3 bài tập vật lý trị liệu thoái hóa đốt sống cổ hiệu quả, dễ thực hiện

Thoái hóa đốt sống cổ là gì?

Thoái hóa đốt sống cổ là tình trạng các cấu trúc của cột sống cổ như sụn khớp, đĩa đệm, dây chằng và xương dưới sụn bị bào mòn theo thời gian hoặc do tác động của chấn thương, thói quen sinh hoạt không khoa học và các bệnh lý cơ xương khớp.

Ở người khỏe mạnh, đĩa đệm có vai trò như một bộ phận kết nối đốt sống và hỗ trợ cột sống vận động linh hoạt. Tuy nhiên, khi quá trình thoái hóa diễn ra, đĩa đệm bịmất nước, giảm tính đàn hồi và khả năng chịu lực. Đồng thời, sụn khớp bị bào mòn, dây chằng xơ cứng, từ đó làm tăng áp lực lên các đốt sống cổ.

Khi tình trạng này kéo dài, cơ thể có thể hình thành các gai xương ở vùng cổ. Những gai xương này có khả năng chèn ép dây thần kinh hoặc các mô xung quanh, gây ra nhiều triệu chứng khó chịu như:

• Đau mỏi cổ vai gáy kéo dài.
• Cứng cổ, khó xoay hoặc cúi ngửa đầu.
• Cảm giác lục cục khi vận động cổ.
• Đau lan xuống vai, cánh tay.
• Tê bì bàn tay, ngón tay trong một số trường hợp nặng.

Theo bác sĩ chuyên khoa Cột sống của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, thoái hóa là bệnh thường gặp ở người trung niên, cao tuổi, người làm việc văn phòng, thường xuyên ngồi lâu hoặc duy trì tư thế cổ không đúng trong thời gian dài.

Vật lý trị liệu thoái hóa đốt sống cổ có nguy hiểm không?

Vật lý trị liệu là một trong những phương pháp điều trị tương đối an toàn vì không xâm lấn và hạn chế được nguy cơ gặp tác dụng phụ như khi sử dụng thuốc kéo dài. Thông qua các tác nhân vật lý như nhiệt trị liệu, sóng siêu âm, điện xung hoặc các bài tập phục hồi chức năng, vật lý trị liệu giúp:

• Giảm đau vùng cổ vai gáy.
• Giảm co cứng cơ quanh cột sống cổ.
• Tăng tuần hoàn máu tại khu vực tổn thương.
• Cải thiện độ linh hoạt của cổ và vai.
• Hạn chế nguy cơ tái phát triệu chứng.
• Giảm sự phụ thuộc vào thuốc giảm đau.

Tuy nhiên, vật lý trị liệu đốt sống cổ nói chung không phải là phương pháp được ưu tiên trong mọi trường hợp. Nó chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được thực hiện đúng chỉ định và phù hợp với từng giai đoạn bệnh. Người bệnh không nên tự ý áp dụng các kỹ thuật chuyên sâu hoặc tập luyện quá sức vì có thể làm đau vùng cổ nhiều hơn và khiến tổn thương trở nên nghiêm trọng hơn.

Vật lý trị liệu là phương pháp điều trị thoái hóa đốt sống cổ an toàn 

Các phương pháp vật lý trị liệu thoái hóa đốt sống cổ bị động

Về bản chất, các bài tập trị liệu thoái hóa đốt sống cổ là tập trung vào sử dụng các tác nhân vật lý để tác động lên vùng tổn thương nhằm giảm đau, thư giãn cơ và hỗ trợ quá trình phục hồi mà người bệnh không cần chủ động vận động nhiều.

Chườm nóng

Chườm nóng là phương pháp đơn giản nhưng mang lại nhiều lợi ích đối với bệnh nhân thoái hóa đốt sống cổ. Nhiệt tác động lên vùng cổ giúp làm giãn mạch máu, tăng lưu lượng tuần hoàn đến khu vực tổn thương. Nhờ đó, các cơ vùng cổ vai gáy được thư giãn, giảm co cứng và giảm đau hiệu quả.

Ngoài ra, nhiệt còn góp phần cải thiện độ đàn hồi của cơ, dây chằng và các mô mềm quanh cột sống cổ, hỗ trợ quá trình vận động trở nên dễ dàng hơn. Để thực hiện chườm nóng, người bệnh có thể cân nhắc sử dụng:

• Túi chườm nóng.
• Đèn hồng ngoại.
• Parafin trị liệu.
• Túi chườm thảo dược theo hướng dẫn của chuyên gia.

Thông thường, mỗi lần chườm kéo dài khoảng 15 - 30 phút với mức nhiệt dễ chịu, tránh để nhiệt quá cao gây bỏng da.

Siêu âm trị liệu

Bên cạnh chườm nóng, siêu âm trị liệu cũng là phương pháp được cân nhắc áp dụng cho các bệnh nhân bị thoái hóa đốt sống cổ. Các bác sĩ sẽ tập trung sử dụng sóng âm tần số cao để tác động sâu vào các mô bên dưới da. 

Cụ thể, khi đi vào cơ thể, sóng siêu âm tạo ra hiệu ứng vi xoa bóp hỗ trợ:

• Làm mềm các nhóm cơ co cứng.
• Tăng tuần hoàn máu tại chỗ.
• Giảm tình trạng viêm.
• Hỗ trợ giảm đau.
• Thúc đẩy quá trình phục hồi mô tổn thương.

