Vật lý trị liệu hội chứng ống cổ tay: Các bài tập và lưu ý chăm sóc

Lợi ích vật lý trị liệu hội chứng ống cổ tay

Vật lý trị liệu hội chứng ống cổ tay là phương pháp hỗ trợ phục hồi chức năng an toàn và hiệu quả. Kiên trì tập luyện đúng theo hướng dẫn của bác sĩ, người bệnh sẽ nhận được những lợi ích vượt trội như sau:

• Tối ưu hoá kết quả điều trị không phẫu thuật: Với những trường hợp ống cổ tay tổn thương nhẹ đến trung bình, vật lý trị liệu nâng cao đáng kể hiệu quả hồi phục của các phương pháp chỉ định ban đầu. Bệnh nhân đeo nẹp cổ tay, tiêm corticosteroid đã thuyên giảm nhanh chóng cơn đau và tình trạng tê bì.
• Ngừa sẹo xơ thần kinh sau phẫu thuật: Người bệnh phải mổ giải ép ống cổ tay, tập vật lý trị liệu sớm sẽ giúp các mô xung quanh vết mổ hoạt động linh hoạt hơn. Điều này hạn chế được tối đa nguy cơ hình thành sẹo dính, sẹo xơ dây thần kinh, từ đó giúp cổ tay sớm phục hồi chức năng vận động tự nhiên.

Vật lý trị liệu hội chứng ống cổ tay nhằm tối ưu hiệu quả điều trị hoặc phòng ngừa sẹo xơ phẫu thuật

Các bài tập vật lý trị liệu hội chứng ống cổ tay

Chuyên khoa Vật lý trị liệu & Phục hồi chức năng - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông gợi ý đến người bệnh, gia đình 6 bài tập vật lý trị liệu hội chứng ống cổ tay đơn giản, có thể tự thực hành tại nhà.

Tư thế cầu nguyện

Với người bệnh mắc hội chứng ống cổ tay, tư thế cầu nguyện giúp kéo giãn gân gan bàn tay và cấu trúc ống cổ tay, cải thiện tình trạng chèn ép dây thần kinh giữa. Các bước thực hiện tuần tự như sau:

• Bước 1: Người bệnh đưa cơ thể về tư thế đứng thẳng, áp hai lòng bàn tay vào nhau như đang cầu nguyện.
• Bước 2: Giữ nguyên tư thế, từ từ hạ thấp bàn tay xuống ngang tầm eo. Hai khuỷu tay khi này sẽ tự động mở rộng sang hai bên, đến khi bạn sẽ cảm nhận được sự kéo căng ở cổ tay và các ngón tay.
• Bước 3: Duy trì ở tư thế kéo căng này trong khoảng 10 - 30 giây, rồi thả lỏng về vị trí ban đầu. Mỗi ngày nên lặp lại động tác cầu nguyện 3 - 5 lần.

Cải thiện triệu chứng hội chứng ống cổ tay bằng tư thế cầu nguyện

Lắc tay

Bài tập lắc tay có công dụng thư giãn nhanh, giúp giải phóng hiệu quả tình trạng chèn ép ở các cơ gấp bàn tay và hệ thống dây thần kinh dữ. Cảm giác căng cứng, tê bì do hội chứng ống cổ tay nhờ vậy sẽ cải thiện một cách tức thì và hiệu quả.

Các bước thao tác về cơ bản bao gồm:

• Bước 1: Người bệnh đưa cơ thể về trạng thái thả lỏng, đặc biệt hai cánh tay và cổ tay.
• Bước 2: Bắt đầu lắc nhẹ hai bàn tay, thực hiện tương tự cử động vẩy nước khi vừa rửa tay xong.
• Bước 3: Duy trì động tác lắc tay thả lỏng này trong khoảng 10 - 15 giây.

Người bệnh có thể tập lắc tay nhiều lần trong ngày, bất kỳ khoảng thời gian rảnh nào. Đặc biệt áp dụng sau khi cổ tay phải làm việc liên tục, duy trì một tư thế quá lâu như gõ bàn phím, lái xe hoặc may vá.

