Tai biến mạch máu não - nguyên nhân, dấu hiệu của bệnh và cách chăm sóc bệnh nhân tai biến

Ngày: 24/08/2020

Theo thống kê của các nhà nghiên cứu, có đến 15 triệu người bị tai biến mỗi năm trên thế giới. Trong đó, 5 triệu trường hợp bị tử vong, 5 triệu trường hợp phải chịu đựng di chứng vĩnh viễn do tai biến. Vì vậy việc phục hồi sức khỏe sau tai biến mạch máu não có vai trò quan trọng giúp san sẻ những khó khăn với người nhà, vơi bớt những nỗi lo bệnh tật, giúp người bệnh lạc quan, phục hồi tốt, tránh nguy cơ tái phát.

Nội dung bài viết

Tai biến mạch máu não là gì?

Tai biến mạch máu não là bệnh lý vô cùng nguy hiểm có thể dẫn tới tử vong

Tai biến mạch máu não là bệnh lý vô cùng nguy hiểm có thể dẫn tới tử vong

Tai biến mạch máu não được gọi là tình trạng thiếu sót thần kinh do mạch máu não (gồm có mao mạch, động mạch và hiếm hơn là tĩnh mạch) bị tắc hoặc vỡ mà không do chấn thương sọ não. Ở thời điểm này, não sẽ không được cung cấp dưỡng chất và oxy khiến các tế bào não chết dẫn. Nếu không cấp cứu kịp thời, để thời gian não bị tổn thương càng nặng sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới tính mạng của người bệnh, nguy cơ tử vong là rất cao. 

Lúc này, các chức năng của cơ thể được điều khiển bởi não bộ sẽ không tiếp tục hoạt động được nữa khiến người bệnh bị tê liệt, không giao tiếp được… Theo các chuyên gia y tế, có 2 loại tai biến mạch máu não thường gặp đó là: nhồi máu não và xuất huyết não. 

Tai biến thể nhồi máu não

Đa số trường hợp tai biến mạch máu não được phát hiện trong thể nhồi máu não, chiếm tới 80% tổng số ca bệnh. Nhồi máu não xảy ra là do lưu lượng tuần hoàn máu lên não bị tắc hoặc hẹp. Tại thời điểm này, một phần não sẽ bị ngừng cung cấp máu, khi thời gian càng kéo dài sẽ khiến khu vực đó bị hoại tử. Kể từ khi phát bệnh, người bệnh tai biến thể nhồi máu não có thể cấp cứu trong khoảng 4 tiếng nhưng nên đưa bệnh nhân đến viện càng sớm càng tốt để hạn chế tổn thương não, giảm nguy cơ để lại biến chứng cho cơ thể. 

Tai biến thể xuất huyết não

Ngoài tai biến thể nhồi máu não thì còn một loại nữa đó là tai biến mạch máu não thể xuất huyết não và chỉ chiếm 20% tổng số ca bệnh. Mặc dù tỷ lệ của loại bệnh này khá ít gặp nhưng khả năng tử vọng lại cực kỳ cao. Tại thời điểm này, máu tràn vào mô, gây tình trạng phù não và áp lực các mô xung quanh tăng lên sẽ giết chết các tế bào não và vỡ mạch não. Để cấp cứu bệnh nhân tai biến do xuất huyết não thời gian “vàng” chỉ tính bằng đơn vị phút. Vì thế, nếu không có biện pháp sơ cứu và cấp cứu kịp thời thì nguy cơ tử vong trong trường hợp này rất cao. 

Nguyên nhân dẫn đến tai biến mạch máu não

Có 2 nguyên nhân gây tai biến mạch máu não là do thiếu máu cục bộ và xuất huyết não

Có 2 nguyên nhân gây tai biến mạch máu não là do thiếu máu cục bộ và xuất huyết não

Theo các chuyên gia y tế, có 2 nguyên nhân dẫn đến tai biến mạch máu não đó là do tắc nghẽn động mạch (thiếu máu cục bộ) hoặc do mạch máu bị vỡ/rò rỉ (xuất huyết não). Ngoài ra, tình trạng thiếu máu thoáng qua cũng khiến nguồn máu cung cấp cho não bị gián đoạn, người bệnh sẽ có những triệu chứng tai biến mạch máu não thoáng qua, không kéo dài. 

