Thoái hóa võng mạc do cận thị có dễ phát hiện không? Có điều trị khỏi được không?

Tìm hiểu về võng mạc 

Võng mạc là lớp màng thần kinh rất mỏng nằm ở đáy mắt, nhưng lại đóng vai trò quyết định thị lực của mỗi người. Nhiệm vụ chính của bộ phận này là tiếp nhận hình ảnh, sau đó truyền tín hiệu lên não để nhận biết các vật thể xung quanh.

Khi ánh sáng đi vào mắt, võng mạc sẽ chuyển đổi ánh sáng thành tín hiệu thần kinh. Nhờ quá trình này, não bộ mới có thể nhận biết màu sắc, hình dạng và khoảng cách. Do đó, mọi tổn thương dù là nhỏ nhất ở võng mạc cũng khiến tầm nhìn của chúng ta bị ảnh hưởng.

Điều đáng lưu ý là khi bị co kéo gây rách hoặc các tế bào võng mạc bắt đầu thoái hóa nhưng không gây ra cảm giác đau đớn ngay lập tức. Do đó, không ít bệnh lý ở khu vực này tiến triển âm thầm nhưng không được phát hiện và điều trị trong giai đoạn sớm. 

Thoái hóa võng mạc do cận thị là bệnh gì?

Thoái hóa võng mạc do cận thị là biến chứng thường gặp ở người cận thị nặng, đặc biệt từ các bệnh nhận cận từ 6 độ trở lên. Khi bị cận thị lâu năm, trục nhãn cầu dài bất thường khiến lớp võng mạc bị kéo căng liên tục. Theo thời gian, võng mạc trở nên mỏng, yếu và dễ tổn thương.

Quá trình thoái hóa diễn ra chậm chạp, dai dẳng nhưng hết sức âm thầm. Ban đầu, người bệnh có thể chưa nhận thấy sự thay đổi rõ rệt. Tuy nhiên, khi võng mạc thoái hóa nặng hơn, khả năng tiếp nhận ánh sáng bị gián đoạn, dẫn đến nhìn mờ, méo hình ảnh hoặc giảm thị lực không hồi phục.

Người bị cận thị lâu năm có lớp võng mạc mỏng, dễ bị tổn thương, thậm chí thoái hóa sớm 

Triệu chứng nhận biết thoái hóa võng mạc cận thị

Ở giai đoạn đầu, dấu hiệu bệnh thường khá kín đáo và dễ gây nhầm lẫn với tăng độ cận thông thường. Tuy nhiên, nếu chú ý kỹ, người bệnh có thể nhận ra mắt có một số thay đổi như sau:

• Nhìn xa kém rõ hơn so với trước dù vẫn đeo kính đúng độ
• Cần ánh sáng mạnh hơn khi đọc sách hoặc sinh hoạt
• Thị lực trung tâm giảm, nhìn mặt người hoặc chữ viết bị nhòe
• Mắt nhanh mỏi khi đọc hoặc làm việc với màn hình
• Khó phân biệt màu sắc, cảm giác màu bị nhạt hơn
• Hình ảnh bị biến dạng: đường thẳng nhìn thành cong hoặc gãy khúc
• Xuất hiện chấm đen, “ruồi bay” hoặc chớp sáng trong tầm nhìn

Lưu ý: Những dấu hiệu này không phải lúc nào cũng xuất hiện cùng lúc. Tuy nhiên, nếu người cận thị nặng thấy thị lực thay đổi bất thường, khó phân biệt màu sắc,... thì nên sắp xếp thời gian đi thăm khám sớm.

Nguyên nhân gây ra tình trạng thoái hóa võng mạc cận thị

Có nhiều yếu tố góp phần làm bệnh tiến triển nhanh hơn, trong đó phải kể đến nhóm nhân tố thúc đẩy mạnh mẽ nhất bao gồm:

• Lão hóa tự nhiên: Khi tuổi càng cao, các tế bào thần kinh trong võng mạc bị suy yếu và không còn phục hồi nhanh chóng như trước. Đây là lý do vì sao người lớn tuổi thường dễ gặp các vấn đề về võng mạc, trong đó có thoái hóa võng mạc cận thị.
• Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình từng có người mắc bệnh võng mạc, nguy cơ bạn gặp phải tình trạng tương tự cũng sẽ cao hơn. Một số thay đổi ở gen (đặc biệt là gen liên quan đến việc truyền tín hiệu ánh sáng trong mắt) có thể dẫn đến các bất thường ở võng mạc từ khi sinh ra.
• Cận thị nặng kéo dài: Đây là nguyên nhân rất phổ biến nhất ở người trẻ. Khi mắt bị cận nặng, nhãn cầu sẽ dài ra bất thường khiến võng mạc bị kéo căng liên tục. Lâu dần, võng mạc mỏng đi, dễ tổn thương và dẫn đến thoái hóa.
• Các bệnh lý về mắt khác: Những bệnh lý như viêm mắt, đục thủy tinh thể hay các tật khúc xạ phức tạp không chỉ ảnh hưởng đến thị lực mà còn có thể tác động gián tiếp đến võng mạc, làm tăng nguy cơ thoái hóa theo thời gian.
• Tiểu đường và tăng huyết áp: Hai bệnh lý này ảnh hưởng trực tiếp đến hệ mạch máu trong mắt. Khi mạch máu võng mạc bị tổn thương, khả năng nuôi dưỡng tế bào mắt sẽ giảm đi, từ đó làm tăng nguy cơ thoái hóa. 

