Xét nghiệm độ thanh thải creatinin phát hiện ra bệnh lý gì? Khi nào cần thực hiện

Xét nghiệm độ thanh thải creatinin là gì? Có ý nghĩa gì?

Creatinin là chất chuyển hóa được tạo ra chủ yếu từ hoạt động của cơ. Hoạt chất này đi vào máu và được thận lọc qua cầu thận, sau đó bài tiết ra theo nước tiểu. Khi chức năng lọc của thận suy giảm, khả năng đào thải creatinin sẽ suy giảm, khiến nồng độ creatinin trong máu tăng cao.

Độ thanh thải creatinin (Creatinine Clearance - CrCl) là lượng huyết tương được thận làm sạch creatinin trong một đơn vị thời gian, thường được tính bằng mL/phút. Chỉ số này được xác định dựa trên nồng độ creatinin trong nước tiểu, thể tích nước tiểu theo thời gian và nồng độ creatinin trong huyết thanh.

Xét nghiệm độ thanh thải creatinin là phương pháp định lượng creatinin, đóng vai trò quan trọng trong đánh giá chức năng lọc của thận. Đây cũng là chỉ số gợi ý đến các bệnh lý về thận như suy thận, viêm cầu thận, tổn thương thận,...

Lưu ý: Chỉ số độ thanh thải creatinin không có tác dụng thay thế mức lọc cầu thận (GFR). Creatinin ngoài được lọc qua cầu thận còn có thể được bài tiết thêm một phần qua ống thận, vì vậy CrCl có xu hướng cao hơn GFR thực tế. Trong thực tế lâm sàng, bác sĩ có thể kết hợp CrCl với creatinin huyết thanh, eGFR và các xét nghiệm khác để đánh giá chức năng thận toàn diện hơn.

Xét nghiệm độ thanh thải creatinin hỗ trợ bác sĩ trong chẩn đoán các bệnh lý ở thận

Khi nào cần xét nghiệm độ thanh thải creatinin?

Phương pháp này sẽ được bác sĩ chỉ định cho người bệnh trong các trường hợp dưới đây:

• Mệt mỏi, chán ăn kéo dài.
• Đau vùng thắt lưng, hông hoặc khu vực gần thận.
• Lượng nước tiểu thay đổi, tiểu ít hơn bình thường.
• Tiểu buốt, tiểu rát hoặc khó chịu khi đi tiểu.
• Nước tiểu có nhiều bọt, màu bất thường hoặc có máu.
• Xuất hiện tình trạng phù ở mặt, tay, chân, mắt cá chân hoặc các vị trí khác trên cơ thể.

Bên cạnh những dấu hiệu trên, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm độ thanh thải creatinin để theo dõi chức năng thận ở những người có nguy cơ cao, có thể kể đến như:

• Người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc các bệnh lý có thể ảnh hưởng đến thận như viêm nhiễm đường tiết niệu,...
• Người đã được chẩn đoán bệnh thận và cần theo dõi chức năng lọc của thận định kỳ.

Không phải cứ thực hiện xét nghiệm càng nhiều càng tốt. Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, bác sĩ chuyên khoa Thận - Tiết niệu sẽ căn cứ vào nồng độ creatinin trong máu và kết quả thăm khám định kỳ để đánh giá chức năng thận, từ đó tư vấn thời điểm xét nghiệm phù hợp. Với những người có nguy cơ cao như người mắc đái tháo đường, bác sĩ có thể khuyến nghị kiểm tra chức năng thận định kỳ, thường ít nhất 1 lần/năm.

Các phương pháp xét nghiệm độ thanh thải creatinin

Độ thanh thải creatinin có thể được xác định thông qua thu thập nước tiểu trong 24 giờ kết hợp với xét nghiệm creatinin huyết thanh.

Xét nghiệm nước tiểu 24h

Đây là phương pháp truyền thống để tính độ thanh thải creatinin. Người bệnh cần thu thập toàn bộ lượng nước tiểu trong khoảng thời gian 24 giờ theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Quy trình xét nghiệm độ thanh thải creatinin sẽ diễn ra theo trình tự dưới đây:

• Thu thập vào thời điểm được hướng dẫn. Mẫu nước tiểu đầu tiên có thể được bỏ đi nhưng cần ghi chính xác thời gian bắt đầu thu thập.
• Thu mẫu nước tiểu trong 24 giờ vào dụng cụ chứa được cung cấp, bảo quản ở điều kiện lạnh. Không tự ý chạm tay vào mẫu gây ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Trong thời gian lấy mẫu, hãy uống đầy đủ nước và không nên tự ý tập các môn thể thao có cường độ mạnh.
• Cuối ngày, hãy thu thập mẫu nước tiểu cuối cùng.
• Người bệnh thường được lấy thêm mẫu máu để định lượng creatinin huyết thanh trong khoảng thời gian thu thập nước tiểu.

Người bệnh cần thu thập nước tiểu trong vòng 24h để định lượng nồng độ creatinin

Xem thêm:

• Hướng dẫn cách lấy mẫu xét nghiệm nước tiểu theo từng phương pháp
• Xét nghiệm nước tiểu có cần nhịn ăn không? Lưu ý gì trước khi lấy mẫu

Công thức tính độ thanh thải creatinin

Sau khi có kết quả xét nghiệm, độ thanh thải creatinin được tính theo công thức:

CrCl = (U × V) / P

Trong đó:

• CrCl: độ thanh thải creatinin, thường tính bằng mL/phút.
• U: nồng độ creatinin trong nước tiểu, thường tính bằng mg/dL.
• V: tốc độ bài xuất nước tiểu, tính bằng mL/phút.
• P: nồng độ creatinin trong huyết thanh, tính bằng mg/dL.

