Vật lý trị liệu viêm cột sống dính khớp như thế nào?

Bệnh viêm cột sống dính khớp là gì? Có nguy hiểm không?

Viêm cột sống dính khớp là bệnh lý mãn tính, xảy ra tại cột sống và các khớp cùng chậu. Theo thời gian, tình trạng viêm kéo dài có thể khiến các đốt sống dần dính lại với nhau, khiến cột sống không còn linh hoạt và gặp nhiều khó khăn khi học tập, làm việc hơn.

Khi bệnh tiến triển nặng, cơ thể sẽ hình thành thêm các tổ chức xương mới. Lúc này, khoảng cách giữa các đốt sống bị thu hẹp dần và hợp nhất thành một khối cứng và gây ra những vấn đề sức khỏe dưới đây:

• Đau lưng kéo dài, đặc biệt vào buổi sáng.
• Cứng cột sống sau khi ngủ dậy.
• Hạn chế cúi, xoay hoặc ngửa người.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Khó thở hoặc cảm giác tức ngực khi hít sâu.
• Đau các khớp ngoại biên như hông, vai hoặc gối.

Mặc dù viêm cột sống dính khớp không phải là bệnh lý có thể chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát triệu chứng, duy trì khả năng vận động và hạn chế nguy cơ bị biến dạng cột sống trong tương lai.

Để cải thiện các cơn đau lưng kéo dài, người bệnh có thể tập vật lý trị liệu 

Các bài tập vật lý trị liệu viêm cột sống dính khớp

Theo các chuyên gia Phục hồi chức năng của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, các bài tập vật lý trị liệu viêm cột sống dính khớp thường tập trung vào 4 mục tiêu chính gồm cải thiện tư thế, tăng cường sức mạnh cơ nâng đỡ cột sống, duy trì độ linh hoạt và hỗ trợ chức năng hô hấp.

Tùy vào mức độ bệnh và khả năng vận động của từng người, kỹ thuật viên sẽ xây dựng chương trình tập luyện phù hợp. Dưới đây là những nhóm bài tập thường được áp dụng cho người bệnh viêm cột sống dính khớp.

Luyện tập tư thế

Tư thế đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với người bị viêm cột sống dính khớp. Nếu duy trì tư thế xấu trong thời gian dài, cột sống có thể dần mất đi các đường cong sinh lý tự nhiên và hình thành dáng người khom về phía trước.

Các bài tập tư thế giúp người bệnh nhận thức rõ hơn về vị trí cơ thể, từ đó duy trì tư thế đúng khi đứng, ngồi và đi lại. Một số động tác thường được khuyến khích cho người bệnh viêm cột sống dính khớp bao gồm:

• Tư thế nằm sấp: Đây là bài tập đơn giản giúp kéo giãn vùng cột sống ngực và hạn chế xu hướng gù lưng. Người bệnh cần nằm sấp trên bề mặt phẳng và chắc chắn. Sau đó, hãy đặt khăn hoặc gối mỏng dưới ngực, trán và thư giãn cơ thể và giữ tư thế từ 1 - 2 phút. Khi cơ thể đã quen với tư thế này, bạn có thể tăng thời gian dần lên, tối đa khoảng 20 phút/ lượt nằm sấp. 
• Đứng dựa tường: Bên cạnh nằm sấp, tư thế đứng dựa tường cũng được khuyến khích hỗ trợ người bệnh cảm nhận tư thế đứng đúng và cải thiện khả năng giữ thẳng cột sống. Bạn chỉ cần đứng dựa lưng vào tường, gót chân cách tường khoảng 10cm. Mông và vai chạm nhẹ vào tường. Sau đó, bạn từ từ đưa phần sau đầu chạm vào tường và giữ tư thế trong 10 giây rồi lặp lại 5 lần.

Ngoài các bài tập chuyên biệt, người bệnh cũng nên duy trì thói quen đứng thẳng, ngồi đúng tư thế và tránh cúi gập người quá lâu trong sinh hoạt hằng ngày.

Tư thế nằm sấp có tác dụng kéo giãn vùng cột sống ngực và hạn chế biến chứng gù lưng 

Bài tập tăng cường

Khi cột sống bị viêm kéo dài, các nhóm cơ nâng đỡ vùng lưng và bụng có thể dần suy yếu. Điều này khiến người bệnh dễ đau lưng hơn và gặp khó khăn khi vận động. Các bài tập như yoga, thái cực quyền, tập tạ nhẹ,... giúp tăng cường sức mạnh giúp ổn định cột sống, giảm áp lực lên các khớp bị tổn thương và hỗ trợ cải thiện khả năng vận động.

