Xét nghiệm CK là xét nghiệm máu được sử dụng để đo hoạt độ enzyme creatine kinase (CK) - hoạt chất có nhiều trong cơ xương, cơ tim và một số mô khác. Khi các tế bào cơ bị tổn thương, CK sẽ được giải phóng vào máu và làm nồng độ CK tăng lên. Vì vậy, xét nghiệm này rất hữu ích trong hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng tổn thương cơ và phát hiện các bệnh lý như nhồi máu cơ tim, chấn thương sau tập luyện.
CK trong xét nghiệm máu là gì?
CK là viết tắt của creatine kinase - enzyme tập trung chủ yếu trong cơ xương, cơ tim và não, chịu trách nhiệm dự trữ năng lượng cho các mô có nhu cầu năng lượng cao như cơ bắp, cơ xương và cơ tim.
CK tồn tại dưới nhiều dạng isoenzyme. Trong đó, CK-MM là enzyme chủ yếu được tìm thấy trong cơ xương, cơ tim của con người. CK-MB tập trung nhiều hơn ở cơ tim, còn CK-BB tập trung chủ yếu trong não.
Trong lâm sàng, chỉ số MM và BB sẽ được phản ánh chung trong kết quả xét nghiệm, riêng chỉ số MB sẽ được tách riêng thành xét nghiệm CK-MB. Ở người khỏe mạnh, chỉ số này vẫn duy trì trong máu ở hàm lượng nhất định. Khi tế bào cơ bị tổn thương (như nhồi máu cơ tim, viêm cơ, thoái hóa cơ,...), enzyme CK sẽ được giải phóng vào máu, phản ánh các mô đang bị tổn thương.

CK trong xét nghiệm máu là gì? Chỉ số này phản ánh các tổn thương của tế bào
Xét nghiệm CK là gì? Có ý nghĩa như thế nào?
Xét nghiệm CK là xét nghiệm máu nhằm đo hoạt độ của enzyme creatine kinase trong huyết thanh hoặc huyết tương, hỗ trợ bác sĩ phát hiện các tổn thương cơ bắp và sức khỏe tim mạch. Tùy mục đích đánh giá, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm CK toàn phần hoặc xét nghiệm CK-MB hay kết hợp cả hai.
Trên thực tế lâm sàng, phương pháp này được ứng dụng để khảo sát:
- Các bệnh lý và tổn thương cơ tim: Nồng độ xét nghiệm CK-MB được chỉ định phổ biến trong chẩn đoán nhồi máu cơ tim. Trong điều kiện bệnh nhân không thể xét nghiệm troponin thì đây là chỉ định tối ưu để phát hiện các tổn thương của tế bào cơ tim.
- Rối loạn cơ: Chỉ số CK toàn phần tăng cao cũng là dấu hiệu gợi ý các tổn thương như dập cơ, viêm cơ, thoái hóa cơ, tiêu cơ vân. Đồng thời, các bác sĩ cũng có thể yêu cầu bệnh nhân xét nghiệm để phân biệt triệu chứng yếu cơ do thần kinh hay do bất thường về cơ.
- Chấn thương sau tập luyện: Các đối tượng có cường độ vận động cao như vận động viên, bộ đội, công an,... cũng có thể phải thực hiện xét nghiệm này để theo dõi các tổn thương sau khi thi đấu hay làm nhiệm vụ.
- Theo dõi tác dụng phụ sau khi dùng thuốc.
Khi nào được chỉ định xét nghiệm CK?
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm khi người bệnh thuộc một trong số các trường hợp sau:
- Bị đau cơ, yếu cơ hoặc cứng cơ kéo dài nhưng chưa xác định được nguyên nhân.
- Đau hoặc yếu cơ sau chấn thương, tai nạn hoặc tham gia thi đấu.
- Đau ngực dữ dội, nghi ngờ có triệu chứng của nhồi máu cơ tim.
- Nghi ngờ tiêu cơ vân, đặc biệt với các bệnh nhân đau cơ nhiều, yếu cơ và nước tiểu sẫm màu sau vận động gắng sức hoặc chấn thương.
- Nghi ngờ các bệnh lý gây tổn thương cơ như viêm cơ, bệnh lý cơ hoặc loạn dưỡng cơ.
- Theo dõi người bệnh đang sử dụng một số thuốc có nguy cơ gây tổn thương cơ, chẳng hạn thuốc nhóm statin.
- Theo dõi hiệu suất tập luyện sau khi tập luyện quá sức hoặc căng thẳng thể chất gây ra tổn thương cơ tiềm ẩn.

Người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm CK khi có các triệu chứng bệnh về thận
Xem thêm:
Thế nào là kết quả xét nghiệm CK bình thường?
Dưới đây là khoảng tham chiếu của xét nghiệm nồng độ CK trong máu ở ngưỡng bình thường:
|
Đối tượng
|
Nồng độ CK tham khảo
|
|
Nam giới
|
52 – 336 U/L
|
|
Phụ nữ
|
38 – 176 U/L
|
|
Trẻ em
|
Có thể cao hơn một chút do sự phát triển và hoạt động
|
Nếu nồng độ CK tăng là dấu hiệu cho thấy các tổn thương về cơ, cơ tim thì chỉ số CK thấp thường ít có giá trị chẩn đoán hơn. Kết quả xét nghiệm này thường gặp ở người có khối lượng cơ thấp, người lớn tuổi hoặc gặp biến chứng giảm khối lượng cơ.
Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm CK
Ngoài bệnh lý, một số yếu tố sinh lý và tác động từ bên ngoài cũng có thể làm thay đổi nồng độ CK trong máu, chẳng hạn:
- Vận động cường độ cao: Các vận động viên môn cử tạ, chạy đường dài hoặc những người có hoạt động thể chất cường độ cao có thể khiến chỉ số CK tăng tạm thời.
- Khối lượng cơ trong cơ thể: Một số người có khối lượng cơ lớn, chẳng hạn vận động viên hoặc người tập thể hình lâu năm sẽ có nồng độ CK trong máu cao hơn.
- Tác dụng phụ khi đang dùng thuốc: Việc dùng thuốc hạ cholesterol trong thời gian dài có thể làm tổn thương cơ bắp.
Đặc biệt, CK có thể tăng sau vận động mạnh mà không phải do bệnh lý. Vì vậy, bác sĩ có thể cân nhắc thời điểm xét nghiệm hoặc yêu cầu kiểm tra lại nếu kết quả chưa phù hợp với tình trạng thực tế.
Lưu ý dành cho người bệnh khi xét nghiệm CK
Để kết quả xét nghiệm có giá trị và được diễn giải chính xác, người bệnh nên lưu ý:
- Không tự ý nhịn ăn nếu chỉ thực hiện xét nghiệm CK, trừ khi bác sĩ yêu cầu nhịn ăn để thực hiện đồng thời các xét nghiệm khác.
- Tránh vận động thể lực quá sức trước khi xét nghiệm và thông báo cho bác sĩ nếu vừa tập luyện cường độ cao.
- Trao đổi đầy đủ các thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc hạ cholesterol hoặc gặp chấn thương hay vừa trải qua phẫu thuật.

Trước khi đi xét nghiệm CK, bạn không cần nhịn ăn
Xét nghiệm CK ở đâu Hà Nội?
Nếu cần thực hiện xét nghiệm CK tại Hà Nội, người bệnh nên lựa chọn cơ sở y tế có hệ thống trang thiết bị, máy móc chất lượng cao và có bác sĩ chuyên khoa trực tiếp đánh giá kết quả, bệnh viện có năng lực phối hợp liên chuyên khoa để tìm nguyên nhân trong điều kiện kết quả bất thường.
Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, người bệnh được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và chỉ định xét nghiệm CK tùy theo triệu chứng, tình trạng bệnh lý nền và mục đích đánh giá. Mẫu máu sau khi lấy được chuyển đến Khoa Xét nghiệm để hệ thống trang thiết bị thực hiện xử lý.
Quy trình xét nghiệm có sự hỗ trợ của hệ thống tự động hóa tiền phân tích như Cobas® p471 và Cobas® p512, giúp thực hiện các công đoạn tiếp nhận, định danh, ly tâm, phân loại và điều phối mẫu. Ở khâu phân tích, hệ thống xét nghiệm sinh hóa như Cobas c703 hỗ trợ thực hiện các xét nghiệm hóa sinh, trong đó có các xét nghiệm enzyme theo chỉ định. Việc tự động hóa nhiều công đoạn góp phần giảm thời gian chờ đợi cho bệnh nhân và gia tăng độ chính xác của kết quả xét nghiệm.
Kết quả xét nghiệm CK được bác sĩ đánh giá toàn diện dựa trên các yếu tố như triệu chứng, tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ khác. Trong trường hợp nghi ngờ tổn thương cơ tim, bác sĩ sẽ phối hợp với các chuyên gia của Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế Phương Đông để chỉ định xét nghiệm thêm troponin và các thăm dò phù hợp để tìm nguyên nhân và thực hiện điều trị trong giai đoạn sớm (nếu cần).
Để đặt lịch thăm khám hoặc tìm hiểu thêm về xét nghiệm CK tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, người bệnh có thể đăng ký tại đây hoặc liên hệ HOTLINE 1900 1806.
Nhìn chung, xét nghiệm CK là xét nghiệm máu giúp phát hiện và theo dõi tình trạng tổn thương mô cơ thông qua hoạt độ enzyme creatine kinase trong máu. Nồng độ CK tăng có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, từ vận động gắng sức, chấn thương cơ đến bệnh lý cơ, tiêu cơ vân hoặc một số bệnh lý ở cơ tim.