Tập vật lý trị liệu tay: Lợi ích, bài tập và lưu ý quan trọng

Vì sao cần tập vật lý trị liệu tay?

Tập vật lý trị liệu tay là hoạt động cần thiết để phục hồi chức năng vận động cho người gặp các vấn đề về cơ xương khớp, từ chấn thương, bệnh lý đến giai đoạn hậu phẫu. Áp dụng phương pháp tập luyện đúng cách, kiên trì với lộ trình được hướng dẫn sẽ giúp cơ thể thích nghi dần với những áp lực vận động, sớm bắt nhịp lại với cuộc sống thường nhật.

Cụ thể hơn về những lý do mà người bệnh nên tham vấn ý kiến bác sĩ về phác đồ thực hiện:

Cải thiện khả năng vận động

Khi bị chấn thương hoặc vừa trải qua phẫu thuật, các mô cơ và khớp cánh tay rất dễ bị xơ cứng, teo yếu và mất độ linh hoạt vốn có. Để khắc phục tình trạng này, cũng nhằm hạn chế biến chứng không mong muốn xảy ra, bệnh nhân nên tập vật lý trị liệu để kích thích các nhóm cơ sâu, cải thiện sức bền và tính dẻo dai của hệ thống dây chằng.

Xem thêm: Chấn thương phần mềm cổ tay: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Tập vật lý trị liệu tay nhằm mục đích cải thiện khả năng vận động

Giảm đau và giảm viêm

Một số kỹ thuật, bài tập trị liệu có thể cải thiện tình trạng căng cơ, tuần hoàn máu và hiện tượng co cứng khớp. Qua đó giúp bệnh nhân cảm thấy thoải mái, đỡ đau nhức hơn, hỗ trợ quá trình phục hồi diễn ra hiệu quả.

Đẩy nhanh quá trình làm lành

Lưu thông máu đến vùng tổn thương là yếu tố quan trọng để các vùng mô, cơ xương cánh tay sớm làm lành. Bởi khi can thiệp trị liệu bằng vận động, ứng dụng công nghệ, máu sẽ tăng vận chuyển oxy và dinh dưỡng thiết yếu để tái tạo mô, từ đó hồi phục chức năng cơ, gân và khớp.

Phòng tái phát chấn thương

Không chỉ hỗ trợ phục hồi sau tổn thương, tập vật lý trị liệu tay còn tăng cường sức mạnh cơ bắp, cải thiện độ linh hoạt và khả năng phối hợp vận động. Những yếu tố này góp phần giảm nguy cơ tái phát chấn thương cũng như phát sinh vấn đề nguy hiểm trong tương lai.

Giảm ngừa nguy cơ tái phát chấn thương tay khi áp dụng các biện pháp vật lý trị liệu

Mở rộng phạm vi vận động

Khi tham gia vật lý trị liệu tay tổn thương, những bộ phận khác trên cơ thể như vai hoặc thân mình bệnh nhân cũng được hỗ trợ điều chỉnh tư thế. Điều này đảm bảo lực vận động sẽ phân bổ ổn định, đồng đều hơn, giúp các cơ và khớp không phải chịu áp lực lớn.

Hướng dẫn tập vật lý trị liệu tay an toàn

Theo các chuyên gia y tế, có rất nhiều bài tập vật lý trị liệu nâng cao sức khoẻ cũng như chức năng cánh tay sau phẫu thuật, chấn thương hoặc bệnh lý. Tuy nhiên kết quả mong muốn chỉ thực sự đạt khi người bệnh áp dụng đúng động tác, phù hợp với tình trạng của bản thân.

