Sóng xung kích trị liệu: Lợi ích, chỉ định và chống chỉ định

Sóng xung kích trị liệu là gì?

Sóng xung kích trị liệu, còn gọi liệu pháp sóng xung kích ngoài cơ thể (ESWT), là một phương pháp điều trị vùng mô bị tổn thương bằng sóng âm năng lượng cao. Trong lĩnh vực Vật lý trị liệu & Phục hồi chức năng, ghi nhận hiệu quả giảm đau và cải thiện phạm vi chuyển động rõ rệt ở người mắc bệnh lý cơ xương khớp mạn tính.

Sóng xung kích trị liệu là một phương pháp điều trị vùng mô tổn thương bằng sóng âm năng lượng cao

Ban đầu khi được giới thiệu vào năm 1982, liệu pháp sóng xung kích chủ yếu ứng dụng điều trị bệnh lý tiết niệu như tán sỏi, mở ra hướng can thiệp không xâm lấn. Đến năm 1990, các nhà nghiên cứu mới bắt đầu thử nghiệm lâm sàng ESWT trong trị liệu bệnh lý hoặc chấn thương liên quan đến cơ xương khớp.

Công dụng của sóng xung kích trong vật lý trị liệu

Sóng xung kích thực chất là các sóng âm mang năng lượng cao, phù hợp trị liệu cho các mô, cơ xương bị tổn thương bán cấp tính, bán mạn tính hoặc mạn tính. Dưới tác động của trường năng lượng, quá trình tái tạo, sửa chữa xương, gân và mô mềm được diễn ra thuận lợi và nhanh chóng.

Cụ thể hơn về công dụng vật lý trị liệu bằng sóng xung kích:

• Kích thích tái tạo mô: Sóng xung kích có khả năng tác động sâu vào vùng tổn thương, kích thích sản sinh các yếu tố tăng trưởng như TGF-β1, VEGF. Quá trình này góp phần tăng sinh nguyên bào sợi, hỗ trợ tế bào gốc trung mô di chuyển nhằm đẩy nhanh tiến độ lành thương.
• Tăng cường tưới máu: Liệu pháp sóng xung kích trị liệu tăng cường hoạt động lưu thông máu, nhờ đó vùng tổn thương được nuôi dưỡng, phục hồi bởi nguồn oxy dồi dào và dưỡng chất thiết yếu.
• Phá vỡ ổ lắng đọng canxi: Sóng xung kích tập trung có khả năng phá vỡ cấu trúc mảng bám, khối canxi lắng đọng tại mô cơ và gân. Thường được ứng dụng trị liệu cho bệnh nhân viêm gân vôi hoá khớp vai.
• Giảm đau: Đây là tác dụng dễ dàng nhận thấy nhất mà phương pháp sóng xung kích trị liệu mang lại. Thông qua cơ chế kích thích các dây thần kinh kích thích lớn, rồi tác động lên nơ-ron ức chế trung gian ở tuỷ sống, để chặn tín hiệu đau truyền về não. Đồng thời đào thải các chất chuyển hoá tích tụ gây đau khác như axit lactic hay histamine.
• Ức chế viêm: Sóng xung kích giảm đáng kể tình trạng sưng viêm ở bệnh nhân cơ xương khớp, bằng cách ức chế sản xuất cytokine gây viêm và tăng sản sinh cytokine chống viêm bảo vệ mô lành xung quanh.

Những công dụng nổi bật khi điều trị bệnh lý cơ xương khớp bằng sóng xung kích

Chỉ định sóng xung kích trị liệu với ai?