Trong lúc thực hiện, bạn cũng chú ý thao tác nhẹ nhàng và làm chủ lực chuyển động. Không dùng sức vẩy hoặc lắc quá mạnh gây phản tác dụng, dễ làm các gân cơ viêm tiến triển nghiêm trọng hơn.

Uốn cong cổ tay

Bài tập uốn cong cổ tay tác động trực tiếp lên các nhóm cơ, gân ở hai mặt cẳng tay, qua đó giải phóng áp lực chèn ép lên hệ thống thần kinh giữa một cách mạnh mẽ. Tình trạng tê rần, đau nhức khu vực cổ tay, bàn tay cũng được ghi nhận giảm nhẹ đáng kể sau tập.

Bài tập gồm hai giai đoạn, uốn cong xuống dưới và hướng lên trên:

• Bước 1: Đưa cánh tay phải về phía trước, nhẹ nhàng uốn cong cổ tay và lòng bàn tay xuống dưới.
• Bước 2: Đưa tay trái kéo nhẹ bốn ngón tay phải vào trong cơ thể, giữ ở đây 15 - 30 giây.
• Bước 3: Duỗi thẳng cổ tay về tư thế ban đầu.
• Bước 4: Xoay cổ tay hướng lên trên nhưng các ngón tay vẫn hướng xuống đất. Tiếp tục dùng tay trái kéo các ngón tay vào phía thân mình, giữ ở đây 15 - 30 giây.

Xem thêm: Đau cổ tay sau khi ngủ dậy do đâu? Phương pháp điều trị phù hợp

Uốn cong cổ tay cải thiện tình trạng tê rần và đau nhức do hội chứng ống cổ tay

Bạn chú ý mỗi bên cổ tay nên thực hiện động tác khoảng 3 lần, lưu ý lực kéo vừa đủ theo cảm nhận cá nhân. Tránh dùng lực mạnh, thao tác nhanh khiến tổn thương tiến triển và khó kiểm soát.

Uốn cong ngón tay

So với những bài tập vật lý trị liệu trên, động tác uốn cong ngón tay tác động sâu đồng thời vào hệ thống gân gấp sâu và gân gấp nông. Các cơ ngón tay, vùng gan bàn tay khi được kéo căng sẽ hỗ trợ giải tỏa áp lực nội tủy trong ống cổ tay, cải thiện nhanh chóng tình trạng đau nhức và tê rần.

Chi tiết từng bước thực hiện như sau:

• Bước 1: Đưa các ngón tay về trạng thái duỗi thẳng.
• Bước 2: Uốn cong khớp giữa của các ngón tay vào phía lòng bàn tay, giữ ở đây khoảng 5 giây.
• Bước 3: Mỗi bàn tay nên thực hiện 3 hiệp/ngày, 10 lần/hiệp.

Bóp tay

Thay vì tác động sâu hay kéo căng các cơ, khớp vùng cổ tay, bài tập bóp tay với bóng mềm chỉ mang lại hiệu quả kéo giãn nhẹ nhàng để thúc đẩy tuần hoàn máu đến gan bàn tay. Không những vậy, đều đặn tập luyện động tác này còn giúp người bệnh từng bước phục hồi chức năng cầm nắng do bị chèn ép thần kinh.

• Bước 1: Người bệnh chuẩn bị một quả bóng cao su vừa tay.
• Bước 2: Chuyển động tay, bóp nhẹ và giữ ở đây khoảng 5 giây.
• Bước 3: Lặp lại động tác này khoảng 10 lần mỗi hiệp, một ngày trung bình 3 hiệp.

Bóp tay với bóng mềm giúp thúc đẩy tuần hoàn máu đến gan bàn tay

Khi chọn bóng tập tay, bạn không nên sử dụng các loại bóng quá cứng như tennis hoặc có lò xo bóp tay cường độ cao. Bởi bóp vật cứng với lực quá mạnh dễ làm tăng áp lực nội tuỷ ống cổ tay, khiến dây thần kinh giữa bị chèn ép nghiêm trọng và gây đau cấp tính.

