Viêm giác mạc và viêm kết mạc: Tiêu chí phân biệt và điều trị

Viêm giác mạc và viêm kết mạc là bệnh gì?

Viêm giác mạc và viêm kết mạc là hai bệnh lý khác nhau cả về nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng và khả năng ảnh hưởng đến thị lực. Người bệnh cần phân biệt rõ những tình trạng này ngay từ khái niệm ban đầu:

• Viêm giác mạc tình trạng giác mạc, bộ phận đóng vai trò hội tụ ánh sáng và duy trì thị lực, bị viêm do nhiễm trùng hoặc không do nhiễm trùng gây nên. Người bệnh viêm nhẹ chỉ bị đau mắt, nhìn mờ, chói sáng hoặc khó chịu kéo dài. Riêng với trường hợp tổn thương sâu có thể để lại sẹo, suy giảm hoặc mất thị lực vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời.
• Viêm kết mạc là tình trạng lớp màng mỏng bao phủ tròng trắng mắt và mặt trong mí mắt bị viêm do virus, vi khuẩn, dị ứng hoặc kích thích môi trường. Bệnh thường không ảnh hưởng đến thị lực nhưng những triệu chứng đi kèm như đỏ mắt, ngứa, chảy nước mắt, cộm có thể gây khó chịu trong sinh hoạt.

Viêm giác mạc và viêm kết mạc là hai bệnh lý nghiêm trọng khởi phát ở mắt

Thực hiện so sánh viêm kết mạc và viêm giác mạc giúp người bệnh nhận diện đúng vấn đề đang gặp phải và nguy cơ biến chứng về sau. Qua đó chủ động thăm khám, tiếp nhận điều trị kịp thời tại cơ sở y tế chuyên môn.

Phân biệt viêm kết mạc và viêm giác mạc

Tuy viêm kết mạc, viêm giác mạc đều liên quan đến tình trạng viêm nhưng cơ chế sinh bệnh, mức độ ảnh hưởng lại không giống nhau. Người bệnh có thể dựa vào các tiêu chí nguyên nhân, triệu chứng, biến chứng,... để phân biệt chính xác hai nhóm bệnh lý về mắt.

Nguyên nhân

Virus là tác nhân chính gây bệnh viêm kết mạc, điển hình là Adenovirus. Xếp theo sau đó bao gồm vi khuẩn, cơ thể phản ứng dị ứng với môi trường bên ngoài như phấn hoa, bụi bẩn, khói thuốc và hóa chất.

Nguyên nhân gây viêm giác mạc phức tạp và đa dạng hơn viêm kết mạc

Ngược lại, với viêm giác mạc, nguyên nhân gây bệnh có sự đa dạng và phức tạp nhất định. Bệnh xảy ra chủ yếu do nhiễm trùng, trong đó virus, vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng đóng vai trò chính. Một số ít trường hợp khởi phát sau chấn thương mắt, dùng kính áp tròng sai cách hoặc ảnh hưởng từ bệnh lý tự miễn.

Biểu hiện chính

Biểu hiện chính của bệnh chịu ảnh hưởng lớn từ nguyên nhân, thông thường diễn ra như sau:

• Viêm giác mạc có xu hướng đau nhức rõ ràng, chói sáng, nhìn mờ và cảm giác có dị vật trong mắt. Số ít trường hợp kèm theo co quắp mi, mắt kho khăn khi nhắm mở.
• Viêm kết mạc gây đỏ tròng trắng, chảy nước mắt sống, ngứa, cảm giác như có bụi hoặc cát trong mắt. Cơn đau trong trường hợp này không quá rõ ràng nhưng vẫn có thể gây khó chịu trong sinh hoạt đời thường.

Nguy cơ biến chứng

Đa số các trường hợp viêm kết mạc đều lành tính, có thể tự khỏi sau vài ngày chăm sóc và điều trị tại nhà. Ngược lại, viêm giác mạc tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây tổn thương cấu trúc giác mạc, dẫn tới biến chứng loét giác mạc, sẹo giác mạc hoặc nhiễm trùng lan rộng.

Viêm kết mạc thường lành tính, còn viêm giác mạc tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại sức khoẻ mắt

Tác động thị lực

Từ nguy cơ biến chứng, có thể đánh giá ban đầu viêm kết mạc ít ảnh hưởng đến thị lực, thị lực suy giảm nhẹ và chỉ mang tính tạm thời. Còn với viêm giác mạc, sức khỏe thị giác bị tác động nghiêm trọng, bệnh tái diễn kéo dài có thể làm mù vĩnh viễn.