Bên cạnh 2 nguyên nhân trên, thì bác sĩ khoa Thần kinh còn liệt kê một số yếu tố nguy cơ gây tai biến mạch máu não, bao gồm:

  • Bệnh nhân có tiền sử bị đái tháo đường, bệnh cao huyết áp, suy tim, bệnh tim mạch.
  • Cá nhân hoặc người trong gia đình có tiền sử bị đột quỵ, đau tim hoặc thiếu máu não thoáng qua.
  • Người có thói quen lạm dụng các chất kích thích như thuốc lá, uống nhiều rượu, sử dụng ma túy hoặc tiếp xúc với khói thuốc thụ động.
  • Người có chế độ sinh hoạt thiếu khoa học, chế độ dinh dưỡng không hợp lý dẫn đến lượng Cholesterol trong cơ thể cao, thừa cân, béo phì.
  • Việc sử dụng các liệu pháp điều chỉnh hormone, thay đổi nội tiết tố hay thuốc tránh thai cũng làm tăng nguy cơ dẫn đến tai biến. 
  • Yếu tố tuổi tác: trường hợp từ 55 tuổi trở lên có nguy cơ bị tai biến cao hơn.
  • Yếu tố giới tính: theo thống kế tỷ lệ nam giới có nhiều nguy cơ mắc tai biến mạch máu não cao hơn nữ giới nhưng khả năng tử vong ở phụ nữ lại cao hơn. 

Biểu hiện của tai biến mạch máu não

Khi bị tai biến mạch máu não người bệnh sẽ thường gặp những triệu chứng điển hình dưới đây:

Biểu hiện cơ mặt tê cứng, miệng bị lệch, nói ngọng, lắp bắp

Dấu hiệu đầu tiên cho thấy bạn có nguy cơ bị tai biến mạch máu não đó là khi cười, nụ cười sẽ khác so với bình thường, khuôn miệng bị lệch, lõm đi, một nửa bên mặt bị xệ xuống. Lý do xảy ra triệu chứng này là vì lượng oxy cung cấp cho não không đủ sẽ ảnh hưởng đến các dây thần kinh trên cơ mặt khiến một phần mặt (hoặc nửa mặt) bị tê liệt, không cử động được. Tai biến mạch máu não còn ảnh hưởng đến khả năng phát âm của người bệnh, cụ thể như nói không rõ chữ, nói lắp, nói ú ớ khó hiểu…

Biểu hiện của người bị tai biến mạch máu não so với người bình thường

Biểu hiện của người bị tai biến mạch máu não so với người bình thường

Gặp vấn đề về thị lực, hoa mắt chóng mặt, tầm nhìn bị khó và mờ

Não bộ không được cung cấp đủ oxy sẽ gây nên tình trạng thùy não bộ hoạt động kém, tác động xấu đến thị lực của người bệnh. Đây là dấu hiệu mà người xung quanh không nhận thấy được nên nếu bản thân thấy mắt mờ dần, nhòe đi thì cần đi kiểm tra sớm để phát hiện và điều trị bệnh kịp thời. 

Ngoài ra, trường hợp não không đủ oxy sẽ xảy ra hiện tượng hoa mắt chóng mặt. Trong đời sống hàng ngày hiện tượng này khá phổ biến, vì thế cần kết hợp thêm một số triệu chứng khác nữa bác sĩ mới đưa ra chẩn đoán chính xác nhất. 

Đau đầu đột ngột, dữ dội, mất thăng bằng

Triệu chứng tai biến mạch máu não tiếp theo mà bạn cần chú ý đó là đau đầu đột ngột, dữ dội từng cơn, mức độ đau tăng dần theo thời gian, có thể khiến bạn không đứng vững, mất thăng bằng và gây buồn nôn, nôn. Lúc này, khi có biểu hiện trên, cần ngay lập tức đưa người bệnh đến cơ sở y tế để tránh tình trạng chết não. 

Bên cạnh những triệu chứng điển hình trên thì dấu hiệu cho thấy bạn có nguy cơ bị tai biến mạch máu não đó là dáng đi bất thường, khó thở hoặc nấc cụt. Người bệnh cần được cấp cứu y tế ngay lập tức khi có các dấu hiệu nguy hiểm trên. Việc được cấp cứu và can thiệp điều trị kịp thời sẽ giúp ngăn chặn các hệ quả xấu cho người bệnh như tổn thương đến não, tàn phế và tử vong. 

Ai là người có nguy cơ cao bị tai biến mạch máu não?

Những người trên 55 tuổi hoặc tuổi càng cao càng dễ bị tai biến

Những người trên 55 tuổi hoặc tuổi càng cao càng dễ bị tai biến

Theo các chuyên gia y tế, tai biến mạch máu não là bệnh lý không loại trừ bất kỳ ai bởi có những yếu tố nguy cơ tiềm ẩn mà hiện tai y học chưa thể phát hiện và kiểm soát hết. Tuy vậy, những đối tượng có đặc điểm sau có nguy cơ cao bị tai biến mạch máu não: 

  • Người bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường
  • Người có chứng xơ vữa động mạch, rối loạn lipid máu (tăng mỡ máu)
  • Người thừa cân, béo phì, lối sống lười vận động
  • Người nghiện hút thuốc lá, uống rượu bia, sử dụng chất kích thích…
  • Những người trên 55 tuổi hoặc tuổi càng cao càng dễ bị tai biến
  • Nam giới là đối tượng dễ mắc tai biến hơn nữ giới (dù tỷ lệ này chênh lệch không quá lớn)
  • Trong gia đình có người tiền sử bị tai biến mạch máu não thì bạn có thêm 1 yếu tố nguy cơ mắc bệnh này

Cách sơ cứu người bị tai biến mạch máu não

Để việc điều trị nâng cao cho bệnh nhân tai biến diễn ra thuận lợi hơn thì cách sơ cứu tai biến mạch máu não cơ bản chính xác, đúng kỹ thuật chính là nền tảng cần thiết. Người làm sơ cứu phải nắm vững các bước cơ bản, thực hiện thao tác thành thạo để có thể tiến hành cấp cứu liên tục. Dưới đây là một quy trình các bước sơ cứu người bị tai biến mạch máu não chuẩn y khoa mà bạn nên biết:

Bước 1: Xác định bệnh nhân có các dấu hiệu của tai biến mạch máu não hay không?

