Tâm thần phân liệt Thể không biệt định (Undifferentiated) là gì? Vì sao khó nhận biết?

Tâm thần phân liệt Thể không biệt định (Undifferentiated) là bệnh gì?

Tâm thần phân liệt thể không biệt định (Undifferentiated) là thuật ngữ cũ từng được sử dụng để phân loại một số trường hợp tâm thần phân liệt có triệu chứng nhưng không thể xếp vào một thể bệnh cụ thể.

Trước đây, các bác sĩ chia tâm thần phân liệt thành nhiều thể bệnh dựa trên những triệu chứng nổi bật của người bệnh. Chẳng hạn, nếu người bệnh có triệu chứng điển hình là hoang tưởng và ảo giác nổi bật thì sẽ được phân loại vào nhóm tâm thần phân liệt thể hoang tưởng. Nếu trường hợp có nhiều biểu hiện rối loạn về suy nghĩ, lời nói và hành vi thì có thể được phân loại vào nhóm tâm thần phân liệt thể rối loạn.

Nếu các triệu chứng của người bệnh không phù hợp rõ ràng với một thể bệnh cụ thể hoặc có sự pha trộn giữa nhiều nhóm triệu chứng, bác sĩ sẽ sử dụng thuật ngữ tâm thần phân liệt thể không biệt định.

Tuy nhiên, hiện nay, thuật ngữ này không còn được sử dụng như một phân nhóm chẩn đoán riêng trong các hệ thống phân loại hiện đại. Theo Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ (American Psychiatric Association - APA), các phân nhóm trước đây không cho thấy nhiều giá trị trong việc dự đoán diễn biến hoặc lựa chọn phương pháp điều trị bệnh tâm thần phân liệt.

Thuật ngữ này hiện nay không còn được sử dụng trong chẩn đoán các bệnh lý Tâm thần kinh 

Trên thực tế thăm khám hiện nay, các bác sĩ chuyên khoa Tâm thần kinh cho hay, bác sĩ không còn dựa vào một nhóm triệu chứng để phân loại bệnh. Thay vào đó, bác sĩ sẽ đánh giá tổng thể, bao gồm loại triệu chứng, mức độ nghiêm trọng, thời gian xuất hiện, diễn biến bệnh và mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập, công việc hoặc các mối quan hệ. Từ đó, bác sĩ đưa ra chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với từng trường hợp.

Triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt Thể không biệt định (Undifferentiated) là gì?

Theo các bác sĩ của Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Tinh thần Phương Đông, các triệu chứng có thể khác nhau ở từng người và thay đổi theo thời gian. Tuy nhiên, chúng thường được chia thành ba nhóm chính như sau:

Các triệu chứng của tâm thần phân liệt không nhất thiết xuất hiện cùng lúc hoặc có mức độ giống nhau ở tất cả người bệnh. Một số biểu hiện có thể xuất hiện trước khi người bệnh rơi vào giai đoạn loạn thần.

Hoang tưởng là một trong số các triệu chứng điển hình của người bệnh tâm thần phân liệt thể không biệt định 

Nguyên nhân gây ra bệnh tâm thần phân liệt Thể không biệt định (Undifferentiated)

Các nghiên cứu cho thấy bệnh lý này có thể liên quan đến các yếu tố như di truyền, đặc điểm phát triển, hoạt động của não bộ và ảnh hưởng của môi trường.

• Yếu tố di truyền: Bệnh tâm thần phân liệt nói chung có xu hướng thường gặp hơn ở những người có người thân mắc bệnh. Tuy nhiên, tiền sử gia đình không đồng nghĩa với việc một người chắc chắn sẽ mắc bệnh.
• Bất thường về mặt não bộ: Não bộ của người mắc tâm thần phân liệt có thể có sự khác biệt về cấu trúc, cách hoạt động và sự kết nối giữa các vùng não. Các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine và glutamate cũng được cho là có liên quan đến quá trình hình thành và biểu hiện bệnh, đồng thời vẫn đang được các chuyên gia tiếp tục nghiên cứu.
• Ảnh hưởng từ môi trường và quá trình lớn lên: Một số yếu tố có thể góp phần làm tăng nguy cơ ở những người có yếu tố dễ mắc bệnh, chẳng hạn như hoàn cảnh sống khó khăn hoặc đã trải qua sang chấn tâm lý như mất người thân, bị tai nạn,...
• Có tiền sử sử dụng các chất gây nghiện: Việc sử dụng một số chất như cần sa và các chất gây ảo giác có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện các triệu chứng loạn thần ở một số người.