Dưới đây là một số bài tập tăng sức mạnh, độ linh hoạt cũng như ổn định cho cánh tay mà bạn có thể tham khảo, nhận tư vấn từ bác sĩ:

Bài tập kéo giãn

Bài tập kéo giãn được coi là nền tảng cơ bản để duy trì sức mạnh và lấy lại độ linh hoạt cho cánh tay người bệnh bị căng cơ hoặc bất động sau một thời gian dài. Những động tác mà bạn có thể thực hiện bao gồm:

• Kéo giãn cơ vai: Giữ thẳng lưng, đưa cánh tay vắt ngang qua ngực về phía đối diện rồi dùng tay còn lại kéo nhẹ để ép tay sát vào cơ thể. Giữ ở tư thế này khoảng 30 giây, đổi bên thực hiện tương tự.
• Kéo giãn cổ tay: Giơ thẳng tay bị chấn thương về phía trước, dùng tay còn lại kéo nhẹ bàn tay xuống dưới và ngược lên trên. Chú ý duy trì mỗi hướng trong 15 giây để đảm bảo hiệu quả giải phóng các nhóm cơ cẳng tay, khi thao tác theo dõi và cân chỉnh lực phù hợp với tình trạng của bản thân.
• Kéo giãn khuỷu tay: Duỗi thẳng cánh tay, đặt lòng bàn tay lên tường, xoay nhẹ từ từ thân người về phía ngoài để tạo lực căng cho vùng khớp khuỷu. Giữ ổn định ở tư thế này trong 20 giây để cơ được thư giãn tối đa.

Xem thêm: Chấn thương cổ tay bao lâu thì khỏi? Ai dễ bị chấn thương?

Các bài tập kéo giãn giúp lấy lại độ linh hoạt và sức mạnh cho cánh tay

Bài tập tăng cường sức mạnh

Các bài tập tăng cường sức mạnh sẽ giúp bệnh nhân xây dựng lại khối lượng cơ bắp, hồi phục chức năng và nâng cao thể lực, giúp bạn thuận tiện hơn trong sinh hoạt thường ngày:

• Nâng tạ nhẹ: Bạn nên sử dụng tạ khoảng 1 - 2kg, bắt đầu từ tư thế tay duỗi thẳng song song với mặt sàn, nâng dần lên cao theo biên độ thẳng đứng và hạ về vị trí ban đầu. Chú ý thao tác lặp lại 10 - 15 lần cho mỗi bên cánh tay.
• Tập với dây kháng lực: Đứng thẳng, cố định một đầu dây dưới chân và cầm đầu dây còn lại bằng tay. Người bệnh hãy từ từ kéo dây từ dưới lên cao đến khi khớp khuỷu tạo thành góc 90 độ, từ từ đưa tay về vị trí ban đầu. Mỗi bên thực hiện đều đặn 10 - 15 lần.
• Đẩy tường: Bạn cần đứng cách tường khoảng một bước chân, áp hai lòng bàn tay lên tường rồi từ từ hạ thấp trọng tâm cơ thể về phía trước, rồi dùng lực ở cánh tay đẩy ngược người trở lại. Thực hiện mỗi hiệp 10 - 15 lần để tăng sức mạnh vào các nhóm cơ ngực và tay.

Bài tập chức năng

Các bài tập cải thiện chức năng tay được thiết kế nhằm tăng sức mạnh, độ linh hoạt và khả năng phối hợp vận động giữa các nhóm cơ, mô mềm và khớp. Bạn có thể tham khảo thực hiện theo gợi ý sau đây:

• Bài tập nâng đồ vật: Bệnh nhân có thể sử dụng các đồ vật phù hợp với khả năng của mình, từ chai nước đến sách dày. Bạn nên nâng dần từ vị trí thấp lên cao, từ đơn giản đến phức tạp để cải thiện dần dần tình trạng.
• Bài tập xoay tay: Xoay cổ tay, khuỷu tay hay vai là chuỗi động tác liên tục giúp người bệnh lấy lại sự chủ động hơn trong linh hoạt.
• Bài tập lấy vật dụng: Người bệnh hãy chuẩn bị các vật dụng nhỏ như đồng xu, nút áo, viên bi, khối gỗ nhỏ để nhặt, di chuyển và sắp xếp theo yêu cầu. Bài tập này phù hợp với những trường hợp gặp khó khăn trong cầm nắm, chưa tự chủ điều khiển được ngón tay hoặc bàn tay.