Để người dân - người không có kiến thức chuyên môn cao về y khoa hay người không phải là nhân viên y tế có thể nhận biết dấu hiệu sớm của tai biến mạch máu não và đột quỵ, Tổ chức y tế thế giới (WHO) đã đưa ra quy tắc FAST. Đây là từ được ghép bởi các ký tự đầu tiên của các từ tiếng anh có liên quan tới các cơ quan biểu hiện triệu chứng tai biến mạch máu não. 

Quy tắc FAST

Quy tắc FAST

Trong lúc sơ cứu, người thực hiện sơ cứu cần phải theo dõi thời gian từ khi người bệnh xuất hiện triệu chứng cho tới khi nhập viện

Bước 2: Chú ý không để bệnh nhân bị té ngã

Khi người bệnh có dấu hiệu của tai biến mạch máu não và đột quỵ thì chưa thể tử vong ngay lập tức nhưng nếu họ bị va đập mạnh hoặc ngã có thể dẫn tới chấn thương sọ não. Chính vì thế, khi người bệnh có dấu hiệu của tai biến mạch máu não cần cho họ nằm ở trên mặt phẳng, cứng. 

Với trường hợp bệnh nhân bị ngã và chấn thương vùng cổ thì biện pháp an toàn nhất là cố định cột sống cổ. Nếu thấy cần thiết phải di chuyển cơ thể người bệnh thì phải chú ý di chuyển đồng bộ đầu và thân mình của bệnh nhân. 

Bước 3: Làm thông thoáng đường thở

Nên để người bị tai biến nằm ở tư thế thoải mái nhất và làm thông thoáng đường thở cho người bệnh

Cần sơ cứu đúng cách cho người bị tai biến mạch máu não

Khi sơ cứu người bị tai biến mạch máu não cần phải chú ý xem nếu người bệnh vẫn còn tỉnh táo và phản ứng với các kích thích đau như nhéo nhẹ vào da thì phải nhanh chóng đưa bệnh nhân nhập viện cấp cứu. Với trường hợp này, hãy trò chuyện và hỗ trợ người bệnh nằm ở tư thế thoải mái nhất, không nên ép người bệnh phải nằm hoặc ngồi ở tư thế không thoải mái. Có thể nới lỏng quần áo như cổ áo, thắt lưng, cà vạt… để làm thông thoáng đường thở. 

Tuy nhiên, nếu trong trường hợp người bệnh rơi vào trạng thái bất tỉnh, hôn mê hoặc đang lên cơn co giật, sùi bọt mép thì nên nghiêng đầu họ sang một bên để tránh gây tắc đường thở do đờm dãi. Các bác sĩ khuyến cáo tuyệt đối không cố gắng kìm hãm cơn co giật của người bệnh hay sử dụng bất kỳ vật gì nhét vào miệng. 

Bước 4: Gọi trợ giúp từ những người xung quanh và nhân viên y tế thông qua đường dây nóng 115

Song song với cách sơ cứu tai biến mạch máu não, cần phải gọi sự trợ giúp từ những người xung quanh và nhờ họ gọi cấp cứu thông qua đường dây nóng 115. Khi gọi thì cần cung cấp thông tin về địa điểm, tình huống y tế đang xảy ra và cấn nhấn mạnh người bệnh đang bị tai biến mạch máu não. 

Thông thường, nếu oxy không được cung cấp đủ lên não từ 5 - 6 phút thì tế bào não có thể bị hoại tử và không thể hồi phục trở lại. Vậy nên cần sơ cứu và cấp cứu người bị tai biến càng nhanh càng tốt. 

Nhanh chóng gọi 115 đến cấp cứu người bị tai biến mạch máu não

Nhanh chóng gọi 115 đến cấp cứu người bị tai biến mạch máu não

Lưu ý khi sơ cứu người bị tai biến mạch máu não:

Các chuyên gia y tế khuyến cáo không nên và không được áp dụng bất kỳ phương pháp điều trị nào tại nhà. Dưới đây là những việc cần tránh nếu không bạn có thể vô tình khiến cái chết đến nhanh hơn cho bệnh nhân tai biến mạch máu não: 

  • Không cạo gió cho người bệnh
  • Tuyệt đối không dùng kim chích 10 đầu ngón tay vì khiến người bệnh cảm thấy đau, làm huyết áp tăng vọt và làm lan rộng vùng hoại tử ở não bộ. 
  • Không sử dụng xe máy để vận chuyển bệnh nhân
  • Không tự điều trị tại nhà với bất kỳ loại thuốc hay mẹo dân gian nào vì có thể làm chậm trễ thời gian đưa người bệnh tới viện. 
  • Khi thấy người thân có dấu hiệu bất thường nghi ngờ tai biến không nên đi ngủ hay chờ đợi triệu chứng biến mất, việc cần làm là nhanh chóng gọi cấp cứu. Không nên tự ý lái xe hoặc nhờ người khác dùng phương tiện cá nhân để đưa đi bệnh viện. 