Chẩn đoán hội chứng tâm thần phân liệt Thể không biệt định (Undifferentiated) như thế nào?

Quá trình đánh giá thường bắt đầu bằng việc bác sĩ hỏi về các triệu chứng người bệnh đang gặp phải, thời điểm xuất hiện và mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống. Bác sĩ cũng khai thác tiền sử bệnh lý, thuốc đang sử dụng, sức khỏe tâm thần, việc sử dụng rượu hoặc chất gây nghiện và tiền sử gia đình để có thêm cơ sở xác định nguyên nhân.

Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc chụp CT/MRI nhằm loại trừ các bệnh lý thực thể hoặc tình trạng sử dụng chất có thể gây ra triệu chứng loạn thần. Bên cạnh đó, bác sĩ cũng đánh giá mức độ ảnh hưởng của các triệu chứng đến công việc, học tập, giao tiếp, khả năng chăm sóc bản thân và sinh hoạt hằng ngày của người bệnh.

Để loại trừ triệu chứng của tâm thần phân liệt với các triệu chứng khác, bạn có thể được chỉ định chụp CT để đánh giá các bất thường ở khu vực não bộ 

Điều trị bệnh tâm thần phân liệt Thể không biệt định (Undifferentiated) ra sao?

Việc điều trị bệnh lý này không chỉ tập trung vào giảm ảo giác, hoang tưởng mà còn giúp người bệnh từng bước lấy lại khả năng sinh hoạt, học tập, làm việc và duy trì các mối quan hệ trong cuộc sống.

Điều trị bằng thuốc

Thuốc chống loạn thần là một trong những phương pháp được các bác sĩ cân nhắc trước tiên đối với những bệnh nhân có triệu chứng loạn thần. Thuốc có tác dụng hạn chế mức độ và tần suất của các triệu chứng như ảo giác, hoang tưởng hoặc tư duy rối loạn.

Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào tình trạng của từng người bệnh, khả năng đáp ứng điều trị và tác dụng phụ. Một số người bệnh có thể cần thử nhiều loại thuốc hoặc điều chỉnh phác đồ trước khi tìm được phương án điều trị phù hợp.

Trong trường hợp bệnh không đáp ứng với các thuốc chống loạn thần thông thường, bác sĩ có thể cân nhắc những lựa chọn chuyên sâu hơn như clozapine.

Lưu ý: Người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều vì các loại thuốc điều trị rối loạn tâm thần có thể gây ra tác dụng phụ và việc thay đổi thuốc cần được thực hiện dưới sự theo dõi của bác sĩ.

Trị liệu tâm lý và rèn luyện các kỹ năng xã hội

• Tâm lý trị liệu: Người bệnh sẽ được trị liệu với chuyên gia tâm lý để học cách nhận biết và kiểm soát các triệu chứng, điều chỉnh suy nghĩ, cảm xúc và hành vi. Theo thời gian, người bệnh có thể kiểm soát bệnh lý tốt hơn và từng bước cải thiện khả năng sinh hoạt hằng ngày.
• Đào tạo kỹ năng nghề nghiệp: Người bệnh được hướng dẫn và thực hành những kỹ năng cần thiết để có thể quay lại học tập, làm việc và hòa nhập với xã hội. Cụ thể bao gồm cách giao tiếp, thực hiện công việc, xây dựng thói quen sinh hoạt và chuẩn bị tìm việc làm.

Người mắc hội chứng tâm thần phân liệt phải được điều trị bằng các liệu pháp tâm lý với chuyên gia 

Nhìn chung, tâm thần phân liệt là bệnh lý phức tạp, nhưng người bệnh vẫn có thể cải thiện triệu chứng và chức năng nếu được đánh giá, điều trị và hỗ trợ phù hợp. WHO khuyến cáo nên kết hợp thuốc với các biện pháp tâm lý - xã hội, giáo dục sức khỏe và hỗ trợ gia đình để nâng cao hiệu quả chăm sóc người mắc tâm thần phân liệt.

Nếu một người xuất hiện những thay đổi rõ rệt như nghe thấy tiếng nói không có thật, có niềm tin kỳ lạ, suy nghĩ hoặc lời nói ngày càng khó hiểu, hành vi bất thường thì gia đình nên đưa người bệnh đi khám chuyên khoa tâm thần để tìm nguyên nhân và có hướng điều trị càng sớm càng tốt.

Nếu bạn cần tìm hiểu thêm về tâm thần phân liệt Thể không biệt định (Undifferentiated) là gì hay các dịch vụ khác tại BVĐK Phương Đông có thể liên hệ với chúng tôi qua hotline: 1900 1806 để được hỗ trợ nhanh chóng.