Lậu là một trong số các bệnh lý lây truyền qua đường tình dục thường gặp nhất và có thể gây ra biến chứng nhiễm trùng ở mắt. Bệnh diễn biến nhanh, với các triệu chứng điển hình là chảy mủ đặc, phù nề mắt và có thể gây tổn thương giác mạc, mù lòa nếu không điều trị sớm.
Viêm kết mạc do lậu cầu là tình trạng viêm nhiễm cấp tính ở mắt do vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae gây ra. Đây là loại vi khuẩn có độc lực mạnh, khả năng xâm nhập nhanh và phá hủy mô rất cao. Khác với các dạng viêm kết mạc thông thường, bệnh tiến triển rất nhanh, có thể bùng phát chỉ sau 12–48 giờ kể từ khi cơ thể bị nhiễm khuẩn.
Điểm đáng lo ngại của viêm kết mạc do lậu là có thể gây tổn thương giác mạc sớm. Cụ thể trong một số trường hợp, vi khuẩn có thể gây loét giác mạc, thủng giác mạc thậm chí dẫn đến viêm nội nhãn, đe dọa nghiêm trọng đến thị lực. Bệnh có thể gặp ở cả người lớn và trẻ sơ sinh, trong đó trẻ sinh thường từ mẹ mắc lậu sinh dục là nhóm nguy cơ cao nhất.
Kết mạc có thể bị viêm do nhiễm vi khuẩn lậu cầu
Viêm kết mạc do lậu là bệnh lý có các triệu chứng đặc trưng, khởi phát rầm rộ và dễ phân biệt với viêm kết mạc thông thường nếu chú ý kỹ.
Người bệnh thường thấy mí mắt sưng nề rõ, kết mạc phù to, mắt đỏ dữ dội kèm cảm giác đau nhức và cộm xốn nhiều. Dịch tiết mủ chảy ra rất nhiều, đặc quánh, có thể trào ra khỏi khe mi. Đây là một trong số các dấu hiệu đặc trưng nhất của bệnh.
Trong những trường hợp nặng, loét giác mạc có thể xuất hiện chỉ sau vài giờ, ở trung tâm hoặc chu biên giác mạc. Các ổ loét có xu hướng lan nhanh, liên kết với nhau tạo thành ổ áp xe hình nhẫn, làm tăng nguy cơ thủng giác mạc. Một số người bệnh còn xuất hiện hạch trước tai, cảnh báo phản ứng viêm toàn thân đang diễn ra.
Ở trẻ sơ sinh, triệu chứng thường xuất hiện sau 2–5 ngày sau sinh, mắt sưng to, mủ nhiều và rất dễ biến chứng nếu chậm can thiệp. Ở người lớn, viêm kết mạc lậu cầu đôi khi đi kèm các dấu hiệu của bệnh lậu lây ở bộ phận sinh dục như tiểu buốt, tiểu rắt hoặc tiết dịch bất thường ở niệu đạo.
Theo các bác sĩ chuyên khoa, viêm kết mạc do lậu cầu không lây qua không khí hay tiếp xúc thông thường, mà chủ yếu lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết chứa vi khuẩn.
Con đường lây truyền phổ biến nhất là từ mẹ sang con khi sinh thường, khi trẻ tiếp xúc với dịch âm đạo của mẹ bị nhiễm lậu. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây viêm kết mạc do lậu ở trẻ sơ sinh.
Ở người lớn, bệnh thường xảy ra do tự lây nhiễm, khi tay dính dịch tiết sinh dục nhiễm khuẩn rồi dụi lên mắt. Việc quan hệ tình dục không an toàn không trực tiếp gây viêm kết mạc, nhưng làm tăng nguy cơ mắc lậu sinh dục, từ đó tạo điều kiện cho vi khuẩn lan sang mắt.
Trong một số trường hợp hiếm gặp, bệnh có thể lây qua dùng chung khăn mặt hoặc vật dụng cá nhân bị nhiễm dịch mủ. Nhìn chung, nguy cơ mắc viêm kết mạc lậu cầu cao hơn đáng kể ở những người đang mắc lậu sinh dục chưa điều trị, có nhiều bạn tình hoặc không vệ sinh tay – mắt đúng cách.
Việc dùng chung khăn mặt, khăn tắm có thể là nguyên nhân lây bệnh
Do bệnh tiến triển nhanh và nguy cơ biến chứng cao, việc chẩn đoán sớm rất quan trọng. Trên thực tế lâm sàng, bác sĩ thường dựa vào biểu hiện lâm sàng điển hình kết hợp với các xét nghiệm cận lâm sàng để xác định chính xác nguyên nhân.
Xét nghiệm dịch mủ kết mạc là một trong số các phương pháp hỗ trợ chẩn đoán hữu hiệu nhất. Mẫu dịch được nhuộm Gram và soi dưới kính hiển vi, qua đó bác sĩ có thể phát hiện song cầu khuẩn Gram âm hình hạt cà phê nằm trong bạch cầu đa nhân. Đây là dấu hiệu gợi ý mạnh đến vi khuẩn lậu.
Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định nuôi cấy vi khuẩn trên các môi trường đặc biệt như thạch máu, chocolate hoặc Thayer-Martin trong điều kiện thích hợp để khẳng định chẩn đoán. Trong một số trường hợp, xét nghiệm PCR được sử dụng để phát hiện vật liệu di truyền của vi khuẩn với độ chính xác cao.