Theo các chuyên gia y tế, “thời điểm vàng” để cứu sống và điều trị người bị tai biến là từ 3 - 4h, kể từ khi có dấu hiệu phát bệnh đến khi bắt đầu cấp cứu điều trị. Người bệnh được phát hiện và đi cấp cứu tại bệnh viện càng sớm thì tỷ lệ sống sót càng cao, biến chứng càng thấp. Do đó, hành động nhanh chóng, sơ cứu đúng cách có tính quyết định quan trọng tới cơ hội sống sót và khả năng hồi phục của người bệnh tai biến. Ngược lại, nếu không được cấp cứu kịp thời trong khoảng thời gian vàng thì tỷ lệ tử vong rất cao, người bệnh có thể sẽ phải chịu nhiều di chứng nặng nề như rối loạn thị giác, rối loạn tâm thần, mất khả nói, suy giảm nhận thức, khó ăn nuốt, liệt vận động thậm chí là liệt vĩnh viễn không có khả năng hồi phục. 

Biến chứng để lại do tai biến mạch máu não 

Liệt

Theo thống kê sau tai biến mạch máu não, có khoảng 90% người bị liệt vận động bao gồm liệt nửa người, liệt mặt, liệt tay chân, liệt các dây thần kinh sọ não, tê bì cảm giác nửa người. Di chứng này làm bệnh nhân cảm thấy khó khăn trong sinh hoạt, đi lại hàng ngày. Nếu không cố gắng phục hồi sau tai biến, người bệnh sẽ không thể tự chăm sóc bản thân mà cần sự trợ giúp hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào người thân. 

Liệt vận động là di chứng sau tai biến mạch máu não

Liệt vận động là di chứng sau tai biến mạch máu não

Lúc này, vì mặc cảm, tự ti mình là gánh nặng của gia đình mà người bệnh dễ mắc thêm chứng rối loạn cảm xúc. Đồng thời khi phải nằm liệt lâu, bệnh nhân có thể gặp một số biến chứng nguy hiểm như: cứng khớp, viêm đường tiết niệu, loét các điểm tỳ đè, viêm loét da, viêm đường hô hấp, viêm phổi… dễ bị nhiễm trùng thậm chí dẫn đến tử vong. 

Đối với tai biến mạch máu não ở người già khi bị liệt vận động có khả năng mắc thêm hội chứng Parkinson. Di chứng tai biến mạch máu não liệt nửa người kết hợp thêm bệnh Parkinson càng khiến cho việc vận động, cử động ở các chi, đặc biệt là chi dưới trở nên khó khăn hơn nhiều, khiến họ thường xuyên té ngã. Song song với những biến chứng tồi tệ đó, người bệnh còn phải đối mặt với sự suy giảm tư duy, nhận thức và cuối cùng là mất trí nhớ. Chính vì thế mà ta hay thấy các ông bà sau tai biến thường bất ngờ buồn bã, khóc lóc, tủi thân hay cáu giận vô cớ. 

Mắt nhìn mờ

Người bệnh cũng sẽ cảm thấy thị lực bị giảm sau tai biến

Người bệnh cũng sẽ cảm thấy thị lực bị giảm sau tai biến

Ngoài di chứng liệt vận động thì mắt nhìn mờ cũng là một trong những triệu chứng đáng lo ngại mà tai biến mạch máu não để lại cho người bệnh. Khi bị tai biến, bệnh nhân sẽ bị suy giảm về thị lực, có tầm nhìn kém và rối loạn về thị giác. Các biểu hiện điển hình là mắt nhìn mờ một bên hoặc cả 2 bên, mắt bị mù một phần hoặc toàn bộ. 

Rối loạn ngôn ngữ

rối loạn ngôn ngữ khiến người bệnh dễ rơi vào trầm cảm

Rối loạn ngôn ngữ khiến người bệnh khó giao tiếp với người xung quanh

Trong hệ thần kinh, não bộ là cơ quan chính giữ vai trò quan trọng trong việc điều khiển hầu hết các chức năng, hoạt động của cơ thể và ngôn ngữ cũng là một trong số chức năng có mối quan hệ mật thiết với bộ não con người. Đây là công cụ và phương tiện giao tiếp với cộng đồng. Vì thế, di chứng rối loạn ngôn ngữ sau tai biến mạch máu não sẽ khiến người bệnh gặp khó khăn trong giao tiếp với những người xung quanh, họ khó hòa nhập với cộng đồng, dễ bị cô lập, lâu ngày có thể bị trầm cảm. 

