Xét nghiệm protein niệu giúp phát hiện ra bệnh gì? Diễn ra như thế nào?

Ngọc Anh

19-10-2026

goole news
16

Xét nghiệm protein niệu được thực hiện để kiểm tra lượng protein có trong nước tiểu. Khi thận bị tổn thương, protein từ máu sẽ lọt vào nước tiểu nhiều hơn. Kết quả xét nghiệm giúp bác sĩ phát hiện sớm dấu hiệu tổn thương thận, theo dõi diễn tiến bệnh và đánh giá hiệu quả điều trị (nếu có).

Xét nghiệm protein niệu là gì?

Xét nghiệm protein niệu là xét nghiệm nhằm phát hiện và định lượng lượng protein được bài tiết qua nước tiểu. Ở người khỏe mạnh, lượng protein trong nước tiểu thường rất thấp do thận có khả năng giữ lại phần lớn protein trong máu. Việc lượng protein trong nước tiểu cao hơn mức bình thường có thể cảnh báo các tổn thương ở thận như viêm cầu thận, bệnh thận mạn tính, bệnh thận do đái tháo đường hay biến chứng ở thận do bệnh tăng huyết áp, bệnh tự miễn.

Để kiểm tra lượng protein niệu có trong nước tiểu, bác sĩ có thể chỉ định một trong số các phương pháp sau:

  • Xét nghiệm bằng que nhúng nước tiểu: Đây là cách đánh giá lượng protein trong nước tiểu cho kết quả nhanh nên thường được sử dụng trong thăm khám sàng lọc. Bác sĩ sẽ nhúng que thử chứa hóa chất vào mẫu bệnh phẩm, nếu có protein thì que sẽ đổi màu. Tuy nhiên, phương pháp này chủ yếu có giá trị sàng lọc ban đầu và có thể bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố của mẫu nước tiểu.
  • Xét nghiệm protein niệu 24 giờ: Người bệnh được yêu cầu thu thập toàn bộ nước tiểu trong 24 giờ để đo tổng lượng protein được bài tiết trong khoảng thời gian này.
  • Tỷ số protein/creatinin trong mẫu nước tiểu sáng sớm: Với phương pháp này, người bệnh cần lấy mẫu nước tiểu vào đầu buổi sáng để tính tỷ lệ giữa protein và creatinin. Nhờ đó, bác sĩ có thể ước tính lượng protein được thải ra mà không cần thu nước tiểu liên tục trong 24 giờ.
  • Tỷ số albumin/creatinin trong nước tiểu: Đây là xét nghiệm tập trung vào albumin – một loại protein trong máu. UACR đặc biệt hữu ích trong việc phát hiện sớm tổn thương thận, nhất là ở người mắc đái tháo đường hoặc có nguy cơ bệnh thận, ngay cả khi lượng protein trong nước tiểu chưa tăng rõ rệt.

Ứng dụng phổ biến của xét nghiệm protein niệu là rà soát các tổn thương ở thận 

Ứng dụng phổ biến của xét nghiệm protein niệu là rà soát các tổn thương ở thận 

Xét nghiệm protein niệu phát hiện ra bệnh lý gì?

Người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm protein niệu 24 giờ hay các hình thức đánh giá protein trong nước tiểu khác để theo dõi và phát hiện kịp thời các bệnh lý như:

  • Các bệnh lý về thận: Sự tăng protein hoặc albumin trong nước tiểu kéo dài có thể báo hiệu các bất thường ở thận như viêm cầu thận, bệnh thận mạn tính, suy thận,... Tổn thương ở thận có thể làm tăng lượng protein lọt vào nước tiểu.
  • Đái tháo đường: Tình trạng đường huyết trong máu cao nếu không được kiểm soát có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ, trong đó có các mạch máu tại thận. Khi cầu thận bị tổn thương, albumin có thể lọt vào nước tiểu và làm kết quả xét nghiệm protein niệu tăng.
  • Tăng huyết áp: Huyết áp tăng kéo dài có thể gây tổn thương các mạch máu và cầu thận, từ đó làm suy giảm chức năng thận và tăng lượng protein trong nước tiểu.
  • Một số bệnh tự miễn: Bệnh tự miễn, điển hình là lupus ban đỏ, có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, trong đó có thận. Người bệnh lupus ban đỏ cần theo dõi protein niệu định kỳ để phát hiện sớm các biến chứng ở thận như viêm thận, suy giảm chức năng thận.

