Tiêm phòng cúm và rubella trước khi mang thai nên thực hiện khi nào?

Tìm hiểu về vắc xin phòng cúm và Rubella cho phụ nữ trước khi mang thai  

Trước khi chuẩn bị mang thai thì ngoài việc bổ sung các dưỡng chất cần thiết cho cơ thể như sắt, kẽm thì các mẹ cũng cần tiêm vắc xin đầy đủ, đặc biệt là tiêm phòng cúm và Rubella trước khi mang thai: 

Vắc xin cúm 

Vắc xin cúm được nghiên cứu từ năm 1938 và ban đầu được sử dụng cho binh lính trong Thế chiến thứ II. Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, vắc xin cúm ngày nay đã được cải tiến để phù hợp với các chủng virus đang lưu hành và nâng cao hiệu quả phòng bệnh.

Vắc xin cúm giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus tức tác nhân gây ra khoảng 1 tỷ ca mắc mỗi năm, trong đó có 3–5 triệu ca nặng và 290.000–650.000 ca tử vong. Trong các chủng virus cúm, cúm A và cúm B là phổ biến nhất và có khả năng gây dịch lớn.

Hiện nay, vắc xin cúm Tam giá và Tứ giá có thể phòng ngừa các chủng virus phổ biến như A/H1N1, A/H3N2, B/Yamagata và B/Victoria, được chỉ định tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn, bao gồm cả phụ nữ chuẩn bị mang thai.

Vắc xin rubella

Vắc xin Rubella là vắc xin sống giảm độc lực, được cấp phép từ năm 1969 và thường được sử dụng dưới dạng phối hợp trong combo vắc xin Sởi – Quai bị – Rubella (MMR) hoặc kết hợp với vắc xin thủy đậu.

Rubella là bệnh truyền nhiễm cấp tính, dễ lây lan, thường gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên. Tuy nhiên, mối nguy hiểm lớn nhất của bệnh là đối với phụ nữ mang thai. Khi nhiễm Rubella trong thai kỳ, đặc biệt là 10 tuần đầu, virus có thể truyền qua nhau thai và gây ra hội chứng Rubella bẩm sinh với tỷ lệ lên tới 90% và khiến em bé bị điếc, đục thủy tinh thể, dị tật tim và chậm phát triển.

Phụ nữ có thể tiêm phòng cúm trước và trong thai kỳ nhưng phải tiêm phòng Rubella trước khi mang thai 

Tiêm phòng cúm và Rubella trước khi mang thai bao lâu?

Theo các chuyên gia y tế, phụ nữ nên tiêm phòng trước khi mang thai tối thiểu 1 tháng và tốt nhất là từ 3 tháng trở lên. Đây là khoảng thời gian cần thiết để cơ thể tạo đủ kháng thể, giúp bảo vệ mẹ và thai nhi ngay từ những giai đoạn đầu của thai kỳ.

Cụ thể, vắc xin cúm cần khoảng 2 tuần để cơ thể tạo miễn dịch đầy đủ. Trong khi đó, vắc xin Rubella cũng phát huy hiệu quả sau khoảng 2 tuần, với tỷ lệ tạo kháng thể khoảng 95%. Theo các bác sĩ của Trung tâm Tư vấn và Tiêm chủng Phương Đông, vắc xin cúm nên được tiêm trong thai kỳ (ưu tiên tam cá nguyệt 2–3). Còn với vắc xin Rubella thì không được tiêm khi đang mang thai, do là vắc xin sống giảm độc lực.

Lợi ích của tiêm phòng cúm và Rubella trước khi mang thai là gì?

Tiêm phòng cúm và Rubella trước khi mang thai không chỉ là biện pháp phòng bệnh đơn thuần mà còn là bước chuẩn bị quan trọng giúp đảm bảo một thai kỳ an toàn, khỏe mạnh. Việc chủ động tạo miễn dịch cúm và Rubella từ sớm mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả mẹ và thai nhi như sau:

• Giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng trong thai kỳ: Không ít người nghĩ cúm là bệnh vặt nhưng điều này hoàn toàn sai. Ở phụ nữ mang thai, hệ miễn dịch có sự thay đổi nên dễ mắc bệnh hơn và khi mắc cũng có nguy cơ diễn tiến nặng hơn, như viêm phổi, viêm não hoặc thậm chí tử vong. Tiêm vắc xin cúm trước mang thai giúp cơ thể có sẵn kháng thể, từ đó giảm nguy cơ nhiễm bệnh và hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm.
• Bảo vệ sự phát triển an toàn của thai nhi ngay từ giai đoạn đầu: Nếu người mẹ nhiễm cúm trong thai kỳ, đặc biệt là giai đoạn đầu thì có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non, thai lưu hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển của hệ thần kinh trung ương của thai nhi (não và tủy sống). Việc tiêm phòng trước khi mang thai giúp giảm đáng kể những nguy cơ này.
• Ngăn ngừa hội chứng Rubella bẩm sinh và các biến chứng đặc biệt nguy hiểm: Bệnh Rubella thường nhẹ ở trẻ em và người lớn, nhưng lại cực kỳ nguy hiểm đối với thai nhi. Nếu người mẹ nhiễm Rubella trong 10 tuần đầu thai kỳ, nguy cơ trẻ sinh ra mắc hội chứng Rubella bẩm sinh có thể lên đến 90%. Hội chứng này có thể gây ra các dị tật nghiêm trọng như: điếc bẩm sinh, mù, tim bẩm sinh và chậm phát triển trí tuệ.
• Tạo miễn dịch chủ động cho mẹ và miễn dịch thụ động cho trẻ sau sinh: Sau khi tiêm, cơ thể mẹ sẽ tạo ra kháng thể chống lại virus. Những kháng thể này không chỉ bảo vệ mẹ mà còn có thể truyền qua nhau thai sang thai nhi, giúp trẻ có miễn dịch trong những tháng đầu đời – giai đoạn chưa đủ tuổi để tiêm vắc xin.
• Giảm nguy cơ nhập viện và các biến cố sức khỏe trong thai kỳ: Việc phòng bệnh chủ động giúp giảm khả năng phải nhập viện do cúm hoặc các biến chứng liên quan. Điều này đặc biệt quan trọng vì bất kỳ can thiệp y tế nào trong thai kỳ cũng tiềm ẩn rủi ro nhất định cho cả mẹ và bé.
• Giúp mẹ chủ động chuẩn bị sức khỏe toàn diện trước khi mang thai: Tiêm phòng trước mang thai là một phần trong kế hoạch chăm sóc sức khỏe sinh sản. Khi cơ thể đã có miễn dịch đầy đủ, mẹ có thể yên tâm bước vào thai kỳ mà không phải lo lắng về các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến thai nhi.

Tiêm phòng đầy đủ sẽ giúp bé phòng ngừa bệnh cúm và Rubella hiệu quả 

Lịch tiêm phòng cúm và Rubella trước khi mang thai là gì?

Như đã được nhắc đến ở trên, vắc xin phòng cúm được khuyến khích cho mọi đối tượng từ 6 tháng tuổi trở lên. Phụ nữ trước và trong khi mang thai đều có thể lựa chọn tiêm phòng bệnh cúm. Tuy nhiên, với vắc xin Rubella, các mẹ phải chỉ có thể tiêm phòng trước khi mang thai. 

Lịch tiêm vắc xin phòng cúm cho phụ nữ trước và trong thai kỳ 

Lịch tiêm vắc xin phòng Rubella cho phụ nữ trước khi mang thai 

Lưu ý dành cho mẹ bầu trước và sau khi tiêm phòng cúm và Rubella 

Ngoài lý do tiêm phòng và lịch tiêm phòng vắc xin kể trên, để quá trình tiêm phòng diễn ra suôn sẻ, các mẹ cũng nên tham khảo các lưu ý trước và sau khi tiêm phòng như sau:

Trước khi tiêm phòng

Để đảm bảo việc tiêm phòng diễn ra an toàn và đạt hiệu quả tối ưu, phụ nữ cần chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi tiêm. Việc khám sàng lọc và cung cấp đầy đủ thông tin sức khỏe sẽ giúp bác sĩ đưa ra chỉ định phù hợp, đồng thời hạn chế tối đa các rủi ro không mong muốn. Một số lưu ý quan trọng trước khi tiêm mà mẹ cần ghi nhớ bao gồm:

• Thực hiện khám sàng lọc đầy đủ để đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát
• Cung cấp chính xác tiền sử bệnh lý, tiền sử dị ứng và lịch sử tiêm chủng
• Thông báo rõ kế hoạch mang thai để được tư vấn lịch tiêm phù hợp
• Ăn uống nhẹ trước khi tiêm, không để quá đói hoặc quá no
• Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng trước khi tiêm

Mẹ bầu không nên quá căng thẳng mà hãy giữ tinh thần thoải mái trước khi tiêm 

Sau khi tiêm phòng

Sau khi tiêm, cơ thể cần thời gian để tạo miễn dịch, đồng thời cũng có thể xuất hiện một số phản ứng nhẹ. Việc theo dõi và chăm sóc đúng cách sau tiêm đóng vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho người bệnh, các mẹ nên chủ động thực hiện theo hướng dẫn như sau:

• Ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để theo dõi phản ứng ngay sau tiêm
• Tiếp tục theo dõi tại nhà trong 24–48 giờ
• Uống đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý để cơ thể hồi phục
• Không tự ý dùng thuốc hạ sốt hoặc giảm đau nếu chưa có chỉ định của bác sĩ
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường như sốt cao kéo dài, phát ban, khó thở, co giật… và đi khám ngay nếu xuất hiện

Như vậy, tiêm phòng cúm và Rubella trước khi mang thai là một trong số các mũi tiêm bắt buộc, có vai trò vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ mẹ và bé khỏi các biến chứng viêm não, viêm phổi và nguy cơ mắc dị tật bẩm sinh ở tim, tai, mắt và chậm phát triển trí tuệ. Theo các bác sĩ chuyên khoa, mẹ nên tiêm phòng trước khi mang thai ít nhất 3 tháng để tối ưu hiệu quả của vắc xin trong thai kỳ.