Rối loạn ngôn ngữ được biểu hiện như nói lắp, nói ngọng, âm điệu bị biến đổi, gặp khó khăn khi diễn đạt suy nghĩ, thậm chí nhiều trường hợp không nói được. Để phục hồi chức năng ngôn ngữ sau tai biến thì sự trợ giúp của người thân trong gia đình, mọi người xung quanh bệnh nhân là điều rất cần thiết. Người bệnh cần học lại kỹ năng giao tiếp, tham gia vào các lớp/trung tâm phục hồi chức năng để giúp họ cởi mở và hòa đồng hơn.  

Suy giảm nhận thức

Sau tai biến người bệnh thường bị suy giảm trí nhớ

Sau tai biến người bệnh thường bị suy giảm trí nhớ

Theo các chuyên gia y tế, suy giảm nhận thức là một trong những biến chứng nặng nề của bệnh tai biến mạch máu não khiến người bệnh bị rối loạn nhận thức, sa sút trí tuệ. Một số biểu hiện của di chứng này như: suy giảm trí nhớ, hay quên, đầu óc lơ mơ không tỉnh táo, không nhận biết được người thân, gia đình của mình, mất khả năng định hướng không gian, thời gian và không hiểu được lời nói của người khác… 

Phải mất rất nhiều thời gian để người bệnh có thể phục hồi và họ không thể làm những công việc có độ phức tạp, yêu cầu trí tuệ minh mẫn như trước đây nữa. 

Khó ăn nuốt

Di chứng khó ăn nuốt làm suy giảm chất lượng sống của người bệnh

Di chứng khó ăn nuốt làm suy giảm chất lượng sống của người bệnh

Khó ăn nuốt cũng là một biến chứng tai biến mạch máu não thường gặp ở nhiều bệnh nhân. Theo thống kê, có khoảng 20% người bệnh bị tai biến mắc phải di chứng này. Đây là kết quả của sự suy giảm về tốc độ cũng như phạm vi chuyển động của vòm họng và cơ miệng sau tai biến. Các biểu hiện của khó ăn nuốt điển hình bao gồm: sổ mũi, chảy nước mắt, ho, nghẹt thở trong hoặc sau khi ăn, thức ăn đọng lại ở má và có thể trào ngược từ mũi, thức ăn rơi vãi… 

Với người bị tai biến mạch máu não nhẹ, di chứng này sẽ không quá nghiêm trọng, nhưng cũng có trường hợp người bệnh không thể nhai nuốt, phải đặt ống thông thức ăn (sonde dạ dày) cả đời. Tình trạng này làm suy giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh, làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, viêm phổi do thường xuyên bị trào thức ăn lên đường thở. Đồng thời dễ khiến người bệnh bị trầm cảm, giảm tuổi thọ và có nguy cơ tử vong cao gấp 8,5 lần so với những người vẫn nhai nuốt bình thường. 

Tai biến mạch máu não có điều trị được không?

“Tai biến mạch máu não có điều trị được không” là thắc mắc được đặt ra khi bạn hoặc người thân của bạn bị tai biến mạch máu não. Theo các chuyên gia y tế, đây là một bệnh lý nguy hiểm nên việc điều trị cũng chưa bao giờ dễ dàng. Tai biến mạch máu não có điều trị được hay không cần phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, cụ thể là:

  • Bệnh nhân gặp phải loại tai biến nào: xuất huyết não hay nhồi máu não?
  • Phần não bị tổn thương nằm ở vùng nào, phải hay trái bán cầu não?
  • Khoảng thời gian phát hiện, sơ cứu và bắt đầu được điều trị là khi nào?
  • Giới tính, tuổi tác, tiền sử bệnh tật trước đó của họ là như thế nào?

…..

Trong trường hợp tai biến mạch máu não ở người già và có tình trạng nặng ngay từ đầu thì tỷ lệ tử vong rất cao và khó cải thiện biến chứng dù có điều trị tốt hoặc tập vật lý trị liệu trong thời gian dài. Với đối tượng trẻ tuổi bị tai biến mạch máu não nhẹ và chỉ tê liệt nhẹ ở một phần cánh tay hoặc chân, đồng thời được phát hiện sớm thì có khả năng phục hồi cao. 

Phương pháp điều trị tai biến mạch máu não

Trước khi điều trị hay xử trí tai biến mạch máu não, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh lý trước đây của người bệnh có bị đái tháo đường, tăng huyết áp, hút thuốc lá, uống rượu bia… hay không. Đồng thời thăm khám những triệu chứng lâm sàng, thực hiện một số xét nghiệm cận lâm sàng để kiểm tra như chụp cắt lớp vi tính sọ não, chụp mạch máu não, chụp cộng hưởng từ, xét nghiệm dịch não tủy, đo điện tim, siêu âm tim… Từ đó đưa ra phác đồ điều trị tai biến mạch máu não thích hợp với thể trạng của người bệnh. 

