Hội chứng ống cổ tay: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Hội chứng ống cổ tay là gì?

Hội chứng ống cổ tay (Carpal Tunnel Syndrome) là tình trạng dây thần kinh giữa ở cổ tay bị chèn ép khi đi qua đường hầm nhỏ gọi là ống cổ tay. Khi dây thần kinh này bị ép lâu ngày, bạn sẽ cảm thấy tê, đau, yếu hoặc mất cảm giác ở bàn tay, đặc biệt là vùng ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa.

Bệnh thường gặp ở những người phải sử dụng cổ tay liên tục như nhân viên văn phòng, người làm việc máy tính, thợ may, người dùng điện thoại nhiều,... Theo các thống kê tại Mỹ, cứ 1.000 người thì có khoảng 50 người mắc và ở nhóm làm việc cường độ cao với cổ tay, tỷ lệ này có thể lên tới 500/1.000 người.

Hội chứng ống cổ tay gây đau, tê bì ở bàn tay, cổ tay

Nguyên nhân gây hội chứng ống cổ tay

Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra hội chứng ống cổ tay. Một phần lớn các trường hợp (khoảng 70%) được coi là vô căn, tức là không xác định được nguyên nhân rõ ràng. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm tăng khả năng phát triển của hội chứng như viêm bao hoạt dịch và tăng áp lực trong ống cổ tay, gây chèn ép dây thần kinh giữa.

Nguyên nhân không rõ ràng (vô căn)

Ước tính có khoảng ⅔ bệnh nhân mắc bệnh mà không tìm được nguyên nhân chính xác. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy hiện tượng viêm bao hoạt dịch và tăng áp lực trong ống cổ tay có thể khiến dây thần kinh giữa bị chèn ép. Khi được điều trị bằng thuốc chống viêm hoặc tiêm vào ống cổ tay, triệu chứng thường giảm rõ rệt.

Nguyên nhân từ bên ngoài (ngoại sinh)

Một số yếu tố từ bên ngoài có thể tác động, gián tiếp khiến dây thần kinh giữa bị chèn ép, bao gồm:

• Chấn thương và biến dạng khớp cổ tay như gãy xương quay, gãy xương cổ tay, viêm khớp, hoặc trật khớp vùng cổ tay,... tất cả đều có thể làm hẹp ống cổ tay và gây chèn ép thần kinh.
• Các khối u hoặc nang chẳng hạn như u bao gân, u mạch máu, u hạt tophi (do gout), u xương,… Khi phát triển, những khối này chiếm chỗ trong ống cổ tay, gây áp lực lên dây thần kinh giữa.
• Một số bệnh lý khác ví dụ như bệnh máu khó đông (Hemophilia), u tủy xương,... cũng có thể gián tiếp ảnh hưởng và gây chèn ép vùng cổ tay.

Vị trí đau điển hình của hội chứng ống cổ tay

Nguyên nhân từ bên trong cơ thể (nội sinh)

Ngoài các nguyên nhân kể trên, một số bất thường về tình trạng sức khoẻ chung sau cũng có thể khiến bạn gặp bất thường ở cổ tay, cụ thể như sau:

• Phụ nữ mang thai: Cơ thể dễ bị ứ dịch trong thai kỳ, làm tăng áp lực trong ống cổ tay, từ đó chèn ép dây thần kinh.
• Bệnh gout: Các tinh thể urat tích tụ trong gân hoặc bao gân gây viêm, phì đại gân, dẫn đến chèn ép thần kinh giữa.
• Suy giáp: Sự tích tụ chất nhầy (myxedema) ở dây chằng ngang cổ tay làm hẹp không gian trong ống cổ tay.
• Viêm khớp dạng thấp: Gây sưng, viêm và ứ dịch trong bao gân, làm tăng áp lực lên dây thần kinh.
• Người chạy thận nhân tạo: Bệnh nhân suy thận mạn tính dễ gặp các rối loạn thần kinh ngoại biên, trong đó có tình trạng chèn ép thần kinh giữa do tăng ure máu. 