Xem thêm:

Khi nào cần xét nghiệm protein niệu?

Người bệnh có thể được xét nghiệm protein niệu để theo dõi sức khỏe. Ngoài ra, phương pháp này có thể được bác sĩ chỉ định trong các trường hợp:

  • Tái khám cho người bệnh có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh tự miễn cần theo dõi nguy cơ tổn thương thận.
  • Hỗ trợ chẩn đoán cho người có tần suất đi tiểu cao trong ngày hoặc bị phù toàn thân.
  • Theo dõi nguy cơ tổn thương thận ở người đang sử dụng một số loại thuốc có khả năng ảnh hưởng đến thận như thuốc lợi tiểu, thuốc kháng viêm, hóa trị,...

Quy trình xét nghiệm protein niệu

Trước khi thực hiện

Trước khi xét nghiệm protein niệu, người bệnh cần thông báo cho bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng. Nguyên nhân là thành phần một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm, nên người bệnh cần cung cấp đầy đủ thông tin về thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và thực phẩm chức năng đang dùng. Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ hướng dẫn điều chỉnh hoặc yêu cầu người bệnh tạm ngừng thuốc trước khi xét nghiệm.

Đồng thời, trước khi thực hiện xét nghiệm, người bệnh cần duy trì lượng nước uống phù hợp. Mất nước có thể khiến nước tiểu cô đặc hơn và ảnh hưởng đến định lượng protein trong mẫu.

Điều người bệnh cũng cần lưu ý trước ngày thực hiện lấy mẫu nước tiểu là không nên tập luyện hoặc vận động thể lực cường độ cao, vì các hoạt động này có thể làm protein trong nước tiểu tăng tạm thời.

Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng trước khi xét nghiệm 

Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng trước khi xét nghiệm 

Trong khi thực hiện

Xét nghiệm có thể được thực hiện bằng mẫu nước tiểu lấy một lần hoặc mẫu nước tiểu thu thập trong 24 giờ.

Phương pháp

Bước thực hiện

Xét nghiệm lấy mẫu nước tiểu một lần

  • Bước 1: Nhân viên y tế cung cấp hộp hoặc ống đựng mẫu vô trùng.
  • Bước 2: Vệ sinh vùng sinh dục trước khi lấy mẫu để hạn chế tạp chất ảnh hưởng đến kết quả.
  • Bước 3: Khi bắt đầu đi tiểu, bỏ phần nước tiểu đầu dòng, sau đó hứng nước tiểu giữa dòng vào dụng cụ. Không để miệng hộp chạm vào da hoặc cơ thể.
  • Bước 4: Lấy đủ lượng mẫu theo hướng dẫn, đậy kín và gửi lại cho nhân viên y tế trong thời gian quy định. Nếu chưa thể gửi ngay, bảo quản mẫu theo hướng dẫn của cơ sở xét nghiệm.

Thu thập nước tiểu 24 giờ

  • Bước 1: Nhân viên y tế cung cấp bình chứa chuyên dụng để thu thập nước tiểu.
  • Bước 2: Buổi sáng, người bệnh đi tiểu lần đầu và bỏ mẫu này, đồng thời ghi lại thời điểm bắt đầu. Từ lần đi tiểu tiếp theo, thu toàn bộ nước tiểu vào bình trong 24 giờ.
  • Bước 3: Tiếp tục thu mẫu cho đến đúng thời điểm kết thúc 24 giờ, sau đó đậy kín bình và gửi lại phòng xét nghiệm theo hướng dẫn.

Lưu ý: Với xét nghiệm protein niệu 24 giờ, người bệnh cần thu đầy đủ tất cả các lần đi tiểu trong khoảng thời gian quy định. Nếu bỏ sót một lần, kết quả có thể không phản ánh chính xác lượng protein được thải ra trong ngày.

