Tác dụng phụ của vắc xin Zona thần kinh là gì? Hướng dẫn cách chăm sóc tại nhà

Vắc xin Zona thần kinh là gì? Có an toàn không?

Hiện nay, vắc xin phòng zona thần kinh được sử dụng phổ biến nhằm giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động trước virus Varicella Zoster. Đây là tác nhân gây bệnh zona thần kinh và thủy đậu phổ biến nhất trên lâm sàng. Trong đó, Shingrix là loại vắc xin thế hệ mới đang được nhiều quốc gia ưu tiên sử dụng nhờ hiệu quả bảo vệ cao và khả năng sử dụng cho cả người có nguy cơ suy giảm miễn dịch.

Tên thực tế, bệnh zona thần kinh không chỉ gây đau rát kéo dài mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như đau dây thần kinh sau zona, mất ngủ hoặc ảnh hưởng thị lực nếu tổn thương xảy ra ở vùng mắt. Do đó, tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả hiện nay.

Trước khi được cấp phép lưu hành, vắc xin zona thần kinh phải trải qua nhiều giai đoạn nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng nghiêm ngặt để đánh giá hiệu quả cũng như tính an toàn. Theo các dữ liệu nghiên cứu, vắc xin Shingrix có hiệu quả phòng bệnh cao ở cả người từ 50 tuổi trở lên và nhóm người lớn có nguy cơ cao mắc zona thần kinh.

Ngoài ra, sau khi được đưa vào sử dụng thực tế, vắc xin vẫn tiếp tục được các cơ quan y tế theo dõi nhằm ghi nhận các phản ứng sau tiêm và cập nhật dữ liệu an toàn. Điều này giúp đảm bảo chất lượng và độ an toàn trong quá trình sử dụng cho cộng đồng.

Nếu bạn đang có ý định đi tiêm phòng nhưng còn lo lắng về các tác dụng phụ của vắc xin Zona thần kinh thì không nên quá lo lắng. Bởi đây được đánh giá là vắc xin có độ an toàn cao. Hầu hết các phản ứng sau tiêm thường ở mức độ nhẹ, xuất hiện trong thời gian ngắn và có thể tự cải thiện sau vài ngày mà không cần hỗ trợ y tế.

Vắc xin Zona thần kinh có độ an toàn cao, đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành  

Tác dụng phụ của vắc xin Zona thần kinh

Tương tự nhiều loại vắc xin khác, sau khi tiêm phòng zona thần kinh, cơ thể có thể xuất hiện một số phản ứng do hệ miễn dịch đang được kích hoạt để tạo kháng thể bảo vệ. Đa số các phản ứng sau tiêm đều ở mức độ nhẹ và có thể tự thuyên giảm được. 

Phản ứng tại vị trí tiêm

Các phản ứng tại chỗ tiêm là nhóm tác dụng phụ phổ biến nhất sau khi tiêm vắc xin zona thần kinh. Những biểu hiện này thường xuất hiện trong 1 – 2 ngày đầu và có xu hướng tự biến mất như sau:

• Đau tại vị trí tiêm: Người tiêm có thể cảm thấy đau nhức hoặc ê nhẹ ở cánh tay sau tiêm. Cảm giác này thường không kéo dài và sẽ giảm dần sau vài ngày.
• Sưng hoặc đỏ vùng tiêm: Đây là phản ứng viêm nhẹ của cơ thể sau khi tiếp nhận vắc xin. Tình trạng sưng đỏ thường ở mức độ nhẹ và tự hồi phục.
• Cảm giác nóng hoặc căng tức quanh vết tiêm: Một số người có thể thấy vùng da quanh vị trí tiêm hơi nóng hoặc khó chịu nhẹ khi vận động tay.
• Hạn chế cử động cánh tay tạm thời: Do đau hoặc căng cơ quanh vị trí tiêm, người tiêm có thể thấy khó chịu khi nâng tay trong thời gian ngắn.

Để giảm khó chịu, người tiêm có thể chườm mát quanh vùng tiêm và hạn chế tác động mạnh lên vị trí vừa tiêm chủng.