Triệu chứng thường gặp của hội chứng ống cổ tay

Biểu hiện của hội chứng ống cổ tay khá đa dạng, việc nắm chắc các triệu chứng lâm sàng đóng vai trò rất quan trọng trong việc phối hợp với các thăm dò hình ảnh và điện sinh lý thần kinh để làm cơ sở chẩn đoán và điều trị.

• Triệu chứng đặc trưng của hội chứng ống cổ tay bao gồm đau hoặc dị cảm (tê và ngứa ran) ở vùng dây thần kinh giữa chi phối, liên quan đến ba ngón tay đầu tiên và nửa ngón tay thứ tư. Triệu chứng thường nặng hơn vào ban đêm, gây mất ngủ và làm người bệnh cảm thấy khó chịu.
• Người bệnh cũng có thể cảm thấy đau tăng lên khi uốn cong hoặc duỗi cổ tay, hoặc khi nâng cao cánh tay. Ở giai đoạn nặng, bệnh nhân có thể mất cảm giác và yếu cơ bàn tay, đặc biệt là ngón tay cái, dẫn đến teo cơ. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng cầm nắm và thực hiện các hoạt động thường ngày.

Vùng tổn thương điển hình của hội chứng ống cổ tay

Các nghiệm pháp khám lâm sàng chẩn đoán bao gồm nghiệm pháp Tinel, Phalen và Durkan. 

• Nghiệm pháp Tinel bao gồm việc dùng búa phản xạ gõ nhẹ trên ống cổ tay, nếu gây ra cảm giác tê giật lên các ngón tay thì nghiệm pháp này dương tính. 
• Nghiệm pháp Phalen yêu cầu bệnh nhân gập cổ tay hết mức và giữ trong 60 giây; nếu bệnh nhân cảm thấy tê bì hoặc đau vùng dây thần kinh giữa chi phối thì nghiệm pháp dương tính. 
• Nghiệm pháp Durkan được thực hiện bằng cách thầy thuốc dùng ngón cái ấn vào vị trí giữa nếp gấp cổ tay; nếu bệnh nhân thấy tê bì, đau tăng thì nghiệm pháp dương tính.

Biến chứng của hội chứng ống cổ tay

Khi dây thần kinh giữa bị chèn ép kéo dài, người bệnh sẽ dần gặp tình trạng đau, tê và mất cảm giác ở các ngón tay do vùng này bị thần kinh giữa chi phối. Lâu ngày, các cơ ở bàn tay có thể bị teo lại khiến việc cầm nắm, xoay cổ tay hay làm việc bằng tay trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Chẩn đoán hội chứng ống cổ tay

Để chẩn đoán hội chứng ống cổ tay, các phương pháp cận lâm sàng như siêu âm, cộng hưởng từ và điện cơ được sử dụng. 

Siêu âm hội chứng ống cổ tay: Siêu âm giúp đo diện tích dây thần kinh giữa tại vị trí cắt ngang qua nếp gấp cổ tay, với diện tích lớn hơn 12mm² thường cho thấy có chèn ép dây thần kinh.

Chẩn đoán hội chứng ống cổ tay trên siêu âm

Chụp cộng hưởng từ: Cộng hưởng từ có thể phát hiện các bất thường của dây thần kinh giữa, gân gấp, cấu trúc mạch máu và dây chằng ngang cổ tay, giúp xác định chính xác các bất thường của mô mềm. 

Điện cơ: Được sử dụng để đánh giá sự suy giảm dẫn truyền thần kinh giữa qua ống cổ tay và loại trừ các tình trạng khác như bệnh đa dây thần kinh.

Phương pháp điều trị hội chứng ống cổ tay như thế nào?

ThS.BSNT Đào Thị Yến - Trung tâm Cơ xương khớp, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông nhận định: Tùy vào mức độ bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Nhìn chung, có hai hướng chính là điều trị nội khoa (không phẫu thuật) và điều trị ngoại khoa (phẫu thuật).

Điều trị nội khoa cho giai đoạn nhẹ

Ở giai đoạn sớm, khi người bệnh mới có cảm giác đau, tê nhẹ, bác sĩ thường sẽ:

• Kê thuốc chống viêm, giảm đau (thuộc nhóm không chứa steroid hoặc corticoid đường uống) để làm giảm tình trạng viêm và sưng chèn ép thần kinh.
• Hướng dẫn hạn chế các động tác gấp, duỗi cổ tay quá mức – những động tác này khiến áp lực trong ống cổ tay tăng lên và làm triệu chứng nặng hơn.

