Nội soi dạ dày tá tràng và nội soi đại trực tràng đều là kỹ thuật nội soi tiêu hóa, nhưng mỗi phương pháp có phạm vi khảo sát, chỉ định và giá trị chẩn đoán hoàn toàn khác nhau. Việc lựa chọn đúng loại nội soi không chỉ giúp phát hiện chính xác nguyên nhân gây bệnh mà còn tránh thực hiện những thăm khám không cần thiết. Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai kỹ thuật sẽ giúp người bệnh phối hợp tốt hơn với bác sĩ và chủ động hơn khi được chỉ định nội soi.
Phân biệt: Kỹ thuật nội soi dạ dày tá tràng và nội soi đại trực tràng
Mặc dù đều là kỹ thuật nội soi tiêu hoá, nhưng nội soi dạ dày và nội soi đại trực tràng có nhiều điểm khác biệt về phạm vi thực hiện, mục đích cũng như khả năng can thiệp điều trị. Bảng phân tích dưới đây sẽ giúp bạn dễ dàng phân biệt được cả 2 phương pháp này trước khi tìm hiểu chi tiết.
|
Tiêu chí
|
Nội soi dạ dày tá tràng
|
Nội soi đại trực tràng
|
|
Phạm vi khảo sát
|
Quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng (đoạn đầu của ruột non). Đây là khu vực thường xảy ra viêm loét, xuất huyết tiêu hóa trên, polyp hoặc ung thư đường tiêu hóa trên.
|
Khảo sát toàn bộ đại tràng và trực tràng, giúp phát hiện các tổn thương ở đường tiêu hóa dưới như polyp, viêm đại tràng, túi thừa, xuất huyết hoặc ung thư đại trực tràng.
|
|
Mục đích thực hiện
|
Chẩn đoán nguyên nhân gây đau vùng thượng vị, đầy hơi, ợ nóng, khó nuốt, xuất huyết tiêu hóa trên; đồng thời theo dõi các bệnh lý mạn tính hoặc tầm soát ung thư dạ dày ở nhóm nguy cơ.
|
Tìm nguyên nhân của tình trạng rối loạn đại tiện, đi ngoài ra máu, đau bụng dưới kéo dài; tầm soát ung thư đại trực tràng và theo dõi người có tiền sử polyp hoặc bệnh viêm ruột mạn tính.
|
|
Những trường hợp bác sĩ thường chỉ định
|
Người có triệu chứng kéo dài như:
- Đau thượng vị,
- Buồn nôn, nôn, ợ nóng,
- Khó nuốt, thiếu máu chưa rõ nguyên nhân,
- Nghi ngờ loét hoặc xuất huyết tiêu hóa trên,
- Người cần theo dõi sau điều trị viêm loét, Barrett thực quản hoặc polyp dạ dày.
|
- Người bị táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài,
- Đi ngoài ra máu,
- Thay đổi thói quen đại tiện,
- Đau bụng dưới không rõ nguyên nhân,
- Sụt cân bất thường,
- Người từ 45 tuổi trở lên hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng cần tầm soát định kỳ.
|
|
Khả năng phát hiện và can thiệp
|
Có thể phát hiện sớm viêm, loét, polyp, giãn tĩnh mạch thực quản, ung thư giai đoạn sớm; đồng thời thực hiện sinh thiết, cầm máu, lấy dị vật hoặc cắt một số polyp khi có chỉ định.
|
Có thể phát hiện polyp đại trực tràng, viêm đại tràng, bệnh Crohn, viêm loét đại tràng, ung thư đại trực tràng giai đoạn sớm; đồng thời sinh thiết, cắt polyp, cầm máu hoặc can thiệp điều trị qua nội soi trong nhiều trường hợp.
|
|
Có cần thực hiện cả hai phương pháp?
|
Không phải mọi trường hợp đau bụng đều chỉ cần nội soi dạ dày. Nếu triệu chứng hoặc kết quả thăm khám gợi ý tổn thương ở cả đường tiêu hóa trên và dưới, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp hai kỹ thuật trong cùng một lần nội soi gây mê để đánh giá toàn diện.
|
Nội soi đại trực tràng cũng không thay thế được nội soi dạ dày. Việc thực hiện một hay cả hai phương pháp phụ thuộc vào triệu chứng, tuổi, tiền sử bệnh, yếu tố nguy cơ và mục đích chẩn đoán hoặc tầm soát của từng người bệnh.
|
Có nên nội soi dạ dày và nội soi đại trực tràng cùng lúc không?
Nội soi dạ dày và nội soi đại trực tràng trong cùng một lần thăm khám (hay còn gọi là nội soi kép) thường được chỉ định cho người có triệu chứng ở cả đường tiêu hóa trên và dưới hoặc cần kiểm tra sức khỏe tiêu hóa toàn diện. Khi có chỉ định phù hợp, việc thực hiện đồng thời hai thủ thuật này không làm tăng đáng kể nguy cơ biến chứng so với nội soi riêng lẻ và mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh.
Cụ thể, nội soi kép giúp:
- Tiết kiệm thời gian và chi phí: Người bệnh chỉ cần chuẩn bị trước nội soi, đến bệnh viện và thực hiện thủ thuật một lần thay vì hai lần riêng biệt, từ đó giảm thời gian đi lại, nghỉ làm và các chi phí liên quan.
- Chỉ gây mê hoặc tiền mê một lần: Với những trường hợp nội soi có gây mê, thực hiện đồng thời hai thủ thuật giúp hạn chế việc sử dụng thuốc gây mê nhiều lần, đồng thời mang lại trải nghiệm nhẹ nhàng và thoải mái hơn cho người bệnh.
