Sẹo võng mạc nguy hiểm như thế nào? Có chữa khỏi được không?

Sẹo võng mạc là gì?

Võng mạc là lớp mô mỏng nằm phía sau mắt, có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng và gửi tín hiệu hình ảnh từ mắt lên não để chúng ta nhìn thấy mỗi ngày. Sẹo võng mạc xảy ra khi các tế bào tại khu vực này bị tổn thương và hình thành mô xơ, co kéo sau khi mắt bị viêm lâu ngày hoặc chấn thương. Khi đó, hoạt động và chức năng của võng mạc bị rối loạn, khiến hình ảnh truyền đi bị sai lệch.

Theo các bác sĩ chuyên khoa, bất thường này ở võng mạc đôi khi là biến chứng của bệnh lý hoặc là xuất hiện dưới dạng sẹo sau bắn laser võng mạc hay các hình thức phẫu thuật khác. Hiện nay, các vết sẹo ở võng mạc thông thường có thể điều trị được qua can thiệp ngoại khoa.

Các bác sĩ sẽ can thiệp vào vùng tổn thương để ổn định lại tầm nhìn và phòng ngừa tình trạng suy giảm thị lực. Mặc dù thị lực không thể phục hồi 100% nhưng tỷ lệ người bệnh có thể lấy lại thị lực như thời điểm sẹo chưa ảnh hưởng nghiêm trọng khá cao. 

Vì nhiều lý do, võng mạc có thể bị căng, co kéo và hình thành các vết sẹo 

Làm thế nào để nhận biết sẹo võng mạc? 

Trên thực tế, ở giai đoạn sớm, dấu hiệu có thể khá mơ hồ nên người bệnh có thể nhầm với mỏi mắt hoặc lão thị thông thường. Tuy nhiên, bạn nên chú ý nếu xuất hiện các biểu hiện sau:

• Nhìn mờ kéo dài: Người bệnh cảm thấy tầm nhìn bị mờ đi, khó đọc chữ nhỏ, nhìn đồ vật ở xa và cần nhiều ánh sáng hơn khi học tập, làm việc.
• Hình ảnh bị méo hoặc biến dạng: Không ít người bệnh có điểm chung là nhìn các vật thể bị cong, nghiêng hoặc biến dạng. Ví dụ, họ nhìn đường thẳng thành cong, khuôn mặt bị kéo lệch, gây khó chịu và gặp khó khăn trong khả năng quan sát.
• Thị lực suy giảm từ từ: Đây là một trong số các triệu chứng của bất thường võng mạc khó nhận ra nhất bởi nó không diễn ra ngay. Theo thời gian, người bệnh sẽ phải đưa sách lại gần hơn khi đọc, xem điện thoại ở khoảng cách gần hơn hoặc phải nheo mắt thường xuyên để nhìn rõ.

Sẹo võng mạc có chữa được không?

Mặc dù không thể chữa khỏi hoàn toàn vết sẹo trên bề mặt võng mạc nhưng các bác sĩ vẫn có thể điều trị để ổn định thị lực, ngăn sẹo tiến triển nặng hơn. 

Bác sĩ sẽ thực hiện can thiệp ngoại khoa để điều trị vùng võng mạc bị kéo căng hoặc tổn thương nhằm giúp mắt hoạt động ổn định trở lại. Nếu được phát hiện sớm, khả năng cải thiện thị lực thường tốt hơn đáng kể so với khi bệnh đã tiến triển lâu.

Nguyên nhân dẫn đến sẹo võng mạc 

Theo các bác sĩ chuyên khoa của Trung tâm Mắt và công nghệ cao Phương Đông, những tổn thương ở võng mạc thường không xuất hiện riêng lẻ mà là biểu hiện của các bệnh lý nhãn khoa như sau:

• Màng trước võng mạc (màng xơ trên bề mặt võng mạc): Ở số ít bệnh nhân, trên bề mặt võng mạc sẽ xuất hiện một lớp màng mỏng. Theo thời gian, lớp màng này có thể co lại hoặc dày lên, kéo căng võng mạc giống như một tấm màng bị nhăn. Hậu quả là hình ảnh bạn nhìn thấy có thể bị méo, mờ hoặc biến dạng.
• Tăng sinh dịch kính võng mạc (PVR): Đây là một biến chứng nặng, thường gặp sau bong võng mạc. Khi đó, trong mắt hình thành các mô xơ bất thường, co kéo mạnh lên võng mạc khiến nó bị nhăn, biến dạng và để lại nhiều vùng sẹo. Tình trạng này có thể làm thị lực giảm đáng kể nếu không được xử trí kịp thời.
• Tiền sử phẫu thuật mắt: Sau các phẫu thuật như mổ bong võng mạc hoặc đục thủy tinh thể, cấu trúc trong mắt có thể bị thay đổi. Một số tế bào có thể di chuyển ra khỏi vị trí ban đầu, bám lên bề mặt võng mạc, lâu dần tạo thành các màng sẹo gây ảnh hưởng đến thị lực.