Dùng nẹp cổ tay

Đây là phương pháp hỗ trợ đơn giản nhưng hiệu quả. Người bệnh có thể đeo nẹp vào ban đêm hoặc đeo cả ngày tùy theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc cố định cổ tay giúp giảm áp lực lên dây thần kinh giữa và hạn chế vận động quá mức. Theo nghiên cứu, sau khoảng 4 tuần đeo nẹp, phần lớn bệnh nhân cảm thấy triệu chứng giảm rõ rệt.

Đeo nẹp cổ tay cũng là một trong số các phương pháp điều trị hữu hiệu  

Điều trị ngoại khoa khi bệnh đã nặng

Nếu người bệnh bị rối loạn cảm giác, teo cơ, hoặc điều trị nội khoa nhiều tháng mà không cải thiện, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật giải phóng chèn ép.Trước đây, phương pháp phổ biến là mổ mở, nhưng hiện nay mổ nội soi đang được áp dụng rộng rãi nhờ nhiều ưu điểm vượt trội:

• Đường mổ rất nhỏ, chỉ khoảng 1cm, ít xâm lấn.
• Giảm nguy cơ nhiễm trùng, ít để lại sẹo, và thời gian hồi phục nhanh hơn.
• Người bệnh có thể xuất viện trong ngày và sớm quay lại sinh hoạt bình thường.

Phương pháp điều trị hội chứng ống cổ tay bao gồm các biện pháp bảo tồn và phẫu thuật.

Các yếu tố dự đoán nguy cơ cần phẫu thuật bao gồm: 

• Thời gian xuất hiện triệu chứng kéo dài
• Tuổi lớn hơn 50
• Triệu chứng dị cảm liên tục
• Dấu hiệu Phalen dương tính trong vòng 30 giây
• Tổn thương vận động và cảm giác kéo dài được chứng minh bằng điện cơ

Cách phòng ngừa hội chứng ống cổ tay

Để tránh rơi vào tình trạng đau tê, mỏi nhức cổ tay, bạn có thể thực hiện theo hướng dẫn dưới đây:

• Sử dụng chuột và bàn phím phù hợp: Nếu công việc buộc bạn phải gõ phím hoặc dùng chuột liên tục, hãy chọn loại chuột vừa vặn với bàn tay, giúp thao tác thoải mái và giảm áp lực lên cổ tay.
• Cho tay nghỉ ngơi thường xuyên: Sau mỗi 15–30 phút làm việc, hãy duỗi nhẹ các ngón tay, xoay cổ tay và xoa bóp trong 10–30 giây. Việc này giúp máu lưu thông tốt hơn và giảm nguy cơ tê mỏi.
• Giữ tư thế ngồi đúng: Ngồi sai tư thế trong thời gian dài có thể chèn ép dây thần kinh vùng cổ – vai, gián tiếp ảnh hưởng đến tay. Hãy giữ lưng thẳng, vai thả lỏng và cổ ở tư thế tự nhiên để tránh tác động xấu đến hệ thần kinh.

ThS.BSNT Yến khuyến nghị, việc nhận biết sớm và điều trị kịp thời hội chứng ống cổ tay rất quan trọng để tránh các biến chứng lâu dài. Nếu bạn gặp các triệu chứng như tê bì, đau nhức ở bàn tay, hãy đến khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Điều này sẽ giúp cải thiện triệu chứng và phục hồi chức năng cho tay của bạn, đảm bảo bạn có thể tiếp tục các hoạt động thường ngày mà không bị gián đoạn bởi các cơn đau và tê bì khó chịu.

Bạn đọc có các thắc mắc liên quan đến hội chứng ống cổ tay cũng như các bệnh xương, khớp khác thì đừng ngần ngại để lại thông tin tại phần Đặt lịch khám hoặc bấm máy gọi tới Hotline 1900 1806 của Bệnh viện đa khoa Phương Đông để được hỗ trợ chi tiết.