Thích ở một mình, ít giao tiếp hay không hứng thú với các mối quan hệ chưa chắc là dấu hiệu bệnh lý. Tuy nhiên, khi sự tách biệt xã hội kéo dài, đi kèm với hạn chế biểu lộ cảm xúc và ảnh hưởng đến công việc, tình cảm, đời sống, đây có thể là biểu hiện của rối loạn nhân cách phân liệt (Schizoid).
Theo Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ, rối loạn nhân cách phân liệt (Schizoid) là tình trạng người bệnh ít có nhu cầu kết nối với những người xung quanh và có xu hướng sống tách biệt khỏi xã hội. Họ thường cảm thấy thoải mái khi ở một mình hơn là tham gia các hoạt động tập thể hoặc xây dựng mối quan hệ với người khác.
Người mắc rối loạn này có thể ít quan tâm đến tình bạn, tình yêu hoặc các mối quan hệ xã hội, kể cả với người thân trong gia đình. Họ thường lựa chọn những công việc, sở thích có thể thực hiện độc lập và không cần giao tiếp nhiều.
Các bác sĩ chuyên khoa Tâm thần cũng nhận thấy điểm chung ở những người mắc bệnh lý này là khả năng biểu lộ cảm xúc khá hạn chế. Họ ít thể hiện cảm xúc vui, buồn, tức giận hoặc phấn khích trước những sự việc mà người khác thường có cảm xúc rõ rệt.
Bệnh lý này cùng với rối loạn nhân cách hoang tưởng được xếp vào nhóm A của các rối loạn nhân cách. Đây là nhóm rối loạn có đặc điểm nổi bật là những suy nghĩ hoặc hành vi khác biệt, lập dị.
Lưu ý rằng, rối loạn nhân cách phân liệt khác với tính hướng nội hoặc sở thích dành thời gian một mình. Một người có thể ít nói, thích ở một mình nhưng vẫn có những mối quan hệ thân thiết, cảm thấy vui khi gặp người mình yêu quý và vẫn có nhu cầu kết nối với người khác. Trong trường hợp này, đây không phải biểu hiện của rối loạn nhân cách phân liệt.
Những người mắc bệnh này có đặc điểm chung là ít thể hiện cảm xúc, thích ở một mình
Dấu hiệu nổi bật nhất là sự tách biệt khỏi các mối quan hệ xã hội và rất ít thể hiện cảm xúc. Người bệnh không chủ động tìm kiếm sự gần gũi với người khác và thường cảm thấy thoải mái hơn khi hoạt động một mình.
Ngoài ra, các biểu hiện điển hình khác có thể kể đến như:
Đây không phải là bệnh lý xuất phát từ một nguyên nhân riêng lẻ. Thay vào đó, các nhà khoa học cho rằng tình trạng này có thể liên quan đến sự kết hợp của các yếu tố di truyền, đặc điểm sinh học và trải nghiệm trong quá trình trưởng thành, bao gồm:
Những đứa trẻ lớn lên trong gia đình mà cha mẹ ít quan tâm đến cảm xúc của con có nguy cơ cao mắc bệnh lý này hơn
Bệnh lý này thường chỉ được chẩn đoán sau khi người bệnh đủ 18 tuổi. Bởi trước đó, tính cách của một người vẫn tiếp tục thay đổi và hoàn thiện.
Ngoài ra, một trong những khó khăn trong chẩn đoán và điều trị là người bệnh có thể không cảm thấy suy nghĩ và hành vi của mình có vấn đề. Chính vì vậy, họ chỉ đi thăm khám khi được những người xung quanh khuyên nhủ hoặc gặp một số rối loạn sức khỏe tinh thần đi kèm như rối loạn lo âu hay trầm cảm.
Để chẩn đoán bệnh lý này, các bác sĩ cần khai thác nhiều khía cạnh trong cuộc sống của người bệnh như thời thơ ấu, các mối quan hệ, công việc và đặc điểm tính cách. Việc đánh giá cũng cần xem xét mức độ và thời gian tồn tại của các biểu hiện, đồng thời loại trừ những nguyên nhân hoặc rối loạn tâm thần khác có biểu hiện tương tự.
Liệu pháp tâm lý là phương pháp chính trong điều trị rối loạn nhân cách phân liệt. Tuy nhiên, người mắc rối loạn này thường không cảm thấy cần có các mối quan hệ thân thiết nên có thể không có nhiều động lực thay đổi bản thân.
Một số phương thức trị liệu tâm lý có thể được các chuyên gia áp dụng cho người bệnh bao gồm:
Song song với trị liệu tâm lý, trong một số trường hợp, bác sĩ có thể sử dụng thuốc để kiểm soát những vấn đề đi kèm như trầm cảm, rối loạn lo âu hoặc một số triệu chứng khác. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần dựa trên chỉ định của bác sĩ chuyên khoa và tình trạng cụ thể của từng người bệnh.
Những người mắc hội chứng này cần được điều trị với chuyên gia tâm lý
Mức độ ảnh hưởng của rối loạn nhân cách phân liệt ở mỗi người không giống nhau. Một số người vẫn có thể học tập, làm việc và sinh hoạt tương đối ổn định, đặc biệt khi công việc của họ không đòi hỏi giao tiếp xã hội thường xuyên.
Tuy nhiên, trong quá trình điều trị cho bệnh nhân rối loạn nhân cách phân liệt (Schizoid), các bác sĩ của Trung tâm Chăm sóc sức khỏe Tinh thần Phương Đông nhận thấy đa số họ đều gặp những khó khăn như:
Hiện chưa có biện pháp nào có thể phòng ngừa hoàn toàn rối loạn nhân cách phân liệt. Tuy nhiên, các bậc phụ huynh có thể chủ động quan tâm đến sức khỏe tinh thần của trẻ thông qua một số biện pháp dưới đây:
Như vậy, rối loạn nhân cách phân liệt (Schizoid) không đơn thuần là tính cách hướng nội hay sở thích sống một mình. Tình trạng này cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa khi xu hướng tách biệt khỏi các mối quan hệ xã hội kéo dài và bắt đầu ảnh hưởng đến giao tiếp, công việc hoặc đời sống tình cảm. Việc nhận biết sớm và có sự hỗ trợ phù hợp có thể giúp người bệnh hiểu rõ hơn về bản thân, duy trì khả năng sinh hoạt và cải thiện chất lượng cuộc sống.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Tâm thần phân liệt thể không biệt định (Undifferentiated) là tình trạng người bệnh chỉ có các triệu chứng chung mà không có các biểu hiện của thể bệnh nào.
