Ung thư tiết niệu là gì?
Ung thư tiết niệu gồm tổn thương ác tính ở nhiều cơ quan khác nhau, từ ống dẫn nước tiểu, thận, niệu đạo hoặc bàng quang. Tế bào ung thư phát triển ở đường tiết niệu gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt thường nhật cũng như sức khỏe của người bệnh.
Ung thư tiết niệu là thuật ngữ chỉ tổn thương ác tính chung ở các cơ quan hệ tiết niệu
So với nữ giới, hệ tiết niệu của nam giới có nguy cơ hình thành ung thư cao hơn. Nếu không phát hiện sớm, kiểm soát kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với tỷ lệ tử vong tương đối cao.
Dấu hiệu ung thư tiết niệu
Giai đoạn đầu, ung thư đường tiết niệu chưa gây triệu chứng rõ ràng, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn với các bệnh lý viêm nhiễm thông thường. Tuy nhiên nếu sau một khoảng thời gian quan sát, tình trạng tiểu tiện, đại tiện và các vấn đề toàn thân khác không cải thiện hoặc tiếp tục tiến triển thì người bệnh cần thăm khám sớm.
Dưới đây là một số dấu hiệu cảnh báo mà bạn cần lưu ý:
- Tiểu khó dù mắc tiểu, do khối u to chèn ép bàng quang và ống dẫn nước tiểu.
- Tiểu ra máu do khối u tiến triển viêm loét, tình trạng chảy máu có thể ít hoặc nhiều tùy tình trạng vết loét.
- Đi tiểu bị rát, bị đau, nóng và buốt.
- Thường xuyên mót tiểu, luôn có cảm giác đi vệ sinh không hết, đi tiểu nhiều lần, đặc biệt về đêm. Một số trường hợp tiểu không tự chủ hoặc nôn.
- Đau lưng, đau xương mu, đau đầu, đau xương thường gặp ở những bệnh nhân ung thư tiết niệu giai đoạn muộn, khi khối u đã lan đến các cơ quan lân cận.
- Táo bón, chảy máu, đau trực tràng khi đại tiện khi khối u phát triển mạnh về kích thước, chèn ép lên trực tràng.
- Ăn uống không ngon miệng, giảm cân nhanh, nước tiểu sẫm màu, cơ thể mệt mỏi.
Xem thêm:
Những triệu chứng cảnh báo nghi ngờ hệ tiết niệu xuất hiện khối u ác tính bất thường
Nguyên nhân ung thư đường tiết niệu
Sự hình thành của tế bào ung thư ở hệ tiết niệu xuất phát bởi nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó gồm có:
- Môi trường sống bị ô nhiễm: Người sống lâu dài trong môi trường có rác thải công nghiệp, tiếp xúc thường xuyên với hóa chất độc hại sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn người bình thường.
- Hút thuốc lá: Đây được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu với 60 - 70% ca bệnh có liên quan đến thuốc lá. Các chất độc hại trong khói thuốc không chỉ gây ung thư đường tiết niệu mà còn làm tăng nguy cơ ung thư phổi, gan và nhiều cơ quan khác.
- Yếu tố di truyền: Người có người thân trong gia đình từng mắc ung thư đường tiết niệu tiềm ẩn nguy cơ hình thành tế bào ung thư trong tương lai.
- Lạm dụng thuốc giảm đau: Sử dụng kéo dài các loại thuốc giảm đau chứa phenacetine có thể làm tăng nguy cơ ung thư đường tiết niệu, ước tính có khoảng 8% trường hợp được ghi nhận liên quan đến thói quen này.
Người sinh ra trong gia đình có tiền sử mắc ung thư tiết niệu có tỷ lệ mắc cao hơn người bình thường
Ung thư đường tiết niệu có nguy hiểm không?
Có. Ung thư đường tiết niệu là bệnh lý cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong nếu không điều trị kịp thời và đúng cách. Người bệnh ngay khi nhận thấy triệu chứng bất thường, nghi ngờ cần thăm khám sớm với bác sĩ Chuyên khoa Tiết niệu - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông.
Biến chứng ung thư tiết niệu
Khối u ác tính hình thành tại đường tiết niệu có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, tác động trực tiếp đến bàng quang, niệu đạo, niệu quản và bể thận. Song song với đó là những cản trở về sinh hoạt thường ngày, đặc biệt trong vấn đề tiểu và đại tiện.
