• Hội chứng bẩm sinh: Dị dạng phân bố thần kinh, hội chứng Moebius hoặc các rối loạn bẩm sinh về cơ – thần kinh có thể khiến trẻ bị ngủ mở hé mắt từ nhỏ.
• Lông mi quá dài hoặc quá dày: Trong một số trường hợp hiếm gặp, lông mi mọc dày khiến mí mắt khó chạm sát nhau khi ngủ.

Dù nguyên nhân là gì, việc xác định đúng yếu tố gây bệnh rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Nếu không được xử lý, mắt có thể bị khô nặng, loét giác mạc, viêm, giảm thị lực và ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ cũng như sinh hoạt hằng ngày.

Điều trị chứng ngủ không khép hết mắt như thế nào

Khi gặp tình trạng ngủ không khép hết mắt, mục tiêu điều trị chính là giúp mắt được bảo vệ, duy trì độ ẩm và xử lý nguyên nhân gốc rễ. Tùy vào mức độ và căn nguyên, bác sĩ có thể chỉ định các biện pháp hỗ trợ tại nhà hoặc can thiệp chuyên sâu hơn.

Tăng cường giữ ẩm cho mắt khi ngủ

Một số phương pháp đơn giản có thể giúp giảm khô rát và khó chịu về đêm mà bạn nên tham khảo bao gồm::

• Đeo kính giữ ẩm vào ban đêm để hạn chế hơi nước bay hơi, giúp mắt không bị khô khi bạn đang ngủ mở hé.
• Dùng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ nhằm giữ không khí ẩm hơn, giảm cảm giác khô, xót vào mỗi buổi sáng.
• Nhỏ nước mắt nhân tạo hoặc dùng gel/thuốc mỡ tra mắt trước khi ngủ giúp cấp ẩm sâu, tạo lớp màng bảo vệ bề mặt nhãn cầu.

Các biện pháp này mang tính hỗ trợ, giúp giảm triệu chứng nhưng không điều trị tận gốc nếu triệu chứng xuất phát từ bệnh lý.

Bạn có thể nhỏ nước mắt nhân tạo để tăng cường độ ẩm cho mắt khi ngủ

Điều trị bằng thuốc

Bên cạnh cách tăng cường độ ẩm kể trên, bác sĩ có thể kê các loại thuốc phù hợp để giúp mắt khỏe hơn và tránh tổn thương như thuốc nhỏ mắt hoặc nước mắt nhân tạo dùng hằng ngày.

Ngoài ra, thuốc mỡ bôi mắt vào buổi tối giúp giữ ẩm lâu hơn. Đồng thời, một số thuốc kháng sinh dạng mỡ cũng có thể được chỉ định nếu có nguy cơ trầy xước hoặc viêm.

Áp dụng các biện pháp bảo vệ tạm thời

Khi mí mắt không khép kín khiến mắt dễ khô hoặc viêm, tại Bệnh viện các bác sĩ có thể chủ động áp dụng các phương pháp điều trị mang tính chất tạm thời như sau:

• Dùng băng che hoặc eye shield vào ban đêm để mắt được che kín hoàn toàn.
• Bôi gel hoặc mỡ bảo vệ bề mặt nhãn cầu giúp hạn chế bay hơi nước mắt, giảm kích ứng.
• Khâu cò mi một phần hoặc toàn bộ hỗ trợ giúp mí mắt nhắm kín hơn. Tuy nhiên đây không phải là giải pháp lâu dài mà chỉ mang tính bảo vệ tạm thời.

Phẫu thuật khi nguyên nhân xuất phát từ tổn thương mí mắt

Nếu mí mắt bị liệt, cơ nâng mi yếu hoặc có tổn thương nặng khiến mắt không thể khép lại, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật chỉnh mí để cải thiện khả năng nhắm mắt.

Điều trị nguyên nhân gốc rễ

Trong nhiều trường hợp, ngủ mở mắt liên quan đến bệnh lý hệ thần kinh, u, bất thường mạch máu hoặc rối loạn nội tiết. Lúc này, bệnh nhân cần khám chuyên khoa thần kinh và chuyên khoa mắt song song.
Đồng thời, bệnh nhân có thể điều trị triệt để nguyên nhân như can thiệp mạch máu, loại bỏ khối u, điều chỉnh nội tiết… Khi căn nguyên được xử lý, tình trạng mắt không khép kín khi ngủ cũng sẽ được cải thiện đáng kể.

Có thể nói, ngủ không khép hết mắt không phải là triệu chứng hiếm gặp và hoàn toàn có thể cải thiện được nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Việc giữ ẩm cho mắt, dùng thuốc hỗ trợ hoặc đi thăm khám đúng lúc sẽ giúp bạn hạn chế khô rát, viêm loét và tránh các biến chứng lâu dài. Do đó, cách tốt nhất là nếu nghi ngờ bản thân ngủ hé mắt, bạn hãy đến Bệnh viện uy tín khám chuyên khoa mắt để được hướng dẫn điều trị phù hợp.