Rất nhiều người bệnh sau khi được bác sĩ chỉ định xạ hình tuyến giáp thường hoang mang ngay từ lúc nghe tới hai chữ “phóng xạ”. Có người lo mình sẽ bị nhiễm xạ lâu dài. Có người sợ ảnh hưởng tới con nhỏ nên không dám về gần gia đình sau chụp. Thậm chí có người từ chối làm xét nghiệm chỉ vì nghĩ rằng xạ hình tuyến giáp cũng giống điều trị iod phóng xạ liều cao.
Đây là nhầm lẫn rất phổ biến.
Trong thực tế, đa số các trường hợp xạ hình tuyến giáp hiện nay chỉ sử dụng liều phóng xạ thấp để chẩn đoán, thường với Tc-99m hoặc I-123. Người bệnh thường không cần cách ly và có thể sinh hoạt gần như bình thường sau chụp.
Việc cách ly chủ yếu áp dụng trong điều trị iod phóng xạ I-131 liều cao, thường dùng cho:
Hai việc này hoàn toàn khác nhau, nhưng rất nhiều người bệnh đang nhầm lẫn.
Xạ hình tuyến giáp chỉ sử dụng liều phóng xạ thấp để chẩn đoán
Đây là điều bác sĩ giải thích rất nhiều trong thực hành hằng ngày.
Siêu âm giúp nhìn thấy:
Nhưng siêu âm không cho biết:
Đó là lý do có nhiều người đã siêu âm rất kỹ nhưng bác sĩ vẫn chỉ định thêm xạ hình.
Ví dụ khá thường gặp là người bệnh phát hiện nhân giáp khi khám sức khỏe. Siêu âm thấy nhân khoảng 2–3 cm nhưng chưa rõ nhân đó hoạt động thế nào.
Lúc này, điều bác sĩ cần biết không chỉ là kích thước nhân, mà là:
Đây là thông tin mà xạ hình cung cấp tốt hơn siêu âm thông thường.
Không phải ai có bệnh tuyến giáp cũng cần chụp xạ hình.
Trong thực tế, bác sĩ thường chỉ định khi cần đánh giá chức năng hoạt động của tuyến giáp hoặc cần làm rõ những vấn đề mà siêu âm và xét nghiệm máu chưa trả lời đầy đủ.
Một trong những chỉ định phổ biến nhất là cường giáp.
Ví dụ:
Người bệnh có biểu hiện:
Xét nghiệm nội tiết cho thấy hormone tuyến giáp tăng cao.
Hormone tuyến giáp tăng cao có thể được chỉ định thực hiện xạ trị tuyến giáp
Nhưng vấn đề lúc này là:
toàn bộ tuyến giáp đang tăng hoạt động hay chỉ có một nhân tăng hoạt động quá mức?
Nếu là Basedow, hình ảnh xạ hình thường cho thấy tuyến tăng hoạt động lan tỏa.
Nếu là bướu nhân độc tuyến giáp, chỉ một vùng tăng hoạt động mạnh trong khi phần còn lại bị ức chế.
Thông tin này ảnh hưởng trực tiếp tới hướng điều trị:
Đây là phần nhiều người bệnh chưa được giải thích kỹ nên thường rất sợ.
Sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp, một số người bệnh sẽ được chỉ định:
Khi nghe tới “iod phóng xạ”, nhiều người lập tức nghĩ mình đang phải “xạ trị toàn thân” hoặc lo sẽ ảnh hưởng tới người thân xung quanh.
Nhưng mục tiêu lúc này là tìm và xử lý những tế bào tuyến giáp còn sót lại sau mổ hoặc những tổn thương còn hấp thu iod.
Ví dụ thực tế khá thường gặp:
Một người bệnh sau mổ ung thư tuyến giáp có chỉ số Tg tăng nhẹ nhưng siêu âm cổ chưa thấy gì rõ ràng. Khi đó, xạ hình giúp bác sĩ đánh giá:
Ngược lại, cũng có trường hợp người bệnh rất lo lắng vì nghĩ bệnh tái phát nhưng kết quả xạ hình lại không ghi nhận tổn thương đáng ngại. Điều này giúp tránh điều trị quá mức và giảm áp lực tâm lý không cần thiết.
Đây là câu hỏi người bệnh hỏi nhiều nhất.
