Cúm A ở trẻ: Những biểu hiện và cách xử lý cha mẹ cần biết

Cúm A ở trẻ là gì?

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do các chủng virus như A/H1N1, A/H3N2, A/H5N1, A/H7N9 gây ra. Điểm khác biệt lớn nhất giữa cúm A và cảm lạnh thông thường là khả năng phát tán nhanh và tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe hơn ở trẻ nhỏ.

Virrus gây ra cúm A ở trẻ

Virus cúm A có sức sống bền bỉ khi tồn tại tới 48 giờ trên bề mặt vật dụng và hơn một tháng ở môi trường lạnh. Loại virus này lây lan chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp hoặc do trẻ chạm tay vào đồ chơi, vật dụng nhiễm khuẩn rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Vì sao trẻ em dễ mắc cúm A hơn người lớn?

Trẻ em là một trong những đối tượng dễ bị loại virus này tấn công nhất, hàng năm Việt Nam ghi nhận hàng nghìn ca mắc cúm A ở trẻ. Do trẻ em có hệ miễn dịch còn non yếu và nhiều trẻ chưa được tiêm phòng vaccine đầy đủ, hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện nên dễ nhiễm bệnh hơn.

Môi trường xung quanh trẻ cũng mang nhiều tiềm ẩn chứa mầm bệnh như trường học, nhà trẻ, khu vui chơi,... Ngoài ra, trẻ em thường chưa có nhận thức rõ ràng về việc giữ vệ sinh cá nhân, ít rửa tay, cho tay lên mắt, mũi, miệng,... cũng làm tăng nguy cơ mắc cúm A ở trẻ.

Nguyên nhân gây ra cúm A ở trẻ

Nguyên nhân chính gây bệnh là virus Influenza A. Đây là loại virus có khả năng lây lan mạnh và dễ tạo thành dịch trong cộng đồng. Chính những đặc điểm sau đây khiến trẻ nhỏ dễ bị nhiễm cúm A hơn so với nhiều bệnh hô hấp khác:

• Dùng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh như cốc, thìa, khăn mặt hoặc bát đũa;
• Chạm tay với các bề mặt chứa virus nhưng không vệ sinh tay sạch sẽ;
• Tiếp xúc với động vật mang mầm bệnh như gia cầm, lợn hoặc các động vật có vú khác;
• Thường xuyên đến nơi đông người như trường học, nhà trẻ, công viên hoặc khu vui chơi;
• Trẻ nhỏ đi học, đặc biệt ở môi trường nhà trẻ, là nhóm rất dễ lây nhiễm cúm A nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, tiếp xúc gần dùng chung đồ vật với môi trường tập thể;

Môi trường tập thể tiềm ẩn nguy cơ lây lan virus cúm A ở trẻ

Các triệu chứng cúm A ở trẻ em thường gặp

Phụ huynh cần theo dõi sát sao để nhận diện dấu hiệu cúm A ở trẻ sớm, tránh nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường:

• Cơn sốt: Trẻ thường sốt cao trên 39°C, không đáp ứng thuốc hạ sốt, đôi khi có thể chỉ sốt nhẹ hoặc không sốt trong 1-2 ngày đầu;
• Hô hấp: Nghẹt mũi, sổ mũi, viêm họng, hắt hơi và ho. Trường hợp kéo dài có thể gây tức ngực và ho khan;
• Dấu hiệu toàn thân: Da xanh xao, môi tái nhợt, lờ đừ, ngủ li bì, nôn liên tục, bỏ bú, tiểu ít hoặc không tiểu trong 8 giờ liên tiếp;

Chẩn đoán bệnh cúm A ở trẻ em như thế nào?

Ngoài những triệu chứng cúm A ở trẻ trên, cha mẹ cũng có đến các cơ sở y tế để đưa trẻ đến để làm các xét nghiệm để kịp thời điều trị cúm A cho trẻ

Xét nghiệm RT-PCR: Độ chính xác gần như tuyệt đối. Kết quả thường có sau 4-6 giờ, giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị đặc hiệu nhất.