Bài tập linh hoạt và kéo giãn

Cứng khớp là một trong những triệu chứng điển hình của viêm cột sống dính khớp. Chính vì vậy, các bài tập kéo giãn cột sống đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình phục hồi chức năng. Việc duy trì vận động thường xuyên giúp tăng biên độ vận động của khớp, giảm cảm giác cứng khớp vào buổi sáng và hạn chế nguy cơ các đốt sống dính lại với nhau.

Về phần cách thực hiện, bài tập này cũng được thiết kế hết sức đơn giản, thích hợp cho bệnh nhân tập luyện như sau:

• Ngồi trên ghế với lưng thẳng.
• Hai bàn chân đặt trên sàn.
• Đặt mắt cá chân phải lên đùi trái.
• Để đầu gối phải mở sang bên.
• Từ từ nghiêng thân người về phía trước.
• Giữ trong 10 - 20 giây.
• Trở về tư thế ban đầu.
• Đổi bên và lặp lại.

Bạn nên thực hiện các động tác kéo giãn chậm rãi, tránh giật mạnh hoặc cố gắng vượt quá giới hạn vận động của cơ thể.

Bài tập thở sâu

Không chỉ ảnh hưởng đến cột sống, có thể bạn chưa biết, viêm cột sống dính khớp còn có thể làm giảm độ linh hoạt của lồng ngực. Điều này khiến nhiều người cảm thấy khó thở hoặc không thể hít sâu như bình thường.

Các bài tập thở sâu giúp tăng độ giãn nở của lồng ngực, cải thiện chức năng hô hấp và nâng cao sức bền khi vận động. Để tập luyện hít thở sâu, người bệnh có thể thực hiện theo hướng dẫn dưới đây:

• Ngồi hoặc nằm ở tư thế thoải mái.
• Hít vào thật chậm và sâu bằng mũi.
• Cảm nhận bụng và lồng ngực mở rộng.
• Giữ hơi trong vài giây.
• Từ từ thở ra bằng miệng.
• Lặp lại nhiều lần.

Bạn cũng có thể tập hít thở sâu để giảm các triệu chứng khó thở 

Lưu ý khi tập vật lý trị liệu viêm cột sống dính khớp

Để việc tập luyện đạt hiệu quả và hạn chế nguy cơ chấn thương, người bệnh cần lưu ý một số nguyên tắc quan trọng như sau:

• Tập luyện đều đặn mỗi ngày theo hướng dẫn của chuyên gia.
• Khởi động kỹ trước khi bắt đầu bài tập.
• Tăng dần cường độ tập luyện theo khả năng.
• Không tập quá sức hoặc cố gắng chịu đau.
• Duy trì tư thế đúng trong suốt quá trình tập.
• Kết hợp nghỉ ngơi hợp lý và chế độ dinh dưỡng khoa học.
• Ngưng tập nếu xuất hiện đau tăng nhiều hoặc các triệu chứng bất thường.
• Tái khám định kỳ để được đánh giá và điều chỉnh chương trình tập luyện.

Một số phương pháp điều trị bệnh viêm cột sống dính khớp khác

Ngoài vật lý trị liệu, bác sĩ có thể kết hợp nhiều phương pháp điều trị khác nhằm kiểm soát triệu chứng và làm chậm tiến triển của bệnh lý cột sống dưới đây:

• Uống thuốc: Thuốc thường được chỉ định nhằm giảm viêm, giảm đau và cải thiện khả năng vận động. Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng theo hướng dẫn của bác sĩ và không tự ý thay đổi liều lượng.
• Phẫu thuật: Phẫu thuật thường chỉ được cân nhắc trong các trường hợp bệnh tiến triển nặng, xuất hiện biến dạng cột sống nghiêm trọng hoặc ảnh hưởng đáng kể đến chức năng vận động. Tuy nhiên, đa số người bệnh có thể kiểm soát triệu chứng hiệu quả nếu được điều trị sớm và kiên trì thực hiện chương trình phục hồi chức năng phù hợp.

Ngoài ra, việc thay đổi lối sống cũng được khuyến khích để hỗ trợ quá trình điều trị hiệu quả hơn như:

• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Ngủ trên đệm phù hợp.
• Hạn chế hút thuốc lá.
• Tăng cường vận động hằng ngày.
• Duy trì tư thế đúng khi làm việc và sinh hoạt.

Có thể nói, ật lý trị liệu viêm cột sống dính khớp là một phần quan trọng trong quá trình điều trị, giúp giảm đau, duy trì độ linh hoạt của cột sống và cải thiện chất lượng cuộc sống. Việc tập luyện đúng cách, đều đặn và kết hợp với các phương pháp điều trị khác sẽ giúp người bệnh chủ động kiểm soát bệnh và hạn chế các biến chứng lâu dài.