Thủy ngân có gây vô sinh không? Hướng dẫn xử lý khi bị vỡ nhiệt kế

Thủy ngân có gây vô sinh không?

Nếu bạn bị nhiễm độc thủy ngân với hàm lượng lớn và trong thời gian dài có thể dẫn đến vô sinh. Mức độ độc hại và ảnh hưởng đến sức khỏe phụ thuộc vào dạng thủy ngân, lượng tiếp xúc, đường phơi nhiễm và thời gian tiếp xúc.

Theo nghiên cứu về Tiếp xúc với thủy ngân và sức khỏe sinh sản của con người theo hướng dẫn PRISMA[1] thì nồng độ thủy ngân trong cơ thể tăng cao cũng có thể là một trong số các nhân tố gây suy giảm khả năng sinh sản ở cả nam và nữ. Nghiên cứu ghi nhận những người vô sinh không rõ nguyên nhân có nồng độ thủy ngân trong tóc, máu hoặc nước tiểu cao hơn so với người có khả năng sinh sản bình thường.

Ở nam giới, phơi nhiễm thủy ngân có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng, ví dụ như gây tổn thương DNA, làm thay đổi hình thái và giảm khả năng vận động của tinh trùng. Ở nữ giới, nồng độ thủy ngân cao cũng được ghi nhận có liên quan đến một số rối loạn kinh nguyệt, thay đổi nội tiết tố và tăng nguy cơ gặp các kết quả sinh sản bất lợi.

Thủy ngân có gây vô sinh không? Có

Thủy ngân trong nhiệt kế có gây vô sinh không?

Nếu nhiệt kế còn nguyên thì thủy ngân được giữ nguyên trong một ống thủy tinh, nguy cơ người bệnh bị phơi nhiễm, nhiễm độc rất thấp. Trong trường hợp nhiệt kế bị vỡ, thủy ngân bay hơi nhưng với hàm lượng rất nhỏ trong nhiệt kế chỉ rất nhỏ (khoảng 3 g) nên dù có hít phải thì vẫn không gây ra ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh sản.

Do đó, việc vô tình hít phải hơi thủy ngân khi nhiệt kế bị vỡ thì bạn không cần quá lo lắng vì khả năng gây vô sinh rất thấp. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa có thể chủ quan với thủy ngân. Việc xử lý không đúng cách, chẳng hạn dùng máy hút bụi hoặc chổi để thu gom, có thể khiến thủy ngân phát tán rộng hơn và dẫn đến các vấn đề sức khỏe khác.

Thủy ngân trong nhiệt kế gây vô sinh như thế nào?

Như đã giải đáp ở trên, câu trả lời của thắc mắc “thủy ngân có gây vô sinh không?” là “có”. Dưới đây là cơ chế dẫn đến biến chứng hiếm muộn khi nhiễm độc thủy ngân:

• Đối với nam giới: Khi cơ thể dung nạp quá nhiều thủy ngân thì chất độc này sẽ tích tụ tại tinh hoàn, ảnh hưởng đến việc tiết ra hormone sinh dục nam và sinh sản. Đồng thời, vì tinh hoàn là “nhà máy sản xuất” tinh trùng nên khi bị nhiễm độc, số lượng và chất lượng tinh trùng tạo ra cũng bị giảm sút, khiến các cặp đôi khó có thai hơn. Ngoài ra, thủy ngân cũng thúc đẩy quá trình sản sinh các gốc tự do làm tổn thương tế bào sinh tinh và chất lượng sinh sản. Đặc biệt, các nhà khoa học còn ghi nhận stress oxy hóa cũng có thể làm tăng tỷ lệ đột biến DNA tinh trùng, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thai nhi.
• Đối với nữ giới: Nếu thủy ngân làm tổn thương tinh hoàn và làm gián đoạn quá trình sinh tinh ở nam giới thì với nữ giới, tác động tiêu cực lại nằm ở chỗ gây rối loạn hormone sinh sản và ảnh hưởng đến buồng trứng. Với biến chứng rối loạn hormone, thủy ngân có thể làm giảm nồng độ estrogen và progesterone - hai hormone quan trọng điều hòa chu kỳ kinh nguyệt và duy trì thai kỳ. Hơn nữa, hít phải lượng lớn thủy ngân có thể gây tổn thương mô buồng trứng, gây suy giảm số lượng và chất lượng trứng. Kết quả là buồng trứng bị suy giảm chức năng, khả năng rụng trứng và thụ thai cũng ngày càng giảm sút.

Đáng nói là bên cạnh nguy cơ gây vô sinh ở những người chưa có con, phụ nữ có thai cũng có thể bị nhiễm độc thủy ngân. Chất độc sẽ đi qua nhau thai, tích tụ trong cơ thể thai nhi, gián đoạn sự phát triển của hệ thần kinh trung ương. Kết quả là em bé sinh ra bị chậm phát triển trí tuệ, rối loạn hành vi và gặp khó khăn trong quá trình sử dụng ngôn ngữ cũng như vận động.

Tìm hiểu thêm:

• Nguyên nhân gây vô sinh ở nữ: 3 bệnh lý, 4 nhân tố và cách nhận biết
• Nguyên nhân vô sinh nam: Bệnh lý, Thói quen sinh hoạt hay Di truyền?

Thủy ngân là nhân tố gây rối loạn hormone, gián tiếp khiến cả nam và nữ giới hiếm muộn

Chúng ta bị nhiễm độc thủy ngân như thế nào?