Bệnh nhân đã trải qua phẫu thuật mắt có nguy cơ bị tổn thương võng mạc cao hơn 

Bên cạnh đó, một số nguyên nhân ít gặp hơn nhưng vẫn có thể gây tổn thương võng mạc gây ra các nốt sẹo trên bề mặt võng mạc như sau:

• Thoái hóa võng mạc do tuổi tác: Khi tuổi tác tăng lên, phần dịch kính trong mắt dần co lại và tách khỏi võng mạc. Quá trình này đôi khi tạo lực kéo lên võng mạc, gây tổn thương nhẹ hoặc hình thành sẹo.
• Viêm võng mạc: Tình trạng viêm bên trong mắt có thể để lại mô sẹo trên võng mạc. Nếu sẹo nằm ở vùng trung tâm (hoàng điểm), thị lực sẽ bị ảnh hưởng rõ rệt.
• Nhiễm trùng bẩm sinh: Một số bệnh nhiễm trùng từ giai đoạn thai kỳ cũng là nhân tố ảnh hưởng,khiến cấu trúc võng mạc phát triển không hoàn chỉnh, dễ hình thành sẹo hoặc bất thường từ sớm.
• Bệnh võng mạc do tiểu đường: Đường huyết cao kéo dài làm tổn thương các mạch máu trong mắt, kích thích hình thành mạch máu bất thường và mô sẹo trên võng mạc. Đây cũng là nguyên nhân phổ biến gây suy giảm thị lực ở người bệnh tiểu đường.

Điều trị sẹo võng mạc như thế nào?

Tùy vào mức độ tổn thương của võng mạc, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho từng người bệnh. Dưới đây là các hướng điều trị phổ biến mà các bác sĩ có thể áp dụng cho bệnh nhân có bệnh lý võng mạc:

• Điều trị bằng laser: Phương pháp này thường được áp dụng khi võng mạc có vết rách hoặc vùng yếu dễ bị tổn thương. Tia laser sẽ giúp bít kín các điểm rách nhỏ hoặc cố định những vùng võng mạc đang thoái hóa, từ đó giảm nguy cơ bong võng mạc và hạn chế bệnh tiến triển nặng hơn.
• Phẫu thuật cắt dịch kính: Khi võng mạc đã xuất hiện sẹo hoặc nếp nhăn ở vùng trung tâm (hoàng điểm), bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật. Trong quá trình này, phần dịch kính trong mắt sẽ được loại bỏ, đồng thời lấy đi các mô sẹo để giảm lực kéo lên võng mạc, giúp bề mặt võng mạc trở lại trạng thái ổn định hơn. Với những trường hợp nặng như bong võng mạc do sẹo kéo, phẫu thuật sẽ phức tạp hơn và cần theo dõi sát sau điều trị.
• Sử dụng thuốc: Chỉ định dùng thuốc thường được đưa ra khi sẹo còn nhẹ hoặc sau phẫu thuật để giảm viêm và ngăn sẹo phát triển thêm. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thuốc chỉ giúp kiểm soát tiến triển của bệnh, chứ không thể làm biến mất những vết sẹo đã hình thành.

Nếu vết sẹo còn nhẹ, người bệnh chỉ cần uống thuốc để điều trị 

Sẹo sau bắn laser võng mạc có điều trị được không? Bao giờ thì khỏi?

Sau khi bắn laser võng mạc, trên võng mạc của người bệnh sẽ xuất hiện một vùng sẹo nhỏ. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy laser đã giúp cố định võng mạc để ngăn biến chứng nguy hiểm hơn. Thông thường, sẹo laser sẽ ổn định sau vài tuần đến vài tháng. Theo đó, thị lực có thể hơi mờ nhẹ thời gian đầu rồi cải thiện dần. Phần lớn người bệnh không cần điều trị thêm nếu võng mạc ổn định.

Tuy nhiên, bạn nên tái khám đúng hẹn vì trong số ít trường hợp, sẹo có thể co kéo thêm và cần theo dõi sát sao. Nếu có triệu chứng như mất mờ tăng nhanh, hình méo, tầm nhìn chớp sáng và ruồi bay thì người bệnh cần đi khám ngay để tránh biến chứng.

Có thể nói, sẹo võng mạc là một trong số các bệnh lý mắt nghiêm trọng, cần được phát hiện và điều trị đúng lúc để ngăn ngừa nguy cơ suy giảm thị lực. Cách tốt nhất để phòng ngừa là bạn nên sắp xếp thời gian đi thăm khám mắt định kỳ, tối thiểu 6 tháng/ lần.