Người bệnh có thể được chỉ định siêu âm trị liệu để giảm đau và làm mềm các cơ 

Điện xung

Cũng thuộc nhóm vật lý trị liệu đốt sống cổ, các bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân thực hiện điện xung. Kỹ thuật này giúp các dòng điện có tần số thấp hoặc trung bình tác động lên vùng điều trị thông qua các điện cực đặt trên da. Phương pháp này mang lại nhiều lợi ích như sau:

• Giảm đau bằng cách ức chế đường dẫn truyền cảm giác đau lên não.
• Kích thích cơ thể sản sinh các chất giảm đau tự nhiên như endorphin.
• Giảm co thắt cơ.
• Tăng tuần hoàn máu tại vùng tổn thương.
• Hỗ trợ thư giãn cơ vùng cổ vai gáy.

Bài tập vật lý trị liệu đốt sống cổ chủ động

Bên cạnh các phương pháp trị liệu bị động, người bệnh cũng cần kết hợp duy trì những bài tập vận động phù hợp để tăng độ linh hoạt của cột sống cổ và hạn chế tình trạng co cứng cơ.

Bài tập ngả đầu trước

Đối với người bị thoái hóa đốt sống cổ, các nhóm cơ vùng cổ thường xuyên ở trong trạng thái căng cứng do phải chịu áp lực kéo dài. Điều này không chỉ gây đau mỏi cổ vai gáy mà còn làm hạn chế khả năng vận động của cổ. Bài tập ngả đầu trước giúp kéo giãn các cơ vùng cổ, tăng độ linh hoạt cho khớp cổ và hỗ trợ giảm áp lực lên các đốt sống cổ. Cách thực hiện như sau:

• Ngồi thẳng lưng trên ghế.
• Thả lỏng vai và cổ.
• Từ từ nghiêng đầu sang phải đồng thời cúi nhẹ cằm về phía trước.
• Giữ tư thế khoảng 15 giây.
• Trở về vị trí ban đầu.
• Thực hiện tương tự với bên còn lại.
• Lặp lại 5 - 10 lần mỗi bên.

Bài tập siết bả vai

Các bác sĩ chuyên khoa cho hay đa phần các trường hợp thoái hóa đốt sống cổ liên quan đến thói quen ngồi làm việc sai tư thế, cúi đầu nhiều hoặc gù lưng kéo dài. Những thói quen này khiến vùng vai và cổ phải chịu áp lực lớn hơn bình thường. Bài tập siết bả vai được thiết kế nhằm tăng cường sức mạnh cho nhóm cơ vai gáy, cải thiện tư thế và góp phần giảm tải cho cột sống cổ trong sinh hoạt hằng ngày.

Bài tập này cũng được các bác sĩ chuyên khoa đánh giá là đơn giản, dễ thực hiện theo hướng dẫn. 

• Đứng hoặc ngồi thẳng lưng.
• Từ từ kéo hai vai ra sau.
• Siết chặt hai bả vai lại với nhau.
• Giữ trong khoảng 10 giây.
• Thả lỏng cơ thể.
• Thực hiện từ 10 - 15 lần.

Động tác siết bả vai cũng rất phù hợp cho những người bị thoái hóa do sai tư thế 

Bài tập xoay vai

Một trong những triệu chứng điển hình của thoái hóa đốt sống cổ là vùng cổ vai gáy bị co cứng. Khi đó, người bệnh có thể cảm thấy nặng vai, mỏi cổ hoặc khó xoay đầu. Để giảm nhẹ triệu chứng này, bạn có thể cân nhắc thực hiện bài tập xoay vai theo hướng dẫn dưới đây:

• Đứng hoặc ngồi thẳng lưng.
• Thả lỏng hai tay dọc theo thân người.
• Từ từ xoay hai vai theo vòng tròn ra phía trước.
• Sau đó xoay theo chiều ngược lại.
• Mỗi chiều thực hiện khoảng 10 lần.

Việc duy trì các bài tập trị liệu thoái hóa đốt sống cổ trên hằng ngày không chỉ giúp giảm tình trạng cứng cổ, đau mỏi vai gáy mà còn hỗ trợ duy trì chức năng vận động của người bệnh.

Lưu ý khi áp dụng các bài tập vật lý trị liệu thoái hóa đốt sống cổ

Mặc dù đây là liệu pháp điều trị an toàn nhưng để đảm bảo hiệu quả phục hồi và hạn chế nguy cơ chấn thương trong quá trình tập luyện, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Chỉ tập luyện theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng.
• Lựa chọn bài tập phù hợp với mức độ thoái hóa và tình trạng sức khỏe hiện tại.
• Thực hiện động tác chậm rãi, đúng kỹ thuật, tránh xoay hoặc gập cổ quá mạnh.
• Ngừng tập ngay nếu xuất hiện đau tăng, chóng mặt hoặc tê yếu tay chân.
• Kết hợp vật lý trị liệu với chế độ nghỉ ngơi, dinh dưỡng và điều trị theo chỉ định.
• Hạn chế hút thuốc lá, uống rượu bia và các chất kích thích.
• Duy trì tái khám định kỳ để bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị và điều chỉnh chương trình tập luyện khi cần thiết.

Nhìn chung, vật lý trị liệu thoái hóa đốt sống cổ là giải pháp hỗ trợ điều trị hiệu quả, giúp giảm đau và cải thiện khả năng vận động cho người bệnh. Đồng thời, về phía người bệnh, bạn cần kiên trì tập luyện, tuân thủ hướng dẫn chuyên môn và xây dựng lối sống khoa học trong thời gian dài để nâng cao hiệu quả phục hồi sức khỏe.