Xét nghiệm nhanh (RIDTs): Thời gian trả kết quả nhanh chỉ 10-15 phút. Tuy nhiên, độ nhạy của phương pháp này không cao; kết quả âm tính giả vẫn có thể xảy ra tùy thuộc vào độ tuổi và thời gian khởi phát bệnh.

Miễn dịch huỳnh quang: Kỹ thuật này cho kết quả nhanh hơn RT-PCR nhưng độ chính xác ở mức trung bình. Đây là phương án thay thế phù hợp khi cần sàng lọc nhanh số lượng lớn bệnh nhi.

Phân lập virus: Phương pháp này ít được thực hiện thường quy do yêu cầu phòng thí nghiệm vi sinh hiện đại. Thông thường, phân lập virus chỉ được tiến hành trong các đợt dịch bùng phát mạnh để phục vụ giám sát dịch tễ.

Đưa trẻ đi xét nghiệm ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ cúm A ở trẻ để kịp thời điều trị

Biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời

Mặc dù đa số các ca mắc cúm A ở trẻ đều có diễn tiến lành tính và có khả năng tự hồi phục, nhưng phụ huynh tuyệt đối không được chủ quan trước những rủi ro biến chứng nghiêm trọng. Nguy cơ này đặc biệt tăng cao ở nhóm trẻ có nền tảng sức khỏe yếu, bao gồm: trẻ sinh non, trẻ sơ sinh, trẻ bị suy dinh dưỡng, hen phế quản hoặc mắc các bệnh tim mạch bẩm sinh và suy giảm miễn dịch.

Do hệ thống phòng vệ của cơ thể còn non nớt, khi virus tấn công, những đối tượng này rất dễ rơi vào tình trạng nguy kịch với hàng loạt biến chứng phức tạp như:

• Hệ hô hấp: Viêm phổi nặng, suy hô hấp cấp hoặc viêm thanh khí phế quản.
• Hệ thần kinh và tim mạch: Viêm màng não, viêm cơ tim.
• Các cơ quan khác: Viêm tai giữa và tình trạng nhiễm khuẩn thứ phát do vi khuẩn xâm nhập khi cơ thể suy yếu.

Cách điều trị bệnh cúm A ở trẻ em

Để điều trị cúm A cho trẻ hiệu quả, cha mẹ cần nắm rõ cách chăm sóc tại nhà bằng thuốc và nhận biết các dấu hiệu chuyển nặng để nhập viện kịp thời. Tùy vào tình trạng của trẻ, bác sĩ sẽ chỉ định danh mục thuốc thiết yếu hoặc yêu cầu can thiệp y tế chuyên sâu tại bệnh viện.

Điều trị cúm A tại nhà bằng thuốc

Trẻ bị cúm A uống thuốc gì, chăm sóc trẻ bị cúm A thế nào để nhanh khỏi là thắc mắc chung của nhiều phụ huynh. Thực tế, mọi loại thuốc điều trị cúm A ở trẻ nhỏ chỉ được phép sử dụng khi có hướng dẫn trực tiếp từ bác sĩ, cha mẹ có thể tham khảo danh mục các loại thuốc thiết yếu thường được bác sĩ khuyên dùng sau đây:

• Thuốc kháng virus: Giúp giảm khả năng lây lan của virus giữa các tế bào. Hiệu quả nhất khi dùng trong 48 giờ đầu kể từ khi phát bệnh.
• Thuốc hạ sốt, giảm đau: Ưu tiên Acetaminophen hoặc Ibuprofen. (Lưu ý: Tuyệt đối không dùng Aspirin vì có thể gây hội chứng Reye đe dọa tính mạng.)
• Thuốc hỗ trợ: Siro ho được cân nhắc nếu trẻ ho dữ dội.
• Kháng sinh: Hoàn toàn không có tác dụng với virus cúm A, trừ khi có bội nhiễm vi khuẩn theo chỉ định y khoa.

