Phản ứng sau tiêm não mô cầu AC và hướng dẫn cách xử lý tại nhà

Các phản ứng sau khi tiêm vắc xin não mô cầu AC bình thường

Theo các chuyên gia, hầu hết phản ứng sau tiêm não mô cầu AC đều ở mức độ nhẹ và có xu hướng tự cải thiện sau 1 – 3 ngày mà không cần điều trị đặc biệt. Các phản ứng này có thể khác nhau tùy cơ địa, độ tuổi và khả năng đáp ứng miễn dịch của từng người. Các biểu hiện thường gặp bao gồm: 

• Đau, đỏ hoặc sưng nhẹ tại vị trí tiêm;
• Cảm giác căng tức cánh tay bên tiêm;
• Sốt nhẹ dưới 38,5 độ C;
• Mệt mỏi, đau đầu, buồn ngủ;
• Chán ăn, quấy khóc ở trẻ nhỏ;
• Tiêu chảy nhẹ hoặc buồn nôn;
• Đau cơ, đau khớp thoáng qua.

Ở trẻ nhỏ, phản ứng phổ biến nhất thường là quấy khóc, khó c

hịu hoặc đau nhẹ tại vị trí tiêm. Trong khi đó, thanh thiếu niên và người lớn có cảm giác mệt mỏi, đau đầu hoặc đau nhức cơ thể hơn. Các phản ứng này thường không ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hằng ngày và sẽ giảm dần sau vài ngày nghỉ ngơi, chăm sóc đúng cách.

Xem thêm: Bệnh não mô cầu và vaccine mới

Sau khi tiêm vắc xin viêm não mô cầu, bé có thể bị đau tại vị trí tiêm 

Phản ứng sau khi tiêm vắc xin não mô cầu AC ít gặp

Ngoài các phản ứng thông thường, một số ít trường hợp có thể xuất hiện phản ứng mạnh hơn sau tiêm. Tuy nhiên, tỷ lệ này rất thấp và đa phần vẫn được kiểm soát tốt nếu phát hiện sớm. Theo các bác sĩ Trung tâm Tư vấn và Tiêm chủng Phương Đông, một số triệu chứng ít gặp có thể bao gồm:

• Sốt cao trên 38,5 độ C;
• Đau đầu dữ dội;
• Chóng mặt, hoa mắt;
• Đau vai kéo dài, khó vận động cánh tay;
• Phát ban, nổi mẩn ngứa;
• Buồn nôn hoặc nôn;
• Ngất xỉu do lo lắng khi tiêm.

Đặc biệt, phản ứng nghiêm trọng như sốc phản vệ là cực kỳ hiếm gặp. Người được tiêm cần được đưa đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu về mặt cơ thể như sau:

• Khó thở, thở rít;
• Tím tái;
• Sưng môi, sưng mặt;
• Co giật;
• Lừ đừ, mất ý thức;
• Nhịp tim nhanh bất thường;
• Sốt cao kéo dài không đáp ứng thuốc hạ sốt.

Xem thêm: Sốt sau tiêm viêm não mô cầu AC có sao không? Các triệu chứng nào cần lưu ý

Tại sao vắc xin tiêm não mô cầu AC gây ra tác dụng phụ?

Các phản ứng sau tiêm não mô cầu AC thực chất là kết quả của quá trình hệ miễn dịch nhận diện kháng nguyên trong vắc xin và tạo ra kháng thể bảo vệ cơ thể. Đây là cơ chế hoạt động bình thường của vắc xin.

Khi tiêm vắc xin não mô cầu ACYW, cơ thể sẽ xem các thành phần kháng nguyên là tác nhân lạ. Hệ miễn dịch lập tức được kích hoạt để sản sinh kháng thể chống lại vi khuẩn não mô cầu trong tương lai. Trong quá trình này, cơ thể có thể xuất hiện phản ứng viêm nhẹ như sốt, đau cơ hoặc sưng đỏ tại chỗ tiêm.

Ngoài ra, các bác sĩ cho hay mức độ phản ứng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Độ tuổi;
• Cơ địa từng người;
• Tiền sử dị ứng;
• Tình trạng sức khỏe;
• Khả năng đáp ứng miễn dịch.

Do đó, có người xuất hiện phản ứng rõ rệt sau tiêm nhưng cũng có người hoàn toàn không sốt hay đau nhức. Điều này không đồng nghĩa vắc xin không có tác dụng. Các chuyên gia khẳng định vắc xin não mô cầu AC hiện nay đã được nghiên cứu kỹ về tính an toàn và hiệu quả trước khi đưa vào sử dụng rộng rãi.

