Xét nghiệm ma túy phát hiện được những chất nào? Khi nào phải thực hiện?

Xét nghiệm ma túy là gì? Các nhóm chất có thể được giám định

Xét nghiệm ma túy là xét nghiệm sinh học trên các mẫu bệnh phẩm như máu hoặc nước tiểu để phát hiện sự hiện diện của các chất gây nghiện trong cơ thể. Đây là một trong những bước kiểm tra ban đầu để đánh giá điều kiện tham gia nghĩa vụ quân sự, thực hiện một số hoạt động vì cộng đồng hoặc phục vụ công tác điều tra.

Vì các chất này có thể làm thay đổi một số hoạt động của cơ thể và tâm trí, thông qua xét nghiệm, bác sĩ có thể tìm kiếm dấu hiệu của nhiều loại chất như:

• Chất gây nghiện bất hợp pháp: Heroin, cocaine, cần sa, thuốc lắc và các chất kích thích như methamphetamine, ecstasy (MDMA), phencyclidine (PCP).
• Thuốc kê đơn: Thuốc giảm đau nhóm opioid (như codeine, oxycodone, morphine và fentanyl), barbiturat (như phenobarbital) và benzodiazepine (như alprazolam). Dựa vào kết quả xét nghiệm, bác sĩ có thể phát hiện các trường hợp sử dụng thuốc theo đơn kê của người khác, dùng liều lượng cao hơn mức quy định hoặc sử dụng thuốc cho các mục đích khác.
• Thuốc không kê đơn (OTC): Dextromethorphan (DXM) và một số loại thuốc nhuận tràng.

Ngoài các chất cấm, xét nghiệm ma túy còn có thể phát hiện tình trạng lạm dụng một số loại thuốc.

Xét nghiệm ma túy bằng cách nào?

Hiện nay, hai phương pháp xét nghiệm ma túy phổ biến là phân tích mẫu nước tiểu và máu. Việc lựa chọn loại mẫu phụ thuộc vào mục đích kiểm tra và khoảng thời gian cần đánh giá. Vì ma túy và các loại chất liên quan rất đa dạng, đôi khi bác sĩ có thể kết hợp nhiều phương pháp xét nghiệm.

Xét nghiệm nước tiểu

Xét nghiệm ma túy trong nước tiểu là phương pháp được sử dụng phổ biến để sàng lọc việc sử dụng các chất gây nghiện. Nguyên nhân là nhiều chất được đào thải qua thận và có thể tồn tại trong nước tiểu lâu hơn so với trong máu.

Mẫu nước tiểu sau khi thu thập có thể được phân tích bằng que thử nhanh hoặc phương pháp miễn dịch để sàng lọc một hoặc nhiều nhóm chất. Thông qua xét nghiệm ma túy trong nước tiểu, bác sĩ có thể phát hiện các loại chất trong khoảng thời gian tương ứng:

Lưu ý: Thời gian phát hiện chỉ mang tính chất tham khảo. Kết quả còn phụ thuộc vào liều lượng, tần suất sử dụng, thời điểm lấy mẫu, quá trình chuyển hóa của từng người, chức năng gan thận và ngưỡng phát hiện của phương pháp xét nghiệm.

Xét nghiệm máu

Tương tự như phương pháp trên, xét nghiệm ma tuý có thể phát hiện chất gây nghiện hoặc chất chuyển hóa đang hiện diện trong máu. Điểm khác biệt là nhiều chất được cơ thể chuyển hóa và đào thải tương đối nhanh, có thể chỉ tồn tại trong máu từ vài giờ đến 1 - 2 ngày.

Do đó, phương pháp này thường được lựa chọn trong một số trường hợp cần đánh giá tình trạng sử dụng chất tại thời điểm gần với thời điểm lấy mẫu, chẳng hạn như cấp cứu do nghi ngờ ngộ độc, sau tai nạn hoặc một số trường hợp cần giám định chuyên môn.

Ngoài mẫu máu và nước tiểu, trong một số trường hợp, bác sĩ cũng có thể kiểm tra sự hiện diện của chất gây nghiện thông qua mẫu tóc, hơi thở và mồ hôi.

Xem thêm: Góc chia sẻ: Hướng dẫn cách đọc kết quả xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu phù hợp với các trường hợp cần đánh giá tình trạng sử dụng chất trong thời gian gần.

Xét nghiệm ma túy được thực hiện trong các trường hợp nào?

Trong một số trường hợp dưới đây, bạn có thể được yêu cầu kiểm tra tình trạng sử dụng các chất:

• Phục vụ quá trình tuyển dụng: Một số vị trí đặc thù như phi công, cảnh sát, bộ đội... có thể yêu cầu kiểm tra ma túy.
• Phục vụ quá trình điều tra: Đôi khi, xét nghiệm cũng là một phần trong quá trình thu thập bằng chứng về tội phạm hoặc điều tra các trường hợp lạm dụng chất gây tai nạn, thương tích cho người khác.
• Thủ tục trước các cuộc thi: Các vận động viên chuyên nghiệp có thể phải xét nghiệm để xác nhận không sử dụng các chất kích thích trước khi thi đấu.
• Giám sát việc dùng thuốc: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm để theo dõi việc sử dụng một số loại thuốc giảm đau cường độ cao hoặc thuốc điều trị các bệnh lý tâm thần như trầm cảm, loạn thần.

Việc thực hiện xét nghiệm ma túy có thể được yêu cầu đối với các vận động viên trước khi thi đấu.

Xét nghiệm ma túy bao nhiêu tiền?

Không có mức giá chung cho xét nghiệm ma túy. Chi phí còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Loại mẫu được xét nghiệm: nước tiểu, máu hoặc mẫu bệnh phẩm khác.
• Số lượng nhóm chất cần kiểm tra.
• Thực hiện xét nghiệm sàng lọc hay xét nghiệm khẳng định.
• Phương pháp và hệ thống máy xét nghiệm được sử dụng.
• Mục đích xét nghiệm lâm sàng hay giám định theo yêu cầu.

Ngoài ra, mức giá có thể khác nhau giữa các cơ sở y tế, từng gói xét nghiệm và có thể thay đổi theo từng thời điểm.

Câu hỏi liên quan

Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm ma túy?

Trước khi thực hiện, bạn cần trao đổi với kỹ thuật viên về các loại thuốc đang sử dụng vì chúng có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm.

Nếu xét nghiệm ma túy dương tính thì sao?

Kết quả xét nghiệm dương tính cho thấy mẫu xét nghiệm có sự hiện diện của chất được kiểm tra. Trong một số trường hợp, người xét nghiệm có thể được chỉ định thực hiện thêm xét nghiệm để xác nhận kết quả và loại trừ khả năng dương tính giả từ lần kiểm tra ban đầu.

Có thực hiện xét nghiệm ma túy tại nhà được không?

Có. Một số bộ dụng cụ có thể hỗ trợ thực hiện xét nghiệm ma túy tại nhà. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm tại nhà có thể không chính xác và thường cần được kiểm tra, xác nhận bằng phương pháp xét nghiệm phù hợp tại cơ sở y tế khi cần.

Có thể nói, xét nghiệm ma túy là phương pháp giúp phát hiện sự hiện diện của các chất gây nghiện hoặc chất chuyển hóa trong mẫu máu và nước tiểu, với nhiều mục đích khác nhau. Trong đó, xét nghiệm nước tiểu thường có khoảng thời gian phát hiện dài hơn, trong khi xét nghiệm máu hữu ích khi cần đánh giá sự hiện diện của chất gần thời điểm lấy mẫu.