Thủy ngân có thể xâm nhập vào cơ thể qua nhiều con đường khác nhau, bao gồm:

• Hít phải hơi thủy ngân: Đây là con đường phơi nhiễm phổ biến nhất. Khi một thiết bị chứa thủy ngân bị vỡ (thông thường là nhiệt kế), thủy ngân có thể bay hơi và tồn tại trong không khí dưới dạng hơi không màu, không mùi. Không gian kín, ấm và thông khí kém có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm cho chúng ta.
• Ăn thực phẩm nhiễm thủy ngân: Một số loại cá và hải sản nước mặn có thể tích lũy methylmercury trong cơ thể, đặc biệt là những loài cá lớn, sống lâu năm như cá ngừ, cá tuyết, cá tuyết Chile, cá da trơn,...
• Phơi nhiễm trong môi trường làm việc: Người làm việc trong một số ngành nghề có sử dụng hoặc tiếp xúc với thủy ngân như công nhân nhà máy sản xuất đèn huỳnh quang, pin,... có nguy cơ phơi nhiễm cao hơn. Trong trường hợp này, việc sử dụng phương tiện bảo hộ và tuân thủ quy trình an toàn lao động là rất quan trọng.
• Tiếp xúc qua da với các sản phẩm chứa thủy ngân: Thủy ngân có thể thẩm thấu qua da và xâm nhập vào máu, gây tổn thương cho các cơ quan của cơ thể, đặc biệt khi bạn tiếp xúc qua da.

Để hạn chế nguy cơ bị nhiễm độc, bạn nên ưu tiên sử dụng các thiết bị không chứa thủy ngân, chẳng hạn nhiệt kế điện tử thay cho nhiệt kế thủy ngân. EPA cũng khuyến nghị sử dụng các loại nhiệt kế không chứa thủy ngân để giảm nguy cơ phơi nhiễm khi thiết bị bị vỡ. Trong trường hợp không may bị nhiễm độc thuỷ ngân và không đón tin vui trong vòng 1 năm (dù có sinh hoạt vợ chồng đều đặn) thì bạn nên đến Bệnh viện thăm khám sức khoẻ sinh sản.

Hãy đi thăm khám sức khoẻ sinh sản nếu không có tin vui trong vòng 1 năm

Hướng dẫn xử lý khi bị vỡ nhiệt kế

Thủy ngân có gây vô sinh không? Có và nguy cơ hiếm muộn có thể tăng cao khi bạn vô tình rơi vào các trường hợp phải tiếp xúc với thủy ngân mà chưa biết xử lý đúng cách. Dưới đây là hướng dẫn xử lý khi bạn không may bị vỡ nhiệt kế:

• Đưa người lớn, trẻ em và vật nuôi ra khỏi khu vực có thủy ngân để tránh hít phải thủy ngân bay hơi.
• Mở cửa sổ và cửa ra ngoài để hỗ trợ thông khí. Đồng thời, bạn nên đóng cửa giữa khu vực bị vỡ và những khu vực khác trong nhà để hạn chế hơi thủy ngân lan rộng.
• Không dùng máy hút bụi để hút thủy ngân vì máy có thể làm tăng lượng hơi thủy ngân trong không khí. Đồng thời, bạn cũng không nên dùng chổi để quét vì có thể làm thủy ngân vỡ thành những giọt nhỏ hơn và phát tán rộng hơn.
• Với bề mặt cứng, có thể sử dụng bìa cứng hoặc dụng cụ tương tự để gom các giọt thủy ngân lại. Hãy dùng đèn pin chiếu sát mặt sàn để tìm những giọt thủy ngân nhỏ còn sót lại, đặc biệt ở các khe hoặc vị trí khó quan sát. Với những giọt nhỏ khó nhìn thấy, bạn có thể sử dụng băng dính để lấy ra khỏi bề mặt. Người dọn dẹp cần đeo găng tay phù hợp và tránh tiếp xúc trực tiếp với thủy ngân.
• Các mảnh vỡ của nhiệt kế, thủy ngân và những vật dụng đã sử dụng để thu gom cần được cho vào túi hoặc vật chứa kín phù hợp. Không tự ý vứt bỏ cùng rác sinh hoạt nếu địa phương có quy định riêng về chất thải chứa thủy ngân.

Hãy mở cửa sổ để thông khí ngay nếu không may làm vỡ nhiệt kế

Đồng thời, để hạn chế nguy cơ tiếp xúc với thủy ngân, bạn nên đeo khẩu trang khi đi đường và hạn chế ăn các loại cá biển, hải sản nước mặn. Trong trường hợp, cơ thể xuất hiện các triệu chứng nhiễm độc thủy ngân như yếu cơ, buồn nôn, ói mửa, không có cảm giác ở tay mặt,... thì bạn nên đến Bệnh viện gần nhất để được hỗ trợ y tế (nếu cần).

Tóm lại, bài viết trên đã giải đáp chi tiết câu hỏi “thủy ngân có gây vô sinh không”. Thủy ngân là kim loại độc có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và sức khỏe tổng thể nếu cơ thể bị phơi nhiễm ở mức độ đáng kể. Tuy nhiên, nếu chỉ vô tình tiếp xúc với lượng nhỏ thủy ngân từ nhiệt kế bị vỡ thì bạn không cần lo lắng vì hàm lượng thủy ngân thấp và không gây ra tác hại đáng kể.