Xem thêm: Sau khi tiêm vắc xin nên ăn gì? Kiêng gì? Lưu ý sau khi tiêm chủng

Người bệnh có thể bị sưng hoặc đỏ ở vị trí sau khi tiêm phòng 

Phản ứng toàn thân

Ngoài các phản ứng tại chỗ, không ít bệnh nhân sau khi tiêm còn gặp phản ứng toàn thân sau tiêm do hệ miễn dịch đang đáp ứng với vắc xin. Khi đó, cơ thể người bệnh sẽ có một số các triệu chứng như sau:

• Sốt nhẹ hoặc ớn lạnh: Đây là phản ứng khá phổ biến sau tiêm và thường tự giảm sau khoảng 1 – 3 ngày.
• Mệt mỏi, đau đầu: Người tiêm có thể cảm thấy cơ thể uể oải hoặc đau đầu nhẹ trong thời gian ngắn.
• Đau cơ, đau khớp: Một số trường hợp ghi nhận cảm giác đau nhức cơ hoặc khó chịu toàn thân tương tự cảm cúm nhẹ.
• Rối loạn tiêu hóa nhẹ: Bệnh nhân có thể buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy hoặc chán ăn thoáng qua nhưng thường không nghiêm trọng.

Phần lớn các triệu chứng này không nguy hiểm và là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang tạo đáp ứng miễn dịch để phòng bệnh.

Những tác dụng phụ của vắc xin Zona thần kinh hiếm gặp

Các biểu hiện tại vị trí tiêm và toàn thân kể trên được xếp vào nhóm các loại tác dụng Mặc dù rất hiếm gặp, vắc xin zona thần kinh vẫn có thể gây ra một số phản ứng dị ứng nghiêm trọng như sau:

• Phát ban hoặc nổi mề đay 
• Khó thở, thở khò khè 
• Sưng môi, sưng mặt hoặc cổ họng 
• Chóng mặt, tim đập nhanh hoặc lả người 

Theo khuyến cáo, người được tiêm nên ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút sau tiêm để nhân viên y tế theo dõi và xử trí kịp thời nếu có phản ứng bất thường xảy ra. 

Hướng dẫn cách xử trí tác dụng phụ của vắc xin Zona thần kinh

Sau khi tiêm vắc xin zona thần kinh, người tiêm cần theo dõi sức khỏe cẩn thận trong vòng 24 – 48 giờ đầu để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.  Khi đó, bạn có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc sức khỏe tại nhà như sau:

• Chườm mát tại vị trí tiêm: Bạn nên dùng khăn sạch bọc đá lạnh để chườm quanh vùng tiêm giúp giảm đau và giảm sưng.
• Nghỉ ngơi và uống đủ nước: Việc nghỉ ngơi hợp lý giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn sau tiêm chủng.
• Sử dụng thuốc hạ sốt đúng hướng dẫn: Nếu sốt hoặc đau nhức nhiều, có thể dùng thuốc hạ sốt thông thường theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường: Trong trường hợp có các dấu hiệu sốt cao kéo dài, khó thở, tím tái, nổi mề đay hoặc co giật cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất.

Bạn có thể chườm mát tại vị trí tiêm để hạn chế triệu chứng sưng và cảm giác đau đớn 

Cách hạn chế tác dụng phụ của vắc xin Zona thần kinh

Về lý thuyết, tuy không thể loại bỏ hoàn toàn nhưng người bệnh có thể chủ động hạn chế các tác dụng phụ sau tiêm bằng các cách sau:

• Khám sàng lọc kỹ trước tiêm: Người tiêm cần được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe, tiền sử dị ứng và các bệnh lý đang điều trị trước khi chỉ định tiêm chủng.

• Tiêm tại cơ sở uy tín: Lựa chọn trung tâm tiêm chủng uy tín đảm bảo nguồn vắc xin chính hãng, bảo quản đúng tiêu chuẩn và có đội ngũ y tế chuyên môn cao giúp tăng độ an toàn khi tiêm.
• Theo dõi sau tiêm đầy đủ: Bạn nên ở lại Trung tâm tiêm chủng ít nhất 30 phút và tiếp tục theo dõi sức khỏe tại nhà trong 24 – 48 giờ tiếp theo.
• Tiêm đúng lịch, đúng chỉ định: Việc tuân thủ lịch tiêm giúp cơ thể tạo miễn dịch hiệu quả và hạn chế nguy cơ phát sinh phản ứng không mong muốn.

Nhìn chung, tác dụng phụ của vắc xin zona thần kinh đa số ở mức độ nhẹ và có thể tự cải thiện sau vài ngày. Do đó, người bệnh không cần quá lo lắng mà chỉ cần tuân thủ theo hướng dẫn tiêm phòng của bác sĩ chuyên khoa.