Sau khi thực hiện

Nếu kết quả cho thấy lượng protein trong nước tiểu tăng hoặc bất thường, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh xét nghiệm lại để kiểm tra, thực hiện thêm các xét nghiệm khác hoặc thăm khám chuyên khoa để tìm nguyên nhân.

Bạn có thể phải thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu để tìm nguyên nhân chỉ số protein niệu tăng cao

Bạn có thể phải thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu để tìm nguyên nhân chỉ số protein niệu tăng cao

Câu hỏi thường gặp

Định lượng protein niệu tăng có nguy hiểm không?

Nếu protein niệu chỉ tăng tạm thời sau vận động mạnh, mất nước hoặc một số tình trạng cấp tính, kết quả có thể trở về bình thường sau khi nguyên nhân được khắc phục. Ngược lại, protein niệu kéo dài có thể gợi ý tổn thương thận như viêm cầu thận, bệnh thận mạn tính hoặc bệnh thận do đái tháo đường.

Đặc biệt, người bệnh có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc đang điều trị bệnh tự miễn cần theo dõi chỉ số này theo hướng dẫn của bác sĩ để phát hiện sớm nguy cơ tổn thương thận và được đánh giá thêm khi cần.

Tại Chuyên khoa Thận - Tiết niệu - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, người bệnh được bác sĩ thăm khám và đánh giá tình trạng tiết niệu, chức năng thận dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh và các xét nghiệm cần thiết. Với trường hợp nghi ngờ hoặc cần theo dõi protein niệu, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu phù hợp để đánh giá lượng protein được bài tiết và tìm kiếm dấu hiệu bất thường liên quan đến thận.

Mẫu xét nghiệm sau khi thu thập được chuyển đến Khoa Xét nghiệm để phân tích trên hệ thống hiện đại, với nhiều khâu được tự động hóa từ giai đoạn tiền phân tích. Cobas® p471 và Cobas® p512 hỗ trợ tiếp nhận, định danh, ly tâm, phân loại và điều phối mẫu, góp phần chuẩn hóa quá trình xử lý.

Kết quả xét nghiệm được phối hợp đánh giá giữa bác sĩ Thận - Tiết niệu và Khoa Xét nghiệm, giúp các chỉ số được xem xét trong tổng thể tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Để đặt lịch thăm khám và thực hiện xét nghiệm protein niệu tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, vui lòng đặt lịch tại đây hoặc liên hệ HOTLINE 1900 1806.

Xét nghiệm protein niệu có chính xác không?

Độ chính xác phụ thuộc vào phương pháp xét nghiệm và chất lượng mẫu. Phương pháp xét nghiệm qua que thử nước tiểu chủ yếu có giá trị sàng lọc ban đầu. Khi phát hiện lượng protein bất thường, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm định lượng hoặc UACR/PCR để đánh giá cụ thể hơn.

Đối với xét nghiệm protein niệu 24 giờ, việc thu thập đầy đủ toàn bộ nước tiểu trong 24 giờ là yếu tố đặc biệt quan trọng. Nếu bỏ sót một hoặc nhiều lần đi tiểu, kết quả xét nghiệm có thể bị sai lệch.

Có thể nói, xét nghiệm protein niệu giúp phát hiện lượng protein bất thường trong nước tiểu, qua đó hỗ trợ nhận biết và theo dõi tổn thương thận. Tùy mục đích, bác sĩ có thể lựa chọn phương pháp đánh giá qua que thử, UACR, PCR hoặc định lượng protein niệu 24 giờ.

BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG

Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn

 

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.

19

Bài viết hữu ích?

Đăng ký nhận tư vấn

Vui lòng để lại thông tin và nhu cầu của Quý khách để được nhận tư vấn

TS.BS

TRỊNH THỊ QUẾ

Giám đốc Trung tâm Xét nghiệm

TS.BS

TRỊNH THỊ QUẾ

Giám đốc Trung tâm Xét nghiệm
19001806 Đặt lịch khám