Cảm giác lo lắng, sợ hãi khi trong môi trường mới hoặc giữa đám đông là phản ứng tâm lý hoàn toàn bình thường. Nhưng nếu theo thời gian, nỗi sợ này không những không biến mất mà còn trở nên mãnh liệt và xuất hiện thường xuyên hơn khiến bạn liên tục tìm lý do né tránh các hoạt động chung thì đây có thể là các triệu chứng của bệnh rối loạn lo âu xã hội. Đây là rối loạn tâm thần ảnh hưởng đến 7% người trưởng thành ở Mỹ mỗi năm (Theo Harvard Medical School)
Rối loạn lo âu xã hội, còn có tên gọi khác là ám ảnh sợ xã hội, đặc trưng bởi cảm giác sợ hãi và nỗi xấu hổ mãnh liệt khi người bệnh cảm thấy mình đang bị người khác chú ý, đánh giá hoặc có thể bị phê bình, từ chối.
Nỗi sợ này khiến người bệnh luôn tìm cách né tránh các buổi xã giao trong công việc, sum họp trong gia đình hay tụ tập với bạn bè. Nếu bắt buộc phải tham gia các hoạt động chung kể trên, người bệnh sẽ bị lo lắng cao độ. Khi kéo dài, rối loạn lo âu xã hội có thể ảnh hưởng đến các mối quan hệ, học tập, công việc, sinh hoạt hằng ngày và chất lượng cuộc sống.
ThS.BSNT Nguyễn Đình Nam (PGĐ Trung tâm Chăm sóc sức khỏe tinh thần Phương Đông) cho hay ám ảnh xã hội là rối loạn tâm thần mãn tính. Người bệnh sẽ trải qua nhiều cơn rối loạn lo âu khác nhau. Một số tình huống xã hội có thể kích thích các cơn rối loạn này bao gồm:
Người mắc hội chứng này có xu hướng luôn né tránh các buổi tụ tập, xã giao vì sợ bị người khác chú ý, đánh giá
Các bác sĩ tâm thần chia các triệu chứng của bệnh lý này ra thành biểu hiện về mặt cơ thể (thể chất) và các biểu hiện về mặt tâm lý, hành vi như sau:
|
Loại |
Biểu hiện thường gặp |
|
Triệu chứng thể chất |
• Đỏ mặt, đổ mồ hôi • Run rẩy • Tim đập nhanh • Buồn nôn • Khó thở • Cảm giác cơ thể cứng nhắc, căng thẳng • Cảm giác đầu óc trống rỗng Ở một số trường hợp, mức độ lo lắng quá mức có thể dẫn đến cơn hoảng loạn. |
|
Triệu chứng về suy nghĩ và cảm xúc |
• Rất tự ti khi ở trước mặt người khác • Sợ bị đánh giá tiêu cực, phê bình hoặc từ chối • Sợ bản thân trở nên vụng về, ngốc nghếch hoặc đáng xấu hổ • Cảm thấy lúng túng, xấu hổ trong các tình huống giao tiếp • Khó giao tiếp bằng mắt • Luôn lo lắng về cách người khác nhìn nhận mình |
|
Triệu chứng về hành vi |
• Tránh những nơi đông người • Từ chối tham gia các hoạt động xã hội • Không muốn phát biểu hoặc trả lời trước đám đông • Né tránh các cuộc phỏng vấn, hẹn hò hoặc gặp gỡ người mới • Gặp khó khăn trong việc duy trì các mối quan hệ |
Ở trẻ em, tình trạng ám ảnh sợ xã hội có thể được thể hiện bằng việc khóc, cáu gắt, bám lấy cha mẹ hoặc không chịu nói chuyện khi phải tương tác với người lớn và bạn bè cùng trang lứa.
Bệnh có thể biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau, từ nhẹ đến nặng. Một số người chỉ lo lắng trong những tình huống cụ thể như ăn uống hoặc biểu diễn trước đám đông. Trong khi đó, người bệnh ở mức độ nặng có thể sợ hãi trong hầu hết các tình huống giao tiếp xã hội, thậm chí xuất hiện cơn hoảng loạn và tìm mọi cách để né tránh.
Các chuyên gia y tế chia bệnh lý này thành các mức độ theo thang đo dưới đây:
Nếu bệnh ở mức độ nặng, người bệnh gần như không thể tham gia các hoạt động xã hội
Một số nguyên nhân có thể liên quan đến tình trạng này bao gồm:
Hội chứng tâm lý này thường xuất hiện rất sớm từ thời thơ ấu hoặc tuổi thiếu niên. Hầu hết người bệnh đều có các triệu chứng trước 20 tuổi. Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:
Tuy nhiên, việc có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa với việc chắc chắn mắc rối loạn lo âu xã hội. Trong các buổi thăm khám, ThS.BSNT Nguyễn Đình Nam vẫn khai thác thêm các triệu chứng, mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống để kết hợp với các trải nghiệm và đặc điểm tính cách của bệnh nhân.