Điều trị viêm giác mạc và viêm kết mạc

Viêm giác mạc, viêm kết mạc đều là bệnh lý viêm nhiễm tại mắt nhưng cả hai có phác đồ điều trị và mức độ theo dõi khác nhau. Trong đó viêm giác mạc đòi hỏi can thiệp y tế sớm, chặt chẽ nhằm hạn chế biến chứng nguy hiểm; còn viêm kết mạc chỉ cần tập trung kiểm soát triệu chứng và phòng ngừa lây lan.

Viêm giác mạc

Xét về mức độ tổn thương, viêm giác mạc tiềm ẩn nguy cơ cao tác động xấu đến thị lực, cần can thiệp y tế tích cực ngay từ giai đoạn đầu. Phác đồ điều trị nội khoa thông thường được căn cứ theo nguyên nhân gây bệnh:

• Do vi khuẩn: Chỉ định thuốc nhỏ mắt kháng sinh phổ rộng hoặc đặc trị (moxifloxacin, ciprofloxacin) với tần suất cao. Trường hợp nhiễm khuẩn nặng, bệnh nhân có thể cần dùng thêm kháng sinh đường toàn thân.
• Do virus: Virus Herpes Simplex là nguyên nhân hàng đầu gây viêm giác mạc, cần được đặc trị bằng các loại thuốc kháng virus như acyclovir, ganciclovir. Nếu cần kiểm soát phản ứng viêm thì bác sĩ có thể chỉ định dùng đồng thời corticosteroid, song cần theo dõi chặt chẽ phản ứng.
• Do nấm hoặc ký sinh trùng: Khi này việc điều trị thường kéo dài và khó khăn hơn, cần phối hợp sử dụng nhiều loại thuốc. Một số loại có thể được dùng bao gồm natamycin, voriconazole, acanthamoeba.
• Do chấn thương: Hướng can thiệp thông thường chỉ bao gồm trị nhiễm trùng kết hợp chống viêm, đồng thời kiểm soát nghiêm ngặt tổn thương giác mạc tiến triển.

Xem thêm: Viêm giác mạc ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Hướng dẫn điều trị viêm giác mạc theo nguyên nhân gây bệnh

Với trường hợp nhiễm trùng không đáp ứng với thuốc, dẫn tới thủng giác mạc, bệnh nhân có thể phải ghép giác mạc nhân tạo hoặc ghép giác mạc đồng loại. Mục tiêu hướng tới đảm bảo sự toàn vẹn của nhãn cầu, cải thiện sức khỏe thị giác sau viêm.

Viêm kết mạc

Điều trị viêm kết mạc thường đơn giản hơn, tập trung kiểm soát triệu chứng và phòng ngừa bệnh lây lan rộng:

• Do virus: Bệnh nhân được hướng dẫn dùng nước mắt nhân tạo để hỗ trợ làm dịu mắt, rửa sạch dịch tiết. Với ca bệnh nặng hơn có thể xem xét thuốc chống viêm corticosteroid nhẹ, tuy nhiên cần được kê đơn bởi bác sĩ.
• Do vi khuẩn: Bệnh nhân sẽ được điều trị bằng thuốc nhỏ mắt kháng sinh như ofloxacin, tobramycin, chloramphenicol để kiểm soát lây lan. Đồng thời chú ý công tác vệ sinh vùng mắt, tránh đưa tay lên mắt.
• Do dị ứng: Tập trung kiểm soát các yếu tố gây dị ứng như lông động vật, bụi nhà, phấn hoa,... kèm theo các thuốc nhỏ mắt hoặc nước mắt nhân tạo. Với trường hợp bị dị ứng nặng, corticosteroid ngắn hạn sẽ được kê đơn.

Tuỳ từng tác nhân mà viêm kết mạc sẽ có hướng xử trí cụ thể

Phân biệt viêm giác mạc và viêm kết mạc giúp bệnh nhân, bác sĩ xác định hướng điều trị theo đúng nguyên nhân cũng như mức độ tổn thương tiềm ẩn. Người bệnh ngay khi nhận thấy dấu hiệu bất thường, chưa thể đánh giá chính xác tình trạng, cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và nhận chỉ định can thiệp phù hợp.