Câu trả lời là:
đa số trường hợp xạ hình tuyến giáp chẩn đoán thông thường không cần cách ly.
Lý do là vì các kỹ thuật này thường sử dụng:
Lượng phóng xạ dùng trong chẩn đoán nhỏ hơn rất nhiều so với điều trị iod phóng xạ I-131 liều cao và được đào thải khá nhanh khỏi cơ thể.
Đa số trường hợp xạ hình tuyến giáp chẩn đoán thông thường không cần cách ly.
Sau chụp, người bệnh thường chỉ được khuyên:
Đa số trường hợp:
Điểm nhiều người nhầm nhất là đọc thông tin về điều trị I-131 liều cao rồi nghĩ rằng:
“Chụp xạ hình cũng nguy hiểm như vậy.”
Thực tế, hai việc này hoàn toàn khác nhau.
Việc cách ly chủ yếu áp dụng khi điều trị bằng iod phóng xạ I-131 liều cao.
Thường gặp trong:
Lúc này, người bệnh có thể cần:
Thời gian cách ly tùy thuộc:
Bác sĩ sẽ hướng dẫn rất rõ trước điều trị nên người bệnh không cần quá hoang mang.
Đây là điều nhiều người tìm trên Google nhưng ít bài viết nói rõ.
Thông thường, người bệnh sẽ được:
Phần lớn người bệnh không đau nhiều ngoài cảm giác châm kim lúc tiêm.
Thời gian chụp thường khoảng 20–40 phút tùy kỹ thuật.
Đa số trường hợp:
Một số trường hợp bác sĩ có thể yêu cầu:
Đây là điều khiến rất nhiều người hoảng sợ.
Thực tế, nhân tuyến giáp rất phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ.
Phần lớn nhân tuyến giáp là lành tính.
Không phải nhân nào cũng cần mổ.
Không phải ai cũng cần điều trị iod phóng xạ.
Nhân tuyến giáp không có nghĩa là ung thư
Trong nhiều trường hợp, xạ hình giúp bác sĩ đánh giá:
Thông tin này giúp tránh:
Nhiều người ngại hỏi vì sợ làm phiền bác sĩ. Nhưng thực tế, hiểu rõ mục đích của xét nghiệm sẽ giúp người bệnh yên tâm hơn rất nhiều.
Người bệnh hoàn toàn có thể hỏi:
Khi hiểu rõ mục đích của lần chụp, người bệnh thường bớt sợ hơn rất nhiều.
|
Nội dung |
Xạ hình tuyến giáp chẩn đoán |
Điều trị iod phóng xạ I-131 |
|
Mục đích |
Đánh giá chức năng tuyến giáp |
Điều trị tế bào tuyến giáp hoặc ung thư còn sót |
|
Dược chất thường dùng |
Tc-99m, I-123 |
I-131 liều cao |
|
Liều phóng xạ |
Thấp |
Cao hơn nhiều |
|
Có cần cách ly không? |
Thường không |
Có thể cần |
|
Có được về trong ngày không? |
Thường có |
Tùy trường hợp |
|
Có cần tránh trẻ nhỏ không? |
Chỉ hạn chế tiếp xúc gần trong thời gian ngắn |
Cần hạn chế tiếp xúc vài ngày đầu |
Điểm nhiều người bệnh đang hiểu sai nhất là nghĩ rằng:
xạ hình tuyến giáp chẩn đoán cũng giống điều trị iod phóng xạ liều cao.
Trong thực tế, đa số các trường hợp xạ hình hiện nay sử dụng liều phóng xạ thấp với mục đích chẩn đoán nên thường không cần cách ly và có thể sinh hoạt gần như bình thường sau chụp.
Điều quan trọng không phải là quá sợ hai chữ “phóng xạ”, mà là hiểu rõ:
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Tham vấn chuyên môn: Đội ngũ Bác sĩ TRUNG TÂM UNG BƯỚU
Tham vấn chuyên môn: Đội ngũ Bác sĩ TRUNG TÂM UNG BƯỚU
Nhiều người bệnh nghĩ rằng "chỉ cần phẫu thuật cắt tuyến giáp", tuy nhiên bác sĩ chỉ định thực hiện xạ hình toàn thân với I-131 để kiểm tra sau...