Xem thêm: Mách bạn cách điều trị cúm A tại nhà đơn giản mà hiệu quả

Điều trị cúm A tại bệnh viện

Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Sốt cao từ 39 độ C trở lên và không đáp ứng thuốc hạ sốt;
• Trẻ li bì, mệt mỏi nhiều;
• Bỏ ăn, bỏ bú, nôn trớ liên tục;
• Chân tay lạnh;
• Co giật;
• Khó thở hoặc thở nhanh bất thường;
• Tiểu ít hoặc không tiểu trong 8 giờ;

Cần chú ý đến các biểu hiện bất thường để đưa trẻ đến các cơ sở y tế ngay, giúp hạn chế các biến chứng nguy hiểm ở trẻ bị nhiễm cúm A.

Hướng dẫn cách chăm sóc trẻ bị cúm A tại nhà.

Khi trẻ có dấu hiệu bệnh, việc áp dụng đúng và kịp thời các cách chăm sóc trẻ giúp làm rút ngắn thời gian mắc bệnh, giảm nhẹ triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm não và thúc đẩy trẻ phục hồi nhanh chóng. Sau đây là các cách chăm sóc cúm A ở trẻ cha mẹ cần lưu ý:

• Cha mẹ nên ưu tiên bổ sung nước, thực phẩm lỏng hoặc nước ép trái cây để hỗ trợ hạ sốt. Với bé dưới 6 tháng tuổi, cần tăng cường bú mẹ hoặc sữa công thức; nếu con bị nôn trớ, hãy chia nhỏ bữa ăn để tránh mất nước.
• Sử dụng thuốc hạ sốt theo chỉ định của bác sĩ kết hợp tắm nước ấm và mặc quần áo thoải mái thoáng mát giúp giảm nhiệt độ cơ thể cho trẻ.
• Vệ sinh mũi họng hàng ngày bằng nước muối sinh lý. Việc tắm rửa cho trẻ cũng cần được thực hiện ở nhà vệ sinh chung, tránh gây lây lan cho người thân, nếu không có nhà vệ sinh chung cha mẹ nên đeo khẩu trang và sát khuẩn nhà vệ sinh sau khi tắm cho con.
• Chế độ ăn của trẻ nên được bổ sung đầy đủ dưỡng chất trong các bữa ăn hàng ngày của trẻ. Nên cho con ăn thức ăn mềm, loãng, dễ ăn, bổ sung đầy đủ chất, uống nhiều nước và bổ sung thêm vitamin C giúp tăng cường sức đề kháng cho trẻ.

Bổ sung chế độ ăn phù hợp giúp trẻ được cung cấp đủ dưỡng chất

Các biện pháp phòng ngừa cúm A ở trẻ

Chủ động phòng ngừa là cách tốt nhất để trẻ vui khỏe đến trường. Cha mẹ hãy lưu ngay những cách phòng dịch từ tiêm chủng đến vệ sinh cá nhân để tạo dựng môi trường an toàn nhất cho con em mình.

Tiêm phòng vaccine

Tiêm vaccine cúm A cho trẻ là biện pháp hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nặng ở trẻ nhỏ. Cha mẹ nên cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến các cơ sở y tế để tiêm phòng. Nên tiêm nhắc lại hàng năm, tốt nhất là trước mùa dịch 2-4 tuần có vaccine kịp tạo kháng thể. Vaccine có thể bảo vệ trẻ từ 50-65% trước các biến chứng cúm nguy hiểm.

Biện pháp tiêm phòng cho trẻ nhỏ

Các biện pháp phòng ngừa khác

• Để giảm nguy cơ cúm A ở trẻ, phụ huynh nên chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh sau:
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn;
• Hạn chế để trẻ đưa tay lên mắt, mũi, miệng;
• Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người;
• Che miệng khi ho hoặc hắt hơi;
• Giữ vệ sinh nhà cửa, đồ chơi và môi trường sống sạch sẽ;Cách ly và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu sốt, ho hoặc đau họng trong mùa dịch;

Tiêm chủng vaccine đúng lịch là lá chắn cốt lõi giúp bảo vệ trẻ khỏi virus cúm mùa, đặc biệt là nhóm có đề kháng kém. Do cúm A ở trẻ lây lan nhanh, cha mẹ cần cảnh giác đưa trẻ đi thăm khám ngay khi có dấu hiệu sốt cao, khó thở để kịp thời ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm.