Những thông tin cơ bản về bệnh đa hồng cầu

Ngày: 09/03/2021

Đa hồng cầu là một dạng của bệnh ung thư máu. Y học hiện nay chưa thể điều trị dứt điểm bệnh này, tuy nhiên việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, đúng cách sẽ có thể kiểm soát tốt tình trạng bệnh.

Đa hồng cầu là bệnh gì?

Bệnh đa hồng cầu còn có tên gọi khác là polycythemia vera (PV). Đây là một loại ung thư máu vô cùng hiếm gặp và được liệt kê trong danh mục bệnh ung thư thuộc nhóm tăng sinh tủy ác tính (MPN).

Đa hồng cầu
Đa hồng cầu là một loại ung thư máu nguy hiểm

Bệnh đa hồng cầu nguyên phát gần như ảnh hưởng đến tất cả các tế bào máu có trong cơ thể người, nhất là hồng cầu. Số lượng tế bào máu này nếu tăng quá cao có thể dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm như đông máu gây nên hiện tượng đứng tim hoặc đột quỵ. Bệnh này sẽ đe dọa đến tính mạng con người nếu không được điều trị sớm.

Nguyên nhân và triệu chứng bệnh đa hồng cầu

Phát hiện được nguyên nhân và nhận biết rõ triệu chứng đa hồng cầu nguyên phát sẽ hỗ trợ rất tốt cho việc điều trị bệnh.

Nguyên nhân

Hiện nay vẫn chưa thể tìm ra nguyên nhân chính xác dẫn tới bệnh đa hồng cầu. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã xác định được gần như tất cả trường hợp mắc bệnh này đều có gen JAK2 nằm trong tế bào gốc tủy xương bị đột biến.

Mặc dù bệnh đa hồng cầu có liên quan đến đột biến gen nhưng nó lại không phải là căn bệnh di truyền. Nguyên nhân là đột biến gen chỉ thấy ở tế bào gốc và không thấy ở những tế bào còn lại của cơ thể chẳng hạn như tinh trùng hay trứng.

Các nhà nghiên cứu khoa học cũng cho biết thêm, tỷ lệ đàn ông bị bệnh đa hồng cầu nhiều hơn so với phụ nữ một chút. Bên cạnh đó, nó cũng thường thấy ở những người có độ tuổi trên 60.

Triệu chứng

Khi bị bệnh đa hồng cầu thì bệnh nhân xuất hiện một số triệu chứng như sau:

  • Xuất hiện các cục máu đông ở chân, phổi hoặc bất kỳ nơi nào của cơ thể.
  • Cảm thấy nhức đầu thường xuyên.
  • Người bị đổ mồ hôi quá nhiều.
  • Thị giác kém, nhìn có điểm mù.
  • Chóng mặt thường xuyên.
  • Ngứa ngáy, nhất là sau khi tắm nước ấm.
  • Da xuất hiện các nốt mẩn đỏ.
  • Dạ dày và tá tràng bị viêm loét.
  • Chướng bụng hoặc cảm giác no do bị phì tỳ tạng.
  • Suy tim sung huyết hoặc bị viêm họng.
  • Bệnh gút hoặc viêm khớp

Đa hồng cầu
Người bị đa hồng cầu thường nổi các nốt đỏ trên da

Chẩn đoán đa hồng cầu nguyên phát

Để chẩn đoán bệnh đa hồng cầu nguyên phát, trước tiên bác sĩ sẽ xét nghiệm công thức máu sẽ để đo lường các yếu tố sau:

  • Số lượng của các tế bào hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu.
  • Nồng độ hemoglobin ( đây là một loại protein mang oxy).
  • Chỉ số hematocrit (Tỷ lệ phần trăm không gian được hấp thu nhờ các tế bào hồng cầu trong máu).

Nếu bị đa hồng cầu nguyên phát, người bệnh sẽ có thể có số lượng hồng cầu và hemoglobin cao hơn nhiều so với mức bình thường đồng thời chỉ số hematocrit cũng cao bất thường. Bên cạnh đó, một số trường hợp cũng có số lượng tiểu cầu hoặc bạch cầu bất thường.

Nếu kết quả xét nghiệm máu bất thường, bác sĩ sẽ tiếp tục kiểm tra máu để xem có biết đột biến JAK2 hay không. Tất cả những người bị đa hồng cầu nguyên phát đều dương tính với loại đột biến này. Ngoài ra, bác sĩ còn có thể thực hiện sinh thiết tủy xương nếu cần thiết.

Điều trị đa hồng cầu nguyên phát

Đa hồng cầu nguyên phát là một loại bệnh ung thư máu mạn tính và không có cách chữa trị. Tuy nhiên, nếu phát hiện và can thiệp sớm, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát các triệu chứng của bệnh đồng thời ngăn ngừa các biến chứng. Thông thường bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị dựa trên nguy cơ hình thành cục máu đông của người bệnh. Cụ thể:

Người có nguy cơ thấp hình thành máu đông thấp:

  • Sử dụng Aspirin liều thấp: Loại thuốc này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến tiểu cầu trong máu, qua đó giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.
  • Chích máu tĩnh mạch: Là phương pháp sử dụng kim tiêm để lấy một lượng nhỏ máu từ một tĩnh mạch bất kỳ. Điều này sẽ giúp giảm số lượng tế bào hồng cầu. người bệnh sẽ phải điều trị theo cách này khoảng 1 lần mỗi tuần trong thời gian đầu và sau đó một hoặc vài tháng 1 lần cho đến khi chỉ số hematocrit trở về bình thường.

Đa hồng cầu
Aspirin liều thấp có tác dụng giảm nguy cơ hình thành các cục máu đông

Người có nguy cơ cao hình thành máu đông:

  • Hydroxyurea: Loại thuốc ung thư này có thể ngăn cơ thể người bệnh tạo ra quá nhiều tế bào hồng cầu, qua đó giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.
  • Interferon alpha: Thuốc này có khả năng giúp hệ thống miễn dịch của của người bệnh ngăn chặn cơ thể tạo ra quá nhiều hồng cầu và việc các tế bào tủy xương hoạt động quá mức - đây là 1 yếu tố dẫn tới bệnh đa hồng cầu nguyên phát.
  • Busulfan: Thuốc ung thư này chủ yếu dùng để điều trị bệnh bạch cầu, nhưng nó vẫn có thể áp dụng cho những người bị đa hồng cầu nguyên phát.
  • Ruxolitinib (Jakafi): Là loại thuốc duy nhất được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ phê chuẩn để áp dụng điều trị đa hồng cầu nguyên phát. Bác sĩ có thể kê đơn thuốc này cho người bệnh nếu họ không thể dung nạp hydroxyurea (hoặc nó không làm giảm đủ lượng máu cần thiết). Ruxolitinib hoạt động theo cơ chế ức chế hoạt động của hệ miễn dịch và những yếu tố tăng trưởng chịu trách nhiệm tạo nên tế bào hồng cầu.

Phương pháp điều trị liên quan:

  • Sử dụng nhóm thuốc kháng histamine.
  • Áp dụng thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc ( gọi tắt là SSRIs).
  • Áp dụng phương pháp Phototherapy (điều trị bệnh đa hồng phát bằng bằng ánh sáng cực tím).

Chế độ ăn uống hỗ trợ điều trị bệnh đa hồng cầu:

  • Cân đối các nhóm dưỡng chất trong từng bữa ăn. Gồm rau xanh, ngũ cốc, trái cây, protein nạc và sữa ít béo.
  • Hỏi ý kiến bác sĩ về việc nên bổ sung bao nhiêu calo mỗi ngày để duy trì một cơ thể khỏe mạnh.
  • Tránh ăn nhiều muối, các thực phẩm mặn.
  • Uống đủ nước mỗi ngày để tránh mất nước đồng thời duy trì lưu lượng máu và tăng cường lưu thông máu.

Vừa rồi là những thông tin cơ bản về bệnh đa hồng cầu. Mặc dù đây là căn bệnh mãn tính, không thể điều trị dứt điểm nhưng người bệnh có thể hoàn toàn kiểm soát được nó nếu như phát hiện sớm và có phương pháp điều trị phù hợp.