- Đánh giá toàn diện hệ tiêu hóa: Bác sĩ có thể khảo sát đồng thời thực quản, dạ dày, tá tràng và đại trực tràng, giúp phát hiện sớm các tổn thương như viêm loét, polyp, xuất huyết, khối u hoặc các bệnh lý tiêu hóa khác ngay trong một lần nội soi.
- Can thiệp kịp thời nếu phát hiện bất thường: Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết, cắt polyp hoặc thực hiện một số thủ thuật cần thiết ngay nếu có chỉ định, giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán và điều trị.
Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng cần nội soi dạ dày và đại trực tràng cùng lúc. Bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh, tuổi, yếu tố nguy cơ cũng như mục đích thăm khám của từng người.
Cần chuẩn bị gì trước khi nội soi để kết quả chính xác?
Chuẩn bị đúng trước khi nội soi là yếu tố quan trọng giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc đường tiêu hóa, nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và hạn chế phải nội soi lại. Theo ThS.BS Nguyễn Tuấn Dũng - Giám độc Trung tâm Nội soi Tiêu hoá, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, người bệnh nên lưu ý những vấn đề sau:
Những lưu ý chung trước khi nội soi
Dù nội soi dạ dày hay nội soi đại trực tràng, người bệnh đều cần:
- Thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tiền sử bệnh, dị ứng thuốc và các thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông máu, thuốc điều trị đái tháo đường hoặc các thuốc điều trị bệnh mạn tính.
- Mang theo các kết quả khám, xét nghiệm hoặc nội soi trước đó (nếu có) để bác sĩ thuận tiện đối chiếu và đánh giá.
- Tuân thủ đúng hướng dẫn về thời gian nhịn ăn, thời điểm dùng thuốc và các lưu ý trước thủ thuật theo chỉ định của bác sĩ.
Chuẩn bị trước khi nội soi dạ dày
Kỹ thuật nội soi dạ dày
Để hình ảnh quan sát rõ ràng và hạn chế nguy cơ hít sặc trong quá trình nội soi, người bệnh cần:
- Nhịn ăn tối thiểu 6–8 giờ trước khi nội soi.
- Không uống sữa, nước có màu hoặc đồ uống có cặn trước thủ thuật; chỉ uống nước lọc theo hướng dẫn của bác sĩ nếu cần.
- Không tự ý sử dụng thuốc kháng acid hoặc các thuốc có thể ảnh hưởng đến kết quả nội soi nếu chưa được bác sĩ đồng ý.
Chuẩn bị trước khi nội soi đại trực tràng
Kỹ thuật nội soi đại trực tràng
Khác với nội soi dạ dày, nội soi đại trực tràng yêu cầu làm sạch lòng đại tràng để bác sĩ quan sát đầy đủ niêm mạc.
Người bệnh cần:
- Uống thuốc làm sạch đại tràng đúng loại, đúng liều và đúng thời điểm theo hướng dẫn.
- Hạn chế thực phẩm nhiều chất xơ, hạt hoặc rau sống trong những ngày trước nội soi theo chỉ định của bác sĩ.
- Uống đủ nước trong quá trình làm sạch ruột để hạn chế mất nước và giúp thuốc phát huy hiệu quả.
- Hoàn thành việc làm sạch đại tràng trước thời điểm nội soi để đảm bảo chất lượng thăm khám và tránh phải thực hiện lại thủ thuật.
Nội soi tiêu hóa tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông có gì khác biệt?
Tại Trung tâm Nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông đã và đang triển khi dịch vụ nội soi dạ dày - đại tràng không đau, an toàn, hạn chế biến chứng, tránh lây nhiễm chéo, đảm bảo kết quả chính xác. Với nhiều thế mạnh vượt trội như:
Trung tâm Nội soi Tiêu hoá Phương Đông sử dụng công nghệ đột phá NBI Nhật Bản giúp phát hiện sớm mọi tổn thương và tế bào bất thường ở các ngóc ngách
- Hệ thống máy nội soi Olympus CV 190 nhập khẩu trực tiếp từ Nhật Bản, sử dụng dải ánh sáng đơn sắc, tạo độ tương phản cao cùng khả năng phóng đại hình ảnh gấp 290 lần;
- Quá trình nội soi gây mê diễn ra nhanh chóng. Người bệnh sẽ không có cảm giác khó chịu, buồn nôn, sợ hãi sau khi nội soi.
- Ekip bác sĩ và kỹ thuật viên nội soi giàu kinh nghiệm, nhẹ nhàng. Đứng đầu là ThS. BS Nguyễn Tuấn Dũng - Giám đốc Trung tâm Nội soi Tiêu hoá trực tiếp thăm khám, nội soi và đồng hành cùng người bệnh trong suốt quá trình điều trị tại bệnh viện.
- Hệ thống phòng nội soi riêng tư giúp khách hàng thoải mái
- Sử dụng dịch vụ y tế cao cấp tại bệnh viện 5* với chi phí hợp lý nhờ được áp dụng BHYT cùng nhiều chương trình trợ giá hấp dẫn.
Kết luận
Nội soi dạ dày tá tràng và nội soi đại trực tràng không thể thay thế cho nhau, bởi mỗi kỹ thuật được chỉ định để đánh giá những đoạn khác nhau của ống tiêu hóa. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp cần dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh và nhận định chuyên môn của bác sĩ. Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, người bệnh được bác sĩ chuyên khoa trực tiếp thăm khám, tư vấn chỉ định nội soi phù hợp, kết hợp hệ thống nội soi hiện đại giúp nâng cao khả năng phát hiện sớm tổn thương và mang lại trải nghiệm thăm khám an toàn, nhẹ nhàng.