Để tính chính xác, cần xác định đúng tổng thể tích nước tiểu thu được trong 24 giờ và quy đổi thành thể tích nước tiểu trung bình mỗi phút.

Hướng dẫn đọc kết quả xét nghiệm độ thanh thải creatinin

Độ thanh thải creatinin thường được báo cáo bằng mL/phút. Khoảng tham chiếu có thể khác nhau giữa các phòng xét nghiệm và phụ thuộc vào tuổi, giới tính, thể trạng cũng như phương pháp thực hiện.

Nồng độ creatinin trong máu

Độ thanh thải creatinin trong nước tiểu 

Khi người bệnh nhận kết quả xét nghiệm creatinin, thông thường rơi vào một trong số các trường hợp sau:

• Chỉ số creatinin nằm trong ngưỡng an toàn, điều này có nghĩa là thận vẫn đang hoạt động bình thường.
• Chỉ số creatinin cao tức chức năng của thận đang có dấu hiệu suy giảm. Khi đó, bác sĩ sẽ chỉ định bạn làm xét nghiệm chuyên sâu để tìm nguyên nhân như eGFR, tổng phân tích nước tiểu, albumin/protein niệu để tầm soát các bệnh lý như suy thận, viêm cầu thận, tắc nghẽn đường tiết niệu,...
• Chỉ số creatinin thấp có thể cảnh báo các bệnh lý ở gan, suy nhược cơ thể, suy cơ, loạn dưỡng cơ,...

Chỉ số creatinin cảnh báo các bệnh lý về gan, thận

Lưu ý trước khi xét nghiệm độ thanh thải creatinin

Để quá trình xét nghiệm diễn ra thuận lợi, chính xác, người bệnh cần lưu ý các điểm quan trọng như sau:

• Thu thập đầy đủ nước tiểu trong 24 giờ: Không bỏ sót bất kỳ lần đi tiểu nào trong thời gian thu mẫu. Việc thu thập không đủ mẫu bệnh phẩm có thể làm sai lệch kết quả xét nghiệm.
• Hạn chế vận động gắng sức: Không nên tập luyện hoặc hoạt động thể lực quá sức trước và trong thời gian thu thập mẫu nước tiểu.
• Duy trì chế độ ăn uống bình thường: Không ăn quá nhiều thịt hoặc thay đổi chế độ ăn trước khi xét nghiệm.
• Uống nước như bình thường: Không cần nhịn tiểu và uống nhiều nước trong quá trình thu thập nước tiểu xét nghiệm.
• Trao đổi với bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng: Bạn nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa trong quá trình thăm khám bởi một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến quá trình bài tiết creatinin.

Đặc biệt, nếu đang mang thai, có bệnh lý nền hoặc đang sử dụng thuốc có thể ảnh hưởng đến chức năng thận, người bệnh nên thông báo trước cho bác sĩ để được hướng dẫn trước khi lấy mẫu xét nghiệm.

Xét nghiệm độ thanh thải creatinin ở đâu?

Tại Khoa Thận - Tiết niệu - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, người bệnh được bác sĩ thăm khám và chỉ định xét nghiệm phù hợp với tình trạng chức năng thận. Mẫu xét nghiệm sau khi thu thập được chuyển đến Khoa Xét nghiệm và xử lý trên hệ thống hiện đại, trong đó Cobas® p471 và Cobas® p512 hỗ trợ tự động hóa nhiều công đoạn từ tiếp nhận, định danh, ly tâm đến phân loại và điều phối mẫu. Quy trình này giúp hạn chế các thao tác thủ công, giảm nguy cơ sai sót trong quá trình xử lý và góp phần đảm bảo kết quả xét nghiệm được đánh giá chính xác, kịp thời.

Khi cần đánh giá chức năng lọc của thận, bác sĩ có thể kết hợp độ thanh thải creatinin với creatinin máu, eGFR và các xét nghiệm liên quan. Việc đối chiếu nhiều chỉ số cùng tình trạng sức khỏe và bệnh lý nền giúp bác sĩ có cơ sở đánh giá toàn diện hơn, từ đó đưa ra hướng theo dõi hoặc kiểm tra bổ sung phù hợp cho từng người bệnh.

Để đặt lịch thăm khám hoặc biết thêm thông tin về xét nghiệm độ thanh thải creatinin tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, vui lòng để lại thông tin tại đây hoặc liên hệ HOTLINE 1900 1806.

Có thể nói, xét nghiệm độ thanh thải creatinin là một trong những phương pháp giúp đánh giá khả năng lọc máu của thận thông qua lượng creatinin được đào thải qua nước tiểu và nồng độ creatinin trong máu. Kết quả xét nghiệm hỗ trợ các bác sĩ phát hiện các bất thường của chức năng thận ở những người có tiền sử bệnh thận hoặc đang điều trị các bệnh lý có nguy cơ cao ảnh hưởng đến thận.