Khi nào xảy ra biến chứng mắt ở bệnh nhân tiểu đường ?
Biến chứng mắt ở bệnh nhân tiểu đường thường không xuất hiện ngay từ đầu mà tiến triển âm thầm theo thời gian. Nguyên nhân chính đến từ tình trạng đường huyết tăng cao kéo dài làm tổn thương các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng võng mạc – bộ phận chịu trách nhiệm ghi nhận và truyền hình ảnh từ mắt lên tới não.
Trên thực tế, nguy cơ gặp biến chứng mắt tiểu đường mắt sẽ tăng lên rõ rệt khi người bệnh:
- Mắc tiểu đường nhiều năm nhưng kiểm soát đường huyết kém
- Không tái khám định kỳ, bỏ qua việc kiểm tra đáy mắt
- Kèm theo các bệnh lý nền như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu
- Có thói quen sinh hoạt không lành mạnh như hút thuốc, ít vận động
Ở giai đoạn sớm, biến chứng tiểu đường ở mắt thường không gây đau hay khó chịu rõ ràng, thị lực vẫn có thể tương đối ổn định. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều người chủ quan, chỉ phát hiện bệnh khi mắt đã mờ nhiều, nhìn méo hình hoặc xuất hiện chấm đen trước mắt.

Ở giai đoạn đầu, các biến chứng ở mắt của bệnh tiểu đường chưa gây đau hay khó chịu
Theo thời gian, tổn thương võng mạc do tiểu đường có thể biểu hiện và tiến triển qua các giai đoạn bao gồm:
- Bệnh võng mạc tiểu đường nền: Mạch máu võng mạc yếu đi, xuất hiện các vi phình mạch và rò rỉ dịch
- Giai đoạn tiền tăng sinh: Tình trạng thiếu máu võng mạc rõ hơn dễ xảy ra xuất huyết trong mắt
- Giai đoạn tăng sinh: Xuất hiện các mạch máu bất thường, bệnh nhân có nguy cơ bong võng mạc và tăng nhãn áp
Nếu được phát hiện sớm, các vấn đề sức khỏe khác thường này có thể kiểm soát tốt thông qua kiểm soát đường huyết và điều trị chuyên khoa phù hợp.
Biến chứng tiểu đường ở mắt nguy hiểm như thế nào?
Bất thường này được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực và mù lòa nếu không được kiểm soát đúng cách. Mức độ nguy hiểm không chỉ phụ thuộc vào thời gian mắc bệnh mà còn liên quan chặt chẽ đến khả năng tuân thủ điều trị của người bệnh.
Khi các mạch máu võng mạc bị tổn thương kéo dài, người bệnh có thể đối mặt với nhiều hậu quả nghiêm trọng như:
- Giảm thị lực từ từ, nhìn mờ, khó đọc chữ hoặc nhìn xa
- Xuất huyết dịch kính gây nhìn như có màn sương hoặc đốm đen che trước mắt
- Bong võng mạc làm thị lực suy giảm nhanh và khó hồi phục
- Tăng nhãn áp thứ phát, tổn thương dây thần kinh thị giác dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn
Đáng lo ngại hơn, nhiều trường hợp chỉ phát hiện biến chứng khi thị lực đã giảm đáng kể, việc điều trị lúc này thường phức tạp và hiệu quả phục hồi hạn chế. Tuy nhiên, người bệnh không nên quá hoang mang. Bởi nếu bệnh tiểu đường biến chứng lên mắt được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng thì nguy cơ mất thị lực có thể được giảm thiểu rõ rệt.
Một số biến chứng tiểu đường ở mắt có thể xảy ra
Nếu đường huyết không được kiểm soát tốt trong thời gian dài, các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng mắt sẽ bị tổn thương, từ đó làm tăng nguy cơ suy giảm thị lực, thậm chí mù lòa vĩnh viễn.
Dưới đây là những biến chứng mắt ở bệnh nhân tiểu đường thường gặp mà bạn cần đặc biệt lưu ý.
Mờ mắt, nhức mỏi mắt
Mờ mắt và nhức mỏi mắt là những dấu hiệu sớm có thể xuất hiện khi đường huyết tăng cao hoặc dao động thất thường. Lúc này, áp lực thẩm thấu trong máu thay đổi sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các mạch máu nhỏ tại mắt. Mắt buộc phải điều tiết liên tục để thích nghi, khiến người bệnh cảm thấy mỏi mắt, nhìn không rõ, nhất là khi đọc sách hoặc sử dụng thiết bị điện tử.
Triệu chứng này có thể cải thiện khi đường huyết được kiểm soát ổn định, nhưng nếu kéo dài, người bệnh không nên chủ quan vì đây có thể là dấu hiệu báo trước các biến chứng tiểu đường ở mắt nghiêm trọng hơn.