Sau khi thăm khám, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị tai biến phù hợp

Sau khi thăm khám, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị tai biến phù hợp

Đối với từng thể tai biến mạch máu não khác nhau sẽ có những các xử lý khác nhau. Dưới đây là hướng dẫn điều trị tai biến mạch máu não thể nhồi máu não và chảy máu não, chảy máu dưới màng nhện:

Trường hợp nhồi máu não

  • Tiến hành làm tiêu huyết khối bằng cách biến đổi Plasminogen thành Plasmin, phân hủy thành Protein và Fibrin đông huyết tương. 
  • Khi sử dụng thuốc tiêu sợi huyết rTPA thì cần thực hiện đúng theo chỉ định và chống chỉ định của thuốc.
  • Dùng thuốc chống tình trạng tập kết tiểu cầu như Ticlopidine 200mg, Aspirin 100 - 325mg, Clopidogrel 75 mg, Aggrenox…
  • Để ngăn cản và làm chậm sự hình thành của các cục máu đông có thể dùng Heparin, dự phòng bằng thuốc Lovenox, Warfarin…
  • Sử dụng phương pháp can thiệp nội mạch để thực hiện lấy huyết khối
  • Cho người bệnh dùng những thuốc nuôi dưỡng tế bào thần kinh vùng bán ảnh như Nootropil, Duxil, Tanakan… 

Trường hợp chảy máu não, chảy máu dưới màng nhện: 

  • Sử dụng thuốc tiêm có tác dụng đông hay cầm máu, có thể là Transamin 0.25g/2 - 4 ống, tiêm đường tĩnh mạch. 
  • Nếu người bệnh bị chảy máu não lớn kèm theo tình trạng tràn máu não thất và chảy máu dưới nhện thì tiêm Nimotop 10mg/ 50ml đường tĩnh mạch, dùng bơm điện có tác dụng chống co mạch, phòng ngừa tình trạng nhồi máu não thứ phát. 
  • Trong trường hợp ổ máu tụ có kích thước lớn hơn 60ml, tiến hành phẫu thuật để lấy ổ máu tụ bán cầu ngăn ngừa rối loạn ý thức cho người bệnh. 
  • Lưu ý phải tìm ra nguyên nhân của việc chảy máu não để xử lý triệt để, có thể do phình mạch, dị dạng mạch...

Ngoài ra, khi đã cấp cứu và điều trị thuyên giảm những triệu chứng của tai biến mạch máu não thì cần dùng những thuốc điều trị sau tai biến để tránh xảy ra tình trạng nhiễm khuẩn thứ phát như: nhiễm khuẩn phổi, hệ tiết niệu, ống thông tĩnh mạch, nhiễm khuẩn hệ tiêu hóa...

Cách chăm sóc phục hồi sức khỏe sau tai biến mạch máu não

Sau khoảng thời gian xử trí tai biến mạch máu não, “giành giật” lại sự sống cho người bệnh thì quá trình chăm sóc bệnh nhân tai biến đóng vai trò rất quan trọng. Vậy cách chăm sóc phục hồi sức khỏe sau tai biến mạch máu não như thế nào là đúng để giúp bệnh nhân cải thiện các di chứng hậu tai biến và phòng tránh đột quỵ tái phát?

Để khắc phục những di chứng sau tai biến đòi hỏi sự kiên trì, nỗ lực của bản thân người bệnh và sự hỗ trợ tích cực của người thân trong gia đình. Sau đây là cách chăm sóc phục hồi sức khỏe cho người bệnh tai biến mạch máu não tại nhà: 

Chăm sóc tâm lý cho người bệnh sau tai biến

Sau tai biến mạch máu não người bệnh phải đối mặt với những di chứng như rối loạn ngôn ngữ, liệt vận động… khiến họ luôn rơi vào trạng thái mệt mỏi, buồn chán, lo âu. Những hoạt động chăm sóc bản thân hàng ngày đều phải phụ thuộc vào sự trợ giúp của người thân nên sinh ra tâm lý mặc cảm, tự ti, cảm thấy mình vô dụng. 

Hãy luôn giúp người bệnh sau tai biến luôn vui vẻ, lạc quan

Hãy giúp người bệnh sau tai biến luôn vui vẻ, lạc quan

Để giúp người bệnh vui vẻ, lạc quan hơn, người thân trong gia đình đóng vai trò vô cùng quan trọng. Cần động viên, thúc đẩy người bệnh tự chăm sóc, có thể sử dụng một số dụng cụ hỗ trợ để người bệnh tự vệ sinh cá nhân, ăn uống. Các việc làm này sẽ giúp bệnh nhân cảm thấy có ích hơn, bớt cảm giác phụ thuộc khi có thể chủ động thực hiện một số thao tác sinh hoạt cơ bản.   