Người bệnh tiểu đường thuộc nhóm nguy cơ cao dễ bị thoái hóa võng mạc 

Bệnh thoái hóa võng mạc do cận thị có nguy hiểm không?

Câu trả lời là có nhưng mức độ nguy hiểm phụ thuộc nhiều vào thời điểm phát hiện và điều trị. Nếu không được kiểm soát kịp thời, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như:

• Rách võng mạc
• Bong võng mạc
• Tân mạch hắc mạc (mạch máu bất thường phát triển dưới võng mạc)
• Xuất huyết võng mạc
• Méo hình ảnh, mất thị lực trung tâm
• Teo võng mạc tiến triển
• Mù lòa vĩnh viễn

Các biến chứng này thường xuất hiện đột ngột dù trước đó mắt gần như bình thường. Vì vậy, bác sĩ nhãn khoa thường khuyến cáo người cận nặng không nên chủ quan ngay cả khi vẫn nhìn rõ.

Điều trị thoái hóa võng mạc do cận thị như thế nào?

Hiện nay, chưa có phương pháp nào giúp võng mạc đã thoái hóa trở lại bình thường. Các phương pháp điều trị hiện nay chủ yếu đáp ứng nhu cầu ngăn ngừa biến chứng và bảo tồn thị lực lâu dài.

Tùy tình trạng bệnh lý cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân điều trị theo các phương thức dưới đây:

• Laser quang đông: Phương pháp này được dùng để “gia cố” những vùng võng mạc đang mỏng yếu hoặc có vết rách nhỏ ở vùng ngoại vi. Tia laser sẽ giúp cố định các khu vực này, từ đó giảm nguy cơ bong võng mạc – biến chứng nguy hiểm có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực.
• Tiêm thuốc nội nhãn (Anti-VEGF): Đây là phương pháp điều trị chuyên biệt khi xuất hiện mạch máu bất thường ở vùng trung tâm mắt (hoàng điểm). Thuốc sẽ giúp ngăn chặn sự phát triển của các mạch máu này, hạn chế chảy máu, hình thành sẹo và bảo vệ thị lực trung tâm.
• Liệu pháp tế bào gốc: Đây là hướng điều trị mới, được kỳ vọng có thể phục hồi các tế bào võng mạc bị tổn thương. Tuy nhiên, phương pháp này hiện vẫn đang trong quá trình nghiên cứu và chưa được áp dụng rộng rãi trong thực tế.

Để đẩy lùi các triệu chứng của thoái hóa, người bệnh có thể được chỉ định tiêm thuốc nội nhãn 

Câu hỏi thường gặp

Bị thoái hóa võng mạc có mổ cận được không?

Không phải trường hợp thoái hóa võng mạc nào cũng có thể mổ cận. Cụ thể, nếu võng mạc đã quá mỏng hoặc có tổn thương, việc phẫu thuật có thể làm tăng nguy cơ rách hoặc bong võng mạc. Nếu bạn đã được chẩn đoán thoái hóa võng mạc mà vẫn muốn xóa cận thì nên đi thăm khám để được bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán và điều trị cá nhân hóa. 

Thoái hóa võng mạc có chữa khỏi hoàn toàn không?

Hiện nay, bệnh chưa thể chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu phát hiện sớm, bác sĩ có thể kiểm soát diễn biến bệnh hiệu quả bằng cách áp dụng các phương pháp như laser hoặc tiêm thuốc, giúp bảo vệ thị lực trong thời gian dài.

Có thể nói, thoái hóa võng mạc do cận thị là bệnh lý mắt nặng và không thể chữa khỏi hoàn toàn. Bệnh diễn biến âm thầm và được nhiều yếu tố thúc đẩy như tuổi tác, tiền sử bệnh lý,... nên để phòng tránh hiệu quả, cách tốt nhất là bạn nên theo dõi kỹ các triệu chứng bất thường và thăm khám định kỳ 3 - 6 tháng/ lần.