Việc điều trị bệnh được tiến hành dựa trên sự kết hợp của hai phương pháp bao gồm tâm lý trị liệu, dùng thuốc.
Thông qua chia sẻ trải nghiệm, bộc bạch các suy nghĩ, các chuyên gia tâm lý chỉ ra các niềm tin chưa phù hợp, lý giải cảm xúc và hướng dẫn người bệnh cách chống lại các cơn lo âu và làm chủ tình huống.
Qua các buổi trị liệu, người bệnh không chỉ hiểu thêm về cảm xúc và các hành vi của bản thân mà còn biết cách quản lý cảm xúc và có thể tự mình vượt qua các tình huống phải thể hiện bản thân hay bị đánh giá, chỉ trích trong cuộc sống.
Người bệnh rối loạn lo âu xã hội cần được tham vấn cùng chuyên gia tâm lý
Để hỗ trợ giảm nhẹ các biểu hiện về mặt cơ thể, bệnh nhân có thể được chỉ định dùng các loại thuốc như sau:
Bên cạnh tâm lý trị liệu và thuốc, bác sĩ Tâm thần sẽ khuyến khích bệnh nhân xây dựng những thói quen lành mạnh, thay đổi các thói quen sống để tái thiết lập cuộc sống mới như sau:
Người bệnh cũng có thể tập tiếp xúc với các tình huống xã hội theo từng bước nhỏ. Ví dụ, bạn hãy bắt đầu từ những hoạt động ít gây áp lực như giao tiếp bằng mắt, chào hỏi người khác, ăn cùng người quen ở nơi công cộng hoặc chủ động trò chuyện với những người cảm thấy an toàn.
Bạn có thể tập thiền để hỗ trợ điều trị rối loạn tâm thần này
Bệnh có thể kiểm soát được nếu người bệnh kiên trì điều trị với bác sĩ tâm thần và chuyên gia tâm lý. Thời gian điều trị ở mỗi người khác nhau. Một số người có thể cần điều trị trong một khoảng thời gian nhất định, trong khi những trường hợp khác có thể cần tiếp tục sử dụng thuốc hoặc duy trì trị liệu để kiểm soát triệu chứng và hạn chế tái phát.
Nếu các triệu chứng sợ hãi, lo lắng, cảm giác bồn chồn, tim đập nhanh, suy nghĩ tiêu cực,... khi phải tham gia các hoạt động xã hội kéo dài ít nhất 6 tháng liên tục thì người bệnh nên đi thăm khám sức khỏe tâm thần.
Trung tâm chăm sóc sức khỏe Tinh thần Bệnh viện Đa khoa Phương Đông quy tụ đầy đủ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa tâm thần, chuyên gia tâm lý được đào tạo bài bản. Trong đó, ThS.BSNT Nguyễn Đình Nam và Ths Hoàng Quốc Lân đã có nhiều kinh nghiệm trong điều trị các ca trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn ám ảnh cưỡng chế,... giúp người bệnh có thể kiểm soát bệnh và trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường. Để đặt lịch khám tâm bệnh, vui lòng liên hệ HOTLINE 19001806!
Có. Các bệnh lý tâm thần nếu không được kiểm soát sẽ ảnh hưởng đến suy nghĩ, nhận thức và hành vi của các bệnh nhân gây ra các vấn đề như sau:
Ngoài ra, bệnh có thể đồng thời xuất hiện cùng các vấn đề sức khỏe tâm thần khác như trầm cảm, rối loạn lo âu khác và trong những trường hợp nghiêm trọng có thể liên quan đến hành vi tự sát hoặc cố gắng tự sát. Đây cũng là hiện tượng các bác sĩ tâm thần Bệnh viện Đa khoa Phương Đông thường thấy trong quá trình thăm khám cho các bệnh nhân.
Có thể nói, nỗi sợ mình không đủ tốt, nỗi sợ hãi bị đánh giá, bị từ chối là những trải nghiệm mà mỗi người đều trải qua. Nhưng nếu cảm giác này kéo dài và ngày càng nghiêm trọng thì đây là biểu hiện của chứng rối loạn lo âu xã hội, cần được thăm khám và điều trị càng sớm càng tốt.
Rối loạn lo âu xã hội là tình trạng rối loạn tâm thần mãn tính, người bệnh có xu hướng sợ hãi và lo lắng quá mức khi tham gia...