Chăm sóc dinh dưỡng sau tai biến cho người bệnh

Bên cạnh chăm sóc hàng ngày, chế độ dinh dưỡng của bệnh nhân sau tai biến mạch máu não cũng rất quan trọng để giúp họ nhanh hồi phục và ngăn ngừa tái phát. 

Theo chuyên gia dinh dưỡng, người nhà có thể cho bệnh nhân ăn 3 bữa chính và thức ăn nhẹ. Trong thành phần mỗi bữa ăn cần đáp ứng đủ vitamin, chất xơ và chất dinh dưỡng. Lưu ý không ép người bệnh ăn quá nhiều, nên để họ ăn vừa đủ no và nên thay đổi thực đơn mỗi ngày.

Chăm sóc vệ sinh

Ngoài chú ý về chăm sóc tâm lý, chăm sóc dinh dưỡng cho người bị tai biến thì việc chăm sóc giữ vệ sinh cho họ cũng quan trọng không kém.

  • Cần giữ da bệnh nhân luôn khô thoáng, sạch sẽ để tránh lở loét, giảm nguy cơ nhiễm trùng. Đồng thời nên thực hiện các động tác xoa bóp, bấm huyệt và di chuyển người bệnh để máu được lưu thông đến khắp cơ thể. 
  • Khi vệ sinh cá nhân, tắm rửa cho người bệnh nên thực hiện ở nơi kín gió, nhiệt độ ẩm, nước ấm từ 37 - 45 độ C và sàn nhà ít trơn trượt. Không nên tắm vào buổi tối và thời gian tắm chỉ nên từ 5 - 7 phút.  
  • Việc đại tiểu tiện của người bệnh sau tai biến rất khó khăn nên người nhà có thể lựa chọn dùng bô hoặc tã lót dùng 1 lần. Cho dù là phương pháp nào cũng phải vệ sinh sạch sẽ sau mỗi lần đại tiểu tiện để phòng ngừa viêm nhiễm. Cần huấn luyện cho người bệnh khi có ý muốn tiểu tiện hay đại tiện bằng cách tạo ra một số khẩu lệnh và nắm bắt chính xác thời điểm đi vệ sinh của bệnh nhân để hỗ trợ kịp thời. 

Chế độ sinh hoạt và tập luyện cho người bệnh sau tai biến mạch máu não 

Người nhà nên thường xuyên xoa bóp các khớp tay, khớp chân, cơ bắp để giúp người bệnh lưu thông máu, ngăn ngừa tình trạng teo cơ và cứng khớp.  

Đối với tư thế nằm của người bệnh nên thay đổi tư thế sau 2 giờ để chống viêm loét. Cần sử dụng thêm đệm nước hoặc đệm hơi nếu người bệnh có liệt chi. Lưu ý giường và đệm phải bằng phẳng. Nên sử dụng thêm gối để cố định và chống đỡ phần lưng khi nằm nghiêng và lót những vùng tì đè có nguy cơ lở loét da. Nên bố trí giường của người bệnh ở nơi có ánh nắng mặt trời, không ẩm thấp và tránh gió lùa. 

Người bệnh sau tai biến cần có chế độ tập luyện phù hợp để hồi phục là sức khỏe

Người bệnh sau tai biến cần có chế độ tập luyện phù hợp để hồi phục là sức khỏe

Tùy mức độ di chứng liệt vận động mà người nhà sẽ phối hợp cùng nhân viên y tế sẽ đề ra phương án tập luyện, vận động hàng ngày cho bệnh nhân. Mỗi ngày nên tập từ 2 - 3 lần và tiếp tục duy trì kể cả khi các di chứng đã được cải thiện, cố gắng cho người bệnh tự thực hiện các hoạt động, công việc sinh hoạt hàng ngày để tăng tốc độ phục hồi. 

Sử dụng thuốc và tái khám

Bệnh nhân đã có tiền sử bị tai biến mạch máu não rất dễ bị tái phát, đặc biệt lần sau sẽ nặng hơn lần đầu. Vì thế, ngoài việc chăm sóc dinh dưỡng, sinh hoạt, vệ sinh cho người bệnh, người nhà cần theo dõi việc uống thuốc hàng ngày của bệnh nhân theo đơn của bác sĩ và tái khám khi hết thuốc hoặc có dấu hiệu bất thường xảy ra.  

Phòng ngừa nguy cơ tai biến mạch máu não

Bỏ thuốc lá là cách phòng ngừa nguy cơ tai biến mạch máu não

Bỏ thuốc lá là cách phòng ngừa nguy cơ tai biến mạch máu não

Tai biến mạch máu não là tình huống y khoa cực kỳ nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp tới tính mạng, “cận kề với tử thần” nên việc phòng tránh tai biến là điều mà ai cũng cần nắm rõ để duy trì sức khỏe tốt cho chính mình và người thân. Dưới đây là một số cách phòng tai biến mạch máu não được các chuyên gia y tế khuyến cáo thực hiện:

  • Duy trì lối sống khoa học, lành mạnh cùng chế độ ăn uống hợp lý, giàu chất xơ và vitamin thiết yếu. 
  • Bỏ hút thuốc lá
  • Hạn chế uống rượu bia và sử dụng các chất kích thích như cà phê, ma túy…
  • Nên ăn nhiều trái cây tươi, rau củ sạch, hạn chế ăn các loại thực phẩm chứa nhiều cholesterol và chất béo.
  • Tích cực và tạo thói quen thể dục thể thao 30 phút - 1 tiếng mỗi ngày.
  • Kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần, đặc biệt là đối tượng có bệnh về huyết áp, tim mạch, tiểu đường…  

Một số câu hỏi thường gặp về bệnh tai biến mạch máu não

Người bị tai biến mạch máu não có thể làm được gì?

Theo các chuyên gia y tế, người bị tai biến mạch máu não có thể làm những hoạt động sau:

  • Giao tiếp: Sau tai biến, việc phục hồi khả năng nói, giao tiếp bắt đầu sau một vài tháng kể từ lúc bắt đầu bị bệnh và kéo dài đến vài năm. Nếu kiên trì và cố gắng tập luyện, khả năng giao tiếp có thể khôi phục đáng kể. 
  • Việc làm: Nếu đối tượng bị tai biến mạch máu não là người trẻ tuổi thì vẫn có khả năng kiếm việc làm. Công việc không nhất là là làm tại các cơ quan xí nghiệp, làm văn phòng mà có thể ở các nông trại chăn nuôi, trồng cây cảnh… 
  • Đi lại: Thông thường sau tai biến, người bệnh có thể bắt đầu đi lại được khoảng 1 - 1,5 tháng. Sau khoảng 2 - 3 tháng họ sẽ đi lại tốt, an toàn, ít cần sự trợ giúp từ người khác. 

Bệnh nhân tai biến mạch máu não có thể phục hồi hoàn toàn không?

Bệnh nhân tai biến mạch máu não có thể phục hồi hoàn toàn không? Câu trả lời là không, mặc dù đây là ước mơ của hầu hết người bệnh và thân nhân. Theo các bác sĩ khoa Thần kinh, khả năng phục hồi 100% là rất khó xảy ra, được 90 - 95% là vô cùng tốt rồi. 

Phần lớn sau khi tiếp nhận điều trị và hồi phục, người bệnh có thể tham gia một phần các hoạt động trong gia đình và tự chăm sóc bản thân. Khoảng 25 - 30% người bệnh sau tai biến có thể đi làm trở lại với công việc phù hợp với thể trạng và sức khỏe của họ. 

Tai biến mạch máu não có tái phát không?

Tai biến mạch máu não có tái phát trở lại hay không? Câu trả lời là có. Nhiều số liệu thống kê y khoa cho thấy, tỷ lệ tái phát của tai biến mạch máu não chiếm khoảng 20% trong năm đầu tiên và có thể lên đến 50% trong 5 năm tiếp theo. So với lần đầu, tai biến mạch máu não tái phát để lại di chứng nặng nề hơn và khả năng hồi phục kém hơn, chi phí điều trị cũng tăng lên nhiều lần. 

Khám và điều trị tai biến ở đâu?

Tai biến mạch máu não có thể được khám, chẩn đoán và điều trị tại các bệnh viện tuyến Trung ương bởi đây là những cơ sở y tế có đầy đủ các thiết bị y khoa, đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm trong quá trình cấp cứu, chữa trị người bị tai biến. Tại miền Bắc có 2 địa chỉ uy tín hàng đầu dành cho người bị tai biến mạch máu não đó là khoa Nội thần kinh của bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và khoa Thần kinh của bệnh viện Bạch Mai. 

Là một “người em”, tuy “sinh sau đẻ muộn” nhưng bệnh viện Đa khoa Phương Đông là nơi được rất nhiều bệnh nhân tin tưởng lựa chọn để phục hồi cơ thể sau tai biến. Với những người bệnh bị hôn mê mất kiểm soát, không thể đi lại được, người thân trong gia đình thường không có đủ khả năng chăm sóc sức khỏe tại nhà cho người bệnh mà cần những người có chuyên môn y tế, Phương Đông đã xây dựng dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ trọn gói cho bệnh nhân sau tai biến mạch máu não. 

Mục đích của dịch vụ là nhằm san sẻ những khó khăn cho người nhà, vơi bớt những nỗi lo bệnh tật, giúp người bệnh lạc quan, phục hồi tốt, tránh nguy cơ tái phát. Với dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ tại Bệnh viện Phương Đông, khách hàng hoàn toàn có thể yên tâm gửi gắm sức khỏe của mình. Khách hàng được các y bác sĩ, điều dưỡng chăm sóc 24/7, phục vụ chu đáo từ bữa ăn đến từng giấc ngủ. 

Có thể thấy, tai biến mạch máu não là một căn bệnh cực kỳ nguy hiểm mà không một ai muốn mắc phải. Vì thế, để ngăn chặn tai biến xảy ra trong tương lai mọi người cần chuẩn bị trước cho mình một kế hoạch