Xem thêm: Phân biệt viêm bàng quang và viêm đường tiết niệu - Hai loại bệnh thường gặp
Khi nào cần khám bác sĩ?
Người bệnh không nên đợi khi tình trạng chuyển biến nghiêm trọng mới thăm khám, cần đến bệnh viện ngay khi nhận thấy các vấn đề sức khỏe bất thường. Đặc biệt lưu ý các hiện tượng dưới đây:
- Khó tiểu.
- Tiểu buốt, rát.
- Ăn uống không ngon miệng.
- Cân nặng đột ngột giảm.
- Đau lưng dưới ở một bên.
- Đau xương.
- Sưng chân.
Những dấu hiệu cảnh báo ung thư đặc biệt nghiêm trọng cần chú ý thăm khám sớm
Phương pháp chẩn đoán
Để đưa kết luận chính xác về vị trí, mức độ ung thư tiết niệu, bác sĩ thường phải phối hợp giữa nhiều phương pháp. Cụ thể:
- Chụp X-quang tiết niệu: Phương pháp giúp phát hiện khoảng 80% các trường hợp có khối u ở đường tiết niệu.
- Chụp CT và MRI: Hai kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh này hỗ trợ bác sĩ xác định chính xác vị trí khối u, đồng thời đánh giá mức độ xâm lấn và lan rộng của khối u.
- Nội soi niệu quản và bàng quang: Phương pháp thường được chỉ định kiểm tra trực tiếp các tổn thương nghi ngờ tại bàng quang và niệu quản.
- Xét nghiệm nước tiểu: Phương pháp giúp tìm tế bào ung thư có trong nước tiểu với độ chính xác dao động 35 - 79%, tùy từng trường hợp.
Việc chẩn đoán ung thư đường tiết niệu đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa cận lâm sàng. Trong đó, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh & Điện quang can thiệp và Khoa Xét nghiệm trực tiếp thực hiện các kỹ thuật hình ảnh và xét nghiệm chuyên sâu.
Chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm chuyên sâu tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông
Mới đây, Khoa Xét nghiệm chính thức đưa hệ thống trang thiết bị tự động hóa toàn diện từ khâu vận chuyển đến phân tích mẫu. Bao gồm máy huyết học tự động 26 thông số và hệ thống sinh hoá - miễn dịch Cobas Pro. Đồng hành cùng bước tiến công nghệ là sự gia nhập của PGS.TS.BS Trịnh Quang Diện, chuyên gia đầu ngành Giải phẫu bệnh với hơn 40 năm kinh nghiệm.
Về phía Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, đơn vị được trang bị hệ thống trang thiết bị tiên tiến như CT Photon, MRI 3.0 Tesla, CT 128 dãy, X-quang kỹ thuật số. Qua đó hỗ trợ bác sĩ chuyên khoa đánh giá chính xác vị trí và kích thước khối u đường tiết niệu.
Phương pháp điều trị ung thư tiết niệu
Dựa vào vị trí, giai đoạn, mức độ xâm lấn, tình trạng sức khoẻ của người bệnh mà bác sĩ sẽ chỉ định một hoặc kết hợp nhiều phương pháp để nâng cao hiệu quả điều trị. Cụ thể dưới đây:
Phẫu thuật
Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính trong nhiều trường hợp khối u còn khu trú, loại bỏ triệt căn mầm bệnh cũng như kiểm soát sự phát triển trong tương lai. Hai lựa chọn can thiệp thông thường được chỉ định như sau:
- Cắt bỏ toàn bộ niệu quản cùng mô xung quanh niệu quản để loại bỏ khối u ác tính. Trường hợp tế bào ung thư đã di căn đến thận hoặc đài bể thận, bác sĩ sẽ cắt bỏ thận, tất cả tổ chức mỡ liên kết quanh thận và nạo hạch ở cạnh cuống thận.
- Phẫu thuật bảo tồn là kỹ thuật chỉ cắt khối u hình thành trong hệ tiết niệu, một phần niệu quản. Chức năng của hệ tiết niệu vẫn được duy trì hoạt động.
Phẫu thuật là phương pháp điều trị ung thư tiết niệu chính ở đa số người bệnh
Xạ trị
Xạ trị sử dụng nguồn tia năng lượng cao để triệt tiêu tế bào ung thư. Phương pháp này chủ yếu được chỉ định sau phẫu thuật nhằm loại bỏ tế bào ung thư còn sót lại trong cơ thể hoặc hỗ trợ kiểm soát bệnh với trường hợp không thể phẫu thuật.
Hoá trị
Hoá trị là phương pháp sử dụng thuốc chống ung thư để triệt tiêu hoặc làm chậm sự phát triển của tế bào ung thư. Bệnh nhân có thể được chỉ định thực hiện trước hoặc sau phẫu thuật, một số ít ứng dụng trong trường hợp ung thư đã tiến triển.
Biện pháp phòng ngừa
Ung thư đường tiết niệu là một căn bệnh ác tính nguy hiểm, nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa bằng cách thay đổi thói quen sinh hoạt và dinh dưỡng thường ngày. Cụ thể như sau:
- Hạn chế hút thuốc lá.
- Tránh tiếp xúc thường xuyên với các hoá chất độc hại.
- Duy trì lối sống lành mạnh với cân nặng phù hợp.
- Mỗi ngày uống đủ 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày.
- Không nhịn tiểu.
- Kiêng bia rượu, caffeine, thức ăn cay gây hại đến đường tiết niệu.
- Không mặc quần áo bó sát hoặc mặc quần lót quá ẩm ướt.
- Đi tiểu trước và sau quan hệ tình dục khoảng 15 - 20 phút.
- Sau quan hệ nên vệ sinh nhẹ nhàng vùng kín với nước ấm.
- Nếu bị khô khi quan hệ nên sử dụng chất bôi trơn lành tính.
Chủ động thay đổi lối sống để giảm nguy cơ hình thành tổn thương ác tính ở hệ tiết niệu
Riêng với nhóm đối tượng có tiền sử gia đình bị ung thư đường tiết niệu, thuộc nhóm nguy cơ cao hình thành ung thư cần định kỳ tầm soát sức khỏe hàng năm. Trung bình 6 - 12 tháng/lần bạn cần thăm khám tổng quát, chuyên sâu với bác sĩ Chuyên khoa Nam học - Tiết niệu để được đánh giá chi tiết tình trạng và vấn đề hiện có.
Tầm soát và điều trị ung thư tiết niệu ở đâu?
Việc tầm soát, điều trị ung thư đường tiết niệu cần được thực hiện tại cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị chẩn đoán hiện đại, đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao và phác đồ can thiệp đa mô thức. Người bệnh nên lựa chọn bệnh viện có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa, từ Nam học, Tiết niệu đến Ung bướu.
Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, Trung tâm Ung bướu, Xạ trị và Y học hạt nhân Quốc tế Phương Đông hiện đang triển khai mô hình điều trị ung thư đa mô thức. Quy trình diễn ra khép kín từ chẩn đoán, phẫu thuật, xạ trị, hoá trị, điều trị đích, liệu pháp miễn dịch đến chăm sóc giảm nhẹ.
Tầm soát và điều trị ung thư tiết niệu tại Trung tâm Ung bướu - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông
Trung tâm được trang bị hệ thống xạ trị gia tốc tuyến tính VERSA HD tích hợp các kỹ thuật chẩn quốc tế như VMAT, IGRT, SBRT; cùng hệ thống PET/CT, SPECT/CT giúp phát hiện tổn thương từ giai đoạn rất sớm. Với trường hợp ung thư đường tiết niệu làm bít tắc niệu quản, đơn vị còn phối hợp kỹ thuật can thiệp điện quang đặt sonde JJ niệu quản, hỗ trợ dẫn lưu và cải thiện chức năng thận cho người bệnh.
Chèo lái Trung tâm Ung bướu, Xạ trị và Y học hạt nhân Quốc tế Phương Đông là TTƯT.PGS.TS.BS Cao cấp Trần Đình Hà - Nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai. Cùng với đó là đội ngũ bác sĩ Ung bướu trẻ tuổi như ThS.BS Nguyễn Duy Anh, BS.CKI Ninh Công Vi, ThS.BS Hoàng Thị Thảo, ThS.BSNT Đào Thị Nguyên Lê,...
Kết luận
Ung thư tiết niệu có thể kiểm soát tốt nếu được tầm soát, can thiệp ở giai đoạn sớm. Người bệnh ngay khi nhận thấy những thay đổi bất thường trong sinh hoạt như đi tiểu, đi đại tiện cần lập tức thăm khám, tiếp nhận phác đồ can thiệp sớm và không nên chủ quan kéo dài tình trạng.