Trượt gân

Bài tập trượt gân gồm hai chuỗi thao tác, giúp kéo giãn các gân, cơ ở khu vực ngón tay, gan bàn tay và cổ tay. Cụ thể thực hiện tuần tự như sau:

• Chuỗi động tác A: Người bệnh đưa tay về trước mặt, giữ cổ tay thẳng hướng lên trên. Bắt đầu gấp các đầu ngón tay xuống như hình cái móc, khi này các đốt ngón tay vẫn nên hướng lên trên. Cuối cùng nắm chặt bàn tay lại, giữ ngón cái bên ngoài 
• Chuỗi động tác B: Bạn đưa bàn tay về phía trước mặt, vẫn giữ cổ tay và ngón tay thẳng hướng lên trên. Gập ngang các ngón tay xuống, giữ ở đây trước khi gập cong tác ngón tay chạm vào lòng bàn tay.

Xem thêm: Siêu âm khớp cổ tay là gì? Chẩn đoán bệnh lý gì?

Lưu ý cách chăm sóc bệnh nhân hội chứng ống cổ tay

Song hành với việc áp dụng vật lý trị liệu hội chứng ống cổ tay, người bệnh cũng nên tham khảo chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng khoa học để nâng cao hiệu quả hồi phục. Theo đó, bạn nên:

Nghỉ ngơi điều độ

Với người làm công việc đặc thù phải sử dụng lực tay thường xuyên như cuốc đất, đánh máy, điều khiển máy khoan,... bệnh nhân nên dành ít thời gian nghỉ ngơi sau 30 - 45 phút vận động. Điều này sẽ giúp áp lực ở dây thần kinh giữa thuyên giảm, cải thiện dần dần triệu chứng bệnh.

Dành thời gian nghỉ ngơi giữa các buổi học hoặc lao động bằng tay

Giữ cổ tay thẳng

Khi học tập, làm việc, người mắc hội chứng ống cổ tay nên tránh thực hiện các động tác uốn cong nhiều về cả hai hướng. Giữ cổ tay ở tư thế thẳng sẽ hạn chế được nguy cơ dây thần kinh bị chèn ép, gây ra loạt triệu chứng khó chịu.

Giữ ấm tay

Triệu chứng đau, tê nhức của hội chứng ống cổ tay gây ra có xu hướng chuyển biến nặng mỗi khi tiếp xúc với không khí lạnh. Vào những ngày thời tiết chuyển mùa, nhiệt độ xuống thấp, người bệnh nên dùng thêm găng tay để giữ ấm, tránh để tình trạng chuyển biến nghiêm trọng hơn.

Thư giãn

Mỗi ngày, người bệnh nên dành 1 - 2 tiếng tập các động tác trị liệu hội chứng ống cổ tay nêu trên, giúp thư giãn và tăng hiệu quả cử động. Trường hợp thấy cổ tay bị căng thẳng quá mức, bạn nên điều chỉnh khối lượng công việc và thư giãn tinh thần.

Người bị hội chứng ống cổ tay nên kiên trì tập vật lý trị liệu để đạt hiệu quả phục hồi

Chế độ dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng lành mạnh luôn đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi hội chứng ống cổ tay. Người bệnh nên ưu tiên những thực phẩm giàu chất chống oxy hóa, canxi, vitamin D như dầu oliu, quả mọng, chế phẩm từ sữa, nấm, sữa chua, cá hồi. Đồng thời hạn chế đồ ăn quá mặn, quá ngọt, nhiều dầu mỡ, dễ khiến tình trạng viêm tiến triển.

Xem thêm: Chấn thương cổ tay bao lâu thì khỏi? Ai dễ bị chấn thương?

Kết luận

Vật lý trị liệu hội chứng ống cổ tay là phương pháp hỗ trợ điều trị hiệu quả những tình trạng bệnh chưa quá nghiêm trọng hoặc đang ở giai đoạn cấp tính. Nếu người bệnh nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường, tình trạng bệnh không cải thiện sau thời gian áp dụng tập luyện, thì cần thăm khám và nhận chỉ định y tế chuyên sâu.