Bên cạnh đó, người bệnh có thể được chỉ định sàng lọc thêm các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác nhằm chẩn đoán phân biệt và hỗ trợ xây dựng phác đồ trị viêm kết mạc do lậu hiệu quả.
Đây là bệnh nhiễm khuẩn mắt nguy hiểm, có khả năng tiến triển rất nhanh và gây tổn thương nặng cho giác mạc nếu điều trị chậm trễ. Vì vi khuẩn lậu cầu có độc lực mạnh và dễ lan rộng, việc điều trị không chỉ dừng lại ở thuốc nhỏ mắt mà bắt buộc phải phối hợp kháng sinh toàn thân theo phác đồ trị viêm kết mạc do lậu.
Điều trị kháng sinh là bước không thể thiếu trong phác đồ trị viêm kết mạc do lậu. Kháng sinh toàn thân giúp kiểm soát nguồn nhiễm, ngăn vi khuẩn lan sâu vào các cấu trúc trong mắt và phòng ngừa biến chứng toàn thân.
Trước đây, penicillin từng được sử dụng phổ biến, tuy nhiên hiện nay tình trạng kháng thuốc và nguy cơ dị ứng khiến nhóm thuốc này không còn là lựa chọn ưu tiên. Thay vào đó, các kháng sinh nhóm cephalosporin thế hệ 3 được khuyến cáo sử dụng rộng rãi do hiệu quả cao và độ an toàn tốt.
Ở người lớn, ceftriaxone thường được tiêm bắp với liều duy nhất. Trong trường hợp có tổn thương giác mạc hoặc nguy cơ biến chứng nặng, người bệnh có thể cần nhập viện để dùng ceftriaxone đường tĩnh mạch trong vài ngày và theo dõi sát. Với trẻ em và trẻ sơ sinh, liều kháng sinh sẽ được điều chỉnh theo cân nặng nhằm đảm bảo hiệu quả và an toàn.
Nếu người bệnh có tiền sử dị ứng với penicillin, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng các kháng sinh thay thế như ciprofloxacin hoặc ofloxacin đường uống. Ngoài ra, trong nhiều trường hợp, việc điều trị viêm kết mạc do lậu cầu cần phối hợp xử lý đồng thời các nhiễm khuẩn lây truyền khác để tránh tái phát và lây lan.
Bệnh có thể được điều trị bằng cách dùng thuốc kháng sinh
Song song với kháng sinh toàn thân, điều trị tại mắt cũng đóng vai trò hỗ trợ quan trọng giúp làm sạch dịch mủ và giảm triệu chứng khó chịu. Người bệnh thường được chỉ định rửa mắt bằng dung dịch nước muối sinh lý vô khuẩn nhiều lần trong ngày cho đến khi lượng dịch tiết giảm rõ rệt. Việc rửa mắt đúng cách giúp hạn chế vi khuẩn tồn lưu và giảm nguy cơ tổn thương giác mạc.
Bên cạnh đó, bác sĩ có thể kê các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh như fluoroquinolon hoặc aminoglycosid để kiểm soát vi khuẩn tại chỗ. Trong trường hợp giác mạc đã bị tổn thương, thuốc nhỏ mắt sẽ được sử dụng với tần suất dày hơn và người bệnh cần được theo dõi hằng ngày. Việc tự ý mua thuốc nhỏ mắt hoặc dùng lại đơn thuốc cũ có thể khiến bệnh nặng hơn, vì vậy người bệnh tuyệt đối không tự điều trị tại nhà.
Bệnh hoàn toàn có thể phòng tránh nếu kiểm soát tốt nguồn lây và can thiệp sớm. Đối với trẻ sơ sinh, việc sàng lọc và điều trị bệnh lậu cho phụ nữ mang thai là biện pháp quan trọng hàng đầu. Ngay sau sinh, trẻ cần được nhỏ hoặc bôi thuốc dự phòng tại mắt để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn và bảo vệ giác mạc.
Đối với người lớn, việc duy trì lối sống lành mạnh, quan hệ tình dục an toàn và sử dụng biện pháp bảo vệ giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm lậu và lây lan vi khuẩn sang mắt. Thói quen rửa tay sạch sẽ, tránh chạm tay bẩn vào mắt và điều trị triệt để bệnh lậu đường sinh dục khi phát hiện cũng là những yếu tố then chốt trong phòng bệnh.
Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở mắt như đỏ mắt, nhiều mủ, đau nhức hoặc giảm thị lực, người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời, tránh những biến chứng đáng tiếc ảnh hưởng lâu dài đến thị lực.
Có thể nói, viêm kết mạc do lậu cầu tuy là bệnh lý nguy hiểm nhưng có thể điều trị hiệu quả và kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng theo phác đồ. Để bảo vệ bản thân khỏi nguy cơ mắc các bệnh lý này, bạn nên sử dụng các biện pháp an toàn khi “sinh hoạt” và kiểm tra mắt định kỳ 6 tháng/ lần tại các Bệnh viện uy tín.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Phù kết mạc là bệnh lý có thể tự khỏi sau khoảng 1 tuần nhưng đôi khi bệnh có thể kéo dài hơn phụ thuộc vào từng nguyên nhân gây...