Sóng xung kích chủ yếu được chỉ định điều trị ở người mắc các bệnh lý gân, cơ xương khớp. Bao gồm:

• Viêm cân gan chân gây đau gót chân kéo dài.
• Viêm gân Achilles khiến bệnh nhân đau dọc gân gót chân, xảy ra phổ biến ở vận động viên chuyên nghiệp.
• Viêm mỏm lồi cầu ngoài xương cánh tay khiến mặt ngoài khuỷu tay người bệnh đau nhức.
• Viêm mỏm lồi cầu trong xương cánh tay chủ yếu ảnh hưởng đến mặt trong khuỷu tay.
• Viêm gân chóp xoay vai khiến khớp vai đau nhức và bị hạn chế vận động.
• Viêm gân bánh chè gây đau phía trước gối.
• Hội chứng đau mấu chuyển lớn tác động đến vùng hông bên.
• Viêm gân cơ nhị đầu là một bệnh lý vừa gây viêm vừa gây đau cho người bệnh.
• Hội chứng đau cân cơ gây ra các điểm đau trigger points.
• Đau điểm bám gân.
• Người bệnh có tình trạng chậm liền xương hoặc không liền xương.

Chủ yếu chỉ định sóng xung kích với người mắc các bệnh lý gân và cơ xương khớp

Chống chỉ định sóng xung kích trị liệu với ai?

Sóng xung kích trị liệu đã được ứng dụng trong Vật lý trị liệu & Phục hồi chức năng cơ xương khớp qua hàng thập kỷ, mang đến những kết quả cải thiện rõ rệt. Thế nhưng, đây không phải phương pháp phù hợp với tất cả mọi đối tượng, vẫn có những trường hợp chống chỉ định và thận trọng khi sử dụng.

Chống chỉ định tuyệt đối

Trong thực hành lâm sàng, chống chỉ định tuyệt đối trị liệu cơ xương khớp bằng sóng xung kích với những đối tượng dưới đây:

• Phụ nữ mang thai.
• Trẻ em dưới 18 tuổi, trừ trẻ nhỏ mắc bệnh Osgood-Schlatter.
• Người mắc chứng rối loạn đông máu hoặc đang sử dụng thuốc chống đông máu.
• Vùng điều trị của bệnh nhân có khối u ác tính.
• Vùng tổn thương đang bị nhiễm trùng cấp tính.
• Người có tiền sử cấy ghép máy tạo nhịp tim hoặc thiết bị điện tử khác.
• Người tiêm corticosteroid tại vùng điều trị trong 6 tuần đổ lại.
• Không điều trị bằng sóng xung kích trên các mô chứa khí như phổi, ruột.

Chống chỉ định tương đối

Những trường hợp dưới đây có thể xem xét vật lý trị liệu bằng sóng xung kích, nhưng cần được thăm khám và kiểm soát chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa:

• Vùng điều trị xuất hiện tổn thương thần kinh hoặc có mạch máu lớn đi qua.
• Bệnh nhân có tiền sử động kinh.
• Người mắc bệnh lý tim mạch hoặc tình trạng tim mạch hoạt động không ổn định.
• Vùng tác động sóng xung kích gần sụn tăng trưởng ở trẻ em.

Thận trọng điều trị cơ xương khớp bằng sóng xung kích với một số trường hợp

Tác dụng phụ sóng xung kích trong vật lý trị liệu

Tác dụng phụ sóng xung kích trong vật lý trị liệu thường rất nhẹ, chỉ xuất hiện thoáng qua và thuyên giảm nhanh chóng. Người bệnh sau điều trị có thể xuất hiện một số phản ứng như:

• Đau, khó chịu nhẹ trong hoặc sau buổi điều trị, tình trạng này nhanh chóng biến mất sau vài giờ hoặc vài ngày.
• Bầm tím, sưng nhẹ vùng điều trị thường tự hết, nhiều nhất kéo dài đến một tuần.
• Đỏ nhẹ vùng da cần trị liệu sóng xung kích.
• Tê, ngứa ran tại vùng điều trị.
• Tổn thương da, vỡ gân, kích ứng thần kinh rất hiếm khi xuất hiện, chủ yếu xảy ra với trường hợp không tuân thủ chỉ định y tế.

Các bước kỹ thuật sóng xung kích trị liệu

Nếu đang tham khảo hoặc có chỉ định trị liệu bằng sóng xung kích, người bệnh có thể tham khảo các bước chuẩn bị, quy trình kỹ thuật và lưu ý sau điều trị được chia sẻ bên dưới để tránh bỡ ngỡ.