Xem thêm: Phản ứng sau tiêm não mô cầu BC là gì? Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Nếu bé có cơ địa bị dị ứng thì có khả năng cao hơn gặp tác dụng phụ sau khi tiêm 

Có phải theo dõi sau khi tiêm vắc xin não mô cầu AC không?

Theo quy định an toàn tiêm chủng và khuyến cáo của các Trung tâm tiêm chủng, sau khi tiêm não mô cầu AC, người được tiêm cần ở lại cơ sở tiêm chủng tối thiểu 30 phút để theo dõi phản ứng tức thì.

Đây là khoảng thời gian quan trọng vì phần lớn các phản ứng nghiêm trọng như sốc phản vệ nếu xảy ra thường xuất hiện sớm sau tiêm. Việc theo dõi tại chỗ giúp nhân viên y tế kịp thời xử trí nếu có tình huống bất thường.

Đồng thời, sau khi về nhà, người tiêm vẫn cần tiếp tục theo dõi sức khỏe trong vòng 24 – 48 giờ tiếp theo. Phụ huynh cần dành thời gian quan sát để theo dõi kỹ nhiệt độ cơ thể, khả năng ăn uống, ngủ nghỉ, biểu hiện quấy khóc và các dấu hiệu hô hấp hoặc phát ban khác (nếu có). 

Gợi ý cách xử lý nếu gặp tác dụng phụ sau tiêm phòng não mô cầu AC?

Có thể bạn chưa biết, phần lớn phản ứng sau tiêm não mô cầu AC đều có thể được xử lý bằng cách chăm sóc tại nhà nếu ở mức độ nhẹ. Tuy nhiên, người chăm sóc cần theo dõi sát để phát hiện sớm các triệu chứng nguy hiểm.

Xử lý tại nhà

Đối với các phản ứng thông thường như sốt nhẹ hoặc đau tại chỗ tiêm, có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Chườm lạnh tại vị trí tiêm khoảng 10 – 20 phút để giảm đau và sưng;
• Cho người tiêm nghỉ ngơi đầy đủ;
• Mặc quần áo thoáng mát;
• Uống nhiều nước để tránh mất nước;
• Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ;
• Theo dõi nhiệt độ cơ thể thường xuyên.

Nếu sốt trên 38,5 độ C, các bậc phụ huynh có thể sử dụng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc đúng liều theo cân nặng đối với trẻ nhỏ. Tuyệt đối không nên tự ý dùng nhiều loại thuốc cùng lúc, đắp lá, bôi thuốc lên vết tiêm hoặc chườm nóng khi bệnh nhân đang sốt.

Sau khi tiêm, các bậc phụ huynh nên cho bé nghỉ ngơi và dán miếng dán hạ sốt nếu con sốt cao

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Đa số các phản ứng sau tiêm não mô cầu AC cũng khá nhẹ nhàng nhưng nếu không may cơ thể có các triệu chứng sau, bạn nên đến bệnh viện càng sớm càng tốt:

• Sốt cao kéo dài trên 2 ngày;
• Co giật;
• Khó thở hoặc tím tái;
• Sưng đỏ lan rộng tại vị trí tiêm;
• Lừ đừ, ngủ li bì;
• Phát ban toàn thân;
• Đau đầu dữ dội;
• Nôn ói liên tục;
• Ngất xỉu hoặc mất ý thức.

Cách hạn chế nguy cơ gặp phản ứng sau tiêm não mô cầu AC

Mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn các phản ứng sau tiêm, nhưng vẫn có nhiều biện pháp giúp giảm nguy cơ xảy ra tác dụng phụ và đảm bảo an toàn tiêm chủng như sau:

• Lựa chọn cơ sở tiêm chủng uy tín;

• Đảm bảo vắc xin được bảo quản đúng tiêu chuẩn;
• Khai báo đầy đủ tiền sử dị ứng và bệnh lý với bác sĩ;
• Không tiêm khi đang sốt cao hoặc mắc bệnh cấp tính;
• Nghỉ ngơi đầy đủ trước ngày tiêm;
• Uống đủ nước trước và sau tiêm;
• Theo dõi sức khỏe đúng hướng dẫn sau tiêm.

Có thể thấy, phản ứng sau tiêm não mô cầu AC phần lớn là nhẹ và tự khỏi sau vài ngày. Việc theo dõi đúng cách, chăm sóc phù hợp và lựa chọn cơ sở tiêm chủng uy tín sẽ giúp đảm bảo an toàn, đồng thời phát huy tối đa hiệu quả bảo vệ của vắc xin trước bệnh lý .