Xét nghiệm ASLO là xét nghiệm máu giúp phát hiện và định lượng kháng thể kháng Streptolysin O, một độc tố do liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus pyogenes) tạo ra. Xét nghiệm thường được chỉ định khi bác sĩ nghi ngờ người bệnh từng nhiễm liên cầu gần đây và xuất hiện các biến chứng sau nhiễm như sốt thấp khớp hoặc viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu.
ASLO là viết tắt của Anti-Streptolysin O, là loại kháng thể được cơ thể tạo ra để chống lại Streptolysin O – độc tố do liên cầu khuẩn nhóm A sản xuất. Vì vậy, khi xét nghiệm ASLO, bác sĩ sẽ kiểm tra lượng kháng thể này trong máu để tìm bằng chứng cho thấy cơ thể đã từng tiếp xúc với liên cầu khuẩn nhóm A.
Sau khi nhiễm liên cầu, cơ thể cần một khoảng thời gian để tạo kháng thể ASLO. Nồng độ kháng thể thường bắt đầu tăng sau khoảng 1 tuần, tiếp tục tăng trong những tuần tiếp theo rồi giảm dần trong vài tháng. Do đó, xét nghiệm ASLO không nhằm phát hiện trực tiếp vi khuẩn liên cầu, mà chủ yếu giúp xác định người bệnh có từng nhiễm liên cầu trong thời gian gần đây hay không.
Xét nghiệm ASLO đặc biệt có giá trị khi người bệnh đã hết các triệu chứng nhiễm trùng ban đầu nhưng sau đó xuất hiện những biểu hiện nghi ngờ biến chứng sau nhiễm liên cầu, chẳng hạn như sốt thấp khớp hoặc viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu.
Xét nghiệm ALSO giúp phát hiện bệnh nhân có nhiễm liên cầu khuẩn hay không
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm ASLO để phục vụ các mục đích dưới đây:
Đây không phải xét nghiệm sàng lọc thường quy cho người khỏe mạnh mà thường được bác sĩ yêu cầu khi người bệnh có triệu chứng hoặc tiền sử gợi ý biến chứng sau nhiễm liên cầu như sau:
Xem thêm:
Kết quả xét nghiệm ASLO thường được trả dưới dạng nồng độ kháng thể, chẳng hạn IU/mL. Tuy nhiên, các bác sĩ thường không áp dụng một ngưỡng duy nhất cho tất cả người bệnh.
Chỉ số ASLO ở mức bình thường hoặc thấp cho thấy chưa phát hiện được nồng độ kháng thể đáng kể tại thời điểm xét nghiệm. Điều này có thể gặp ở người không nhiễm liên cầu gần đây hoặc người đã nhiễm từ trước nhưng lượng kháng thể đã giảm theo thời gian.
Tuy nhiên, ASLO bình thường không hoàn toàn loại trừ nhiễm liên cầu trước đó. Nếu xét nghiệm được thực hiện quá sớm, cơ thể có thể chưa tạo đủ kháng thể để phát hiện. Ngoài ra, sau một số trường hợp nhiễm liên cầu ở da, nồng độ ASLO có thể không tăng rõ.
Vì vậy, nếu người bệnh vẫn có triệu chứng nghi ngờ biến chứng sau nhiễm liên cầu nhưng ASLO thấp hoặc âm tính, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm anti-DNase B hoặc xét nghiệm lại sau một khoảng thời gian để có thêm cơ sở chẩn đoán.
Kết quả xét nghiệm ASLO dương tính (chỉ số tăng cao) cho thấy cơ thể đã có đáp ứng miễn dịch với Streptolysin O và gợi ý người bệnh đã hoặc đang mắc các bệnh lý do liên cầu nhóm A gây ra.
Lưu ý, chỉ số ASLO cao không thể cho biết nhiễm trùng nặng hay nhẹ và cũng không đồng nghĩa người bệnh đang bị nhiễm trùng cấp. Để đánh giá người bệnh nhiễm liên cầu gần đây hay không, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm ASLO lặp lại sau khoảng 10 - 14 ngày. Nếu nồng độ kháng thể tiếp tục tăng, kết quả này có giá trị hơn so với chỉ dựa vào một lần xét nghiệm có ASLO cao.
Điều đáng lưu ý là chỉ số xét nghiệm ASLO cũng không phản ánh trực tiếp mức độ nghiêm trọng của các biến chứng sau nhiễm liên cầu. Vì vậy, khi nghi ngờ sốt thấp khớp hoặc viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu, bác sĩ sẽ kết hợp kết quả ASLO với triệu chứng, thăm khám và các xét nghiệm cần thiết khác để đánh giá chính xác hơn.
Điểm trừ của xét nghiệm này là không thể chỉ ra mức độ nhiễm trùng
Sau khi nhiễm liên cầu, nồng độ ASLO thường giảm dần theo thời gian khi đáp ứng miễn dịch của cơ thể giảm xuống. Vì vậy, nếu xét nghiệm theo dõi cho thấy chỉ số ASLO giảm, phương pháp này phù hợp để kiểm tra diễn biến thường gặp sau nhiễm trùng.
Tuy nhiên, ASLO giảm không thể được sử dụng một mình để kết luận người bệnh đã khỏi hoàn toàn hoặc không còn nguy cơ biến chứng. Bác sĩ vẫn cần dựa vào triệu chứng, tình trạng sức khỏe và các xét nghiệm liên quan để đánh giá quá trình hồi phục.
Người bệnh có thể phải xét nghiệm nhiều lần để đánh giá tình trạng bệnh
Xét nghiệm này được thực hiện theo quy trình dưới đây:
Khi có chỉ định xét nghiệm ASLO, người bệnh nên thực hiện tại cơ sở y tế có hệ thống xét nghiệm được kiểm soát chất lượng và được bác sĩ tư vấn, đánh giá kết quả trong tổng thể tình trạng sức khỏe. Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, Khoa Xét nghiệm triển khai các xét nghiệm huyết học, sinh hóa, miễn dịch, vi sinh và nhiều xét nghiệm chuyên sâu, hỗ trợ bác sĩ trong chẩn đoán và theo dõi bệnh.
Người bệnh có thể được tư vấn lựa chọn xét nghiệm phù hợp, lấy mẫu máu và nhận kết quả theo quy trình. Kết quả ASLO được bác sĩ xem xét cùng triệu chứng, tiền sử nhiễm trùng và các chỉ số liên quan để có hướng đánh giá phù hợp, đặc biệt khi nghi ngờ các biến chứng sau nhiễm liên cầu.
Nếu đang có triệu chứng bất thường sau viêm họng, nhiễm trùng da hoặc được bác sĩ chỉ định xét nghiệm, người bệnh có thể đến Khoa Xét nghiệm – Bệnh viện Đa khoa Phương Đông để được tư vấn và thực hiện xét nghiệm theo nhu cầu.
Có thể nói, xét nghiệm ASLO là xét nghiệm hỗ trợ quan trọng khi cần tìm dấu hiệu của việc nhiễm liên cầu nhóm A trước đó, đặc biệt trong đánh giá một số biến chứng sau nhiễm liên cầu. Tuy nhiên, đây chỉ là chỉ định mang tính chất hỗ trợ, không có ý nghĩa trong đánh giá mức độ bệnh.
Xét nghiệm ASLO giúp chẩn đoán nguy cơ nhiễm liên cầu khuẩn và dự phòng các biến chứng do vi khuẩn gây ra như viêm cơ tim, viêm cầu thận