Một số bài tập chức năng giúp tăng sự phối hợp vận động giữa các nhóm cơ, mô mềm và khớp

Bài tập duy trì sự ổn định

Những bài tập duy trì sự ổn định tập trung tăng cường sức mạnh hệ cơ sâu, tối ưu hoá độ vững chãi của khớp vai, qua đó tạo nền tảng vững chắc để giảm nguy cơ tái phát chấn thương trong tương lai. Cụ thể:

• Plank kết hợp nâng tay: Người bệnh đưa người về tư thế chống tay thẳng, giữa toàn bộ cơ thể thành một đường thẳng. Hít thở, gồng cơ và chuyển dần trọng tâm, nâng một tay về phía trước và giữ ở đây 3 giây, rồi đổi bên.
• Đứng cân bằng đơn chân: Đứng thẳng, dần dần nâng cao một bên gối đến khi đùi song song với mặt sàn, bạn có thể đưa hai tay về phía trước để giữ trọng tâm. Tốt nhất nên duy trì trạng thái thăng bằng này 20 - 30 giây, tăng khả năng kiểm soát không gian của cánh tay và toàn thân.
• Tư thế cây cầu kết hợp lực vai: Đưa cơ thể về tư thế nằm ngửa, co gối và áp đồng thời lòng bàn chân và tay xuống mặt sàn. Gồng chắc các cơ, dần dần dùng lực đẩy hông lên cao đến khi vai và đầu gối tạo thành một đường thẳng.

Lời khuyên để tập vật lý trị liệu tay an toàn

Vật lý trị liệu tay chỉ đạt hiệu quả mong muốn khi bệnh nhân tuân thủ phác đồ hướng dẫn của bác sĩ hoặc kỹ thuật viên chuyên môn. Trong thời gian trị liệu, người bệnh lưu ý thêm một số vấn đề dưới đây để hỗ trợ quá trình phục hồi diễn ra thuận lợi:

• Khởi động kỹ trước mọi buổi tập vật lý trị liệu, bước này đảm bảo máu được lưu thông đến các nhóm cơ. Ngoài ra việc làm nóng cơ thể trước tập cũng làm giảm nguy cơ chấn thương xảy ra trong quá trình tập luyện.
• Tuân thủ chặt chẽ các chỉ định của bác sĩ vật lý trị liệu - phục hồi chức năng, tránh tự ý thay đổi bài tập, tư thế, cường độ không phù hợp với tình trạng tổn thương cá nhân.
• Tập luyện đúng tư thế nhằm phòng ngừa nguy cơ chấn thương hoặc bài tập không đạt được hiệu quả mong muốn.
• Trong buổi tập hãy thường xuyên theo dõi tín hiệu của cơ thể, nếu thấy đau hoặc khó chịu nên dừng lại và thông báo ngay với chuyên gia y tế.
• Các bài tập vật lý trị liệu đòi hỏi sự kiên trì và đều đặn của người tập, phương pháp này không cho tín hiệu thay đổi tức thì như dùng thuốc hay can thiệp phẫu thuật.
• Luôn chú ý bổ sung nước trước, trong và sau tập luyện để duy trì hiệu suất, tránh mất nước trong buổi tập.
• Xây dựng thực đơn dinh dưỡng khoa học giàu protein, các nhóm vitamin và khoáng chất khác để hỗ trợ quá trình phục hồi cơ bắp và tổ chức liên kết diễn ra hiệu quả.

Xem thêm: Siêu âm khớp cổ tay là gì? Chẩn đoán bệnh lý gì?

Lời khuyên cho người bệnh tập vật lý trị liệu tay an toàn và hiệu quả

Trong quá trình tập vật lý trị liệu tay, người bệnh cũng nên ghi chép lại những triệu chứng, tín hiệu thay đổi của cơ thể. Điều này góp phần giúp bác sĩ kịp thời điều chỉnh chế độ tập luyện, mở rộng thêm phạm vi tác động cũng như áp dụng công nghệ mới, tăng hiệu quả phục hồi và phòng ngừa nguy cơ tái phát.