Chuẩn bị

Trước mọi quyết định điều trị cơ xương khớp bằng sóng xung kích, người bệnh đều cần được thăm khám với bác sĩ. Công tác này đảm bảo tình trạng bệnh được đánh giá chính xác, đưa chỉ định phù hợp với kỳ vọng về kết quả, kịp thời chuyển hướng phương pháp với bệnh nhân không phù hợp.

Quy trình kỹ thuật

Bệnh nhân sẽ được bôi một lớp gel siêu âm lên vị trí đau, vùng mô cần điều trị, giúp dẫn truyền sóng xung kích tốt nhất. Tiếp đến, đặt đầu dò máy xung kích vuông góc với bề mặt da, di chuyển từ từ trên vùng tổn thương đã được xác định trước đó hoặc cố định tại điểm đau

Quy trình kỹ thuật trị liệu bệnh lý và phục hồi chức năng bằng sóng xung kích

Tần số, cường độ của các xung sóng âm trị liệu sẽ được điều chỉnh và cài đặt quy trình theo bệnh tình của từng cá nhân. Trong buổi trị liệu, người bệnh có thể cảm thấy khó chịu nhưng phần lớn nằm trong ngưỡng có thể chịu đựng được.

Mỗi buổi trị liệu thường kéo dài 3 - 10 phút, tuỳ theo số vùng cần điều trị hoặc thông số kỹ thuật. Bệnh nhân sẽ được chỉ định điều trị từ 3 - 5 buổi, mỗi buổi cách nhau 1 tuần, để nhận thấy hiệu quả cải thiện rõ rệt.

Sau điều trị

Kết thúc buổi điều trị, người bệnh về nhà cần chủ động theo dõi tình trạng cơn đau và chức năng vận động. Đồng thời tuân thủ phác đồ trị liệu của bác sĩ, kiên trì thực hiện, tránh tình huống cảm thấy đỡ đau và dừng điều trị.

Bảng tham khảo trị liệu bệnh lý bằng sóng xung kích

Mỗi bệnh lý cơ xương khớp khác nhau sẽ có chỉ định về thông số kỹ thuật đặc thù, đảm bảo tác động đúng vấn đề và đạt được mục tiêu phục hồi chức năng cốt lõi. Ví dụ tham khảo như sau:

*Lưu ý: Bảng thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, người bệnh cần thăm khám và tham vấn ý kiến bác sĩ để nhận được chỉ định cụ thể theo tình trạng bệnh, vị trí tổn thương và loại máy sử dụng.

Chuyên khoa Vật lý trị liệu & Phục hồi chức năng - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông hiện là đơn vị điều trị uy tín và chất lượng cao tại khu vực miền Bắc. Với sự đầu tư đồng bộ về trang thiết bị kỹ thuật, đội ngũ y tế, đơn vị đã và đang tích cực triển khai các dịch vụ điều trị các vấn đề liên quan đến cơ xương khớp.

Điều trị và vật lý trị liệu cơ xương khớp bằng sóng xung kích tại Bệnh viện Phương Đông

Bên cạnh máy sóng xung kích điều trị cơ xương khớp giúp phá huỷ vi tổn thương có kiểm soát, kích thích tái tạo mô, bệnh viện còn sở hữu loạt thiết bị công nghệ cao nhập khẩu từ Anh, Ba Lan,... Điển hình như hệ thống điện xung trị liệu đa tần, máy siêu âm trị liệu công suất cao, hệ thống kéo giãn cột sống tự động, thiết bị kích thích từ xuyên sọ,...

Liên hệ hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám với đội ngũ bác sĩ Vật lý trị liệu & Phục hồi chức năng - Bệnh viện Phương Đông ngay hôm nay.

Kết luận

Sóng xung kích trị liệu là một trong những giải pháp hỗ trợ điều trị hiệu quả các bệnh lý cơ xương khớp mạn tính. Liệu pháp được đánh giá cao nhờ cơ chế tái tạo tế bào, phá vỡ các mảng vôi hoá và ức chế phản ứng viêm mà không cần sử dụng đến thuốc hay can thiệp dao kéo. Tuy nhiên, người bệnh cần thăm khám và thực hiện tại cơ sở chuyên khoa để đạt kết quả tốt nhất với tình trạng cá nhân.