Cảm giác nhức mỏi mắt có thể báo hiệu bệnh tiểu đường diễn biến nghiêm trọng hơn
Bệnh võng mạc đái tháo đường
Bệnh võng mạc đái tháo đường là một trong những biến chứng tiểu đường ở mắt phổ biến và nguy hiểm nhất. Tình trạng này thường xuất hiện sau khoảng 5 năm mắc bệnh, đặc biệt ở người kiểm soát đường huyết kém.
Ở giai đoạn không tăng sinh, võng mạc bắt đầu xuất hiện các vi phình mạch nhỏ và chấm xuất huyết li ti, thị lực có thể chưa bị ảnh hưởng rõ rệt. Tuy nhiên, nếu bệnh tiến triển sang giai đoạn tăng sinh, các mạch máu bất thường sẽ phát triển ồ ạt, kèm theo tổ chức xơ gây tắc mạch.
Hậu quả là võng mạc bị thiếu máu, thiếu oxy, làm tăng nguy cơ xuất huyết dịch kính và bong võng mạc. Nếu không điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ mù vĩnh viễn.
Phù hoàng điểm
Hoàng điểm là vùng trung tâm của võng mạc, đóng vai trò quan trọng trong việc nhìn rõ và phân biệt chi tiết. Khi các mạch máu nhỏ bị tổn thương và vỡ ra, dịch và máu sẽ rò rỉ vào vùng hoàng điểm, gây phù nề.
Phù hoàng điểm khiến người bệnh nhìn mờ ở trung tâm, méo hình và khó đọc chữ nhỏ. Đây là biến chứng tiểu đường ở mắt cần được phát hiện sớm vì nếu để kéo dài, phù hoàng điểm có thể dẫn đến bong võng mạc và suy giảm thị lực không hồi phục.
Đục thủy tinh thể
Người mắc đái tháo đường có nguy cơ bị đục thủy tinh thể sớm hơn so với người bình thường. Nguyên nhân là do đường huyết cao làm tăng lượng sorbitol tích tụ trong thủy tinh thể, gây rối loạn chuyển hóa và xơ hóa.
Đục thủy tinh thể ở bệnh nhân tiểu đường có thể tiến triển nhanh, ảnh hưởng cả hai mắt. Người bệnh thường nhận thấy mắt mờ dần, nhìn như có màn sương che trước mắt. Nếu không được điều trị đúng thời điểm, thị lực sẽ giảm rõ rệt, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày.
Tăng nhãn áp
Tăng nhãn áp, hay glaucoma, là biến chứng tiểu đường ở mắt liên quan đến sự tăng áp lực trong nhãn cầu. Tình trạng này thường xảy ra do sự tăng sinh mạch máu bất thường làm cản trở quá trình thoát dịch trong mắt.
Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, nhức mắt, nhìn mờ đột ngột hoặc nhìn thấy quầng sáng quanh đèn. Tăng nhãn áp là bệnh lý nguy hiểm vì tổn thương thần kinh thị giác thường không thể phục hồi nếu phát hiện muộn.
Thoái hóa điểm vàng
Khi võng mạc bị tổn thương nặng và kéo dài, các tế bào thần kinh tại điểm vàng sẽ dần suy yếu và thoái hóa. Điều này khiến thị lực trung tâm suy giảm, người bệnh khó nhìn rõ khuôn mặt, chữ viết hoặc các chi tiết nhỏ.
Thoái hóa điểm vàng do tiểu đường tiến triển âm thầm nhưng hậu quả nặng nề. Nếu không can thiệp kịp thời, người bệnh có thể mất thị lực trung tâm vĩnh viễn, dù thị lực ngoại vi vẫn còn.

Điểm vàng bị thoái hóa cũng là một trong số các biến chứng của bệnh tiểu đường
Bệnh thần kinh thị giác
Bệnh thần kinh thị giác là biến chứng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, thường xuất hiện ở bệnh nhân đái tháo đường type 1. Nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng các sợi thần kinh thị giác kéo dài.
Khi thần kinh thị giác bị tổn thương, người bệnh có thể giảm thị lực nhanh chóng, nhìn mờ hoặc mất thị lực một phần. Đây là biến chứng cần được theo dõi sát và điều trị sớm để hạn chế nguy cơ mù lòa.
Xem thêm: Viêm dây thần kinh thị giác và cách chữa trị
Phòng ngừa biến chứng mắt ở bệnh nhân tiểu đường
Bệnh tiểu đường biến chứng lên mắt thường tiến triển âm thầm, khó nhận biết ở giai đoạn sớm nhưng lại có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực nếu không được kiểm soát tốt. Để phòng tránh các vấn đề sức khỏe, bạn cần lưu ý:
- Định kỳ kiểm tra mắt sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến thị lực và võng mạc.
- Kiểm soát tốt lượng đường trong máu và huyết áp sẽ giảm nguy cơ biến chứng đối với mắt. Hãy ăn uống lành mạnh, tập luyện đều đặn và tuân thủ chỉ định của bác sĩ về thuốc điều trị.
- Bỏ hút thuốc lá: Hút thuốc lá tăng nguy cơ mắc các vấn đề mắt liên quan đến tiểu đường, bao gồm cả bệnh võng mạc tiểu đường.
Đặc biệt, nếu bạn phát hiện bất kỳ thay đổi nào trong thị lực như mờ mắt, đốm hoặc sự mờ mờ, hãy đến Bệnh viện gần nhất để được khám và điều trị kịp thời.
Có thể nói, biến chứng tiểu đường ở mắt hoàn toàn có thể kiểm soát và phòng tránh được nếu bạn chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa. Ngoài ra, việc duy trì các thói quen sinh hoạt lành mạnh không chỉ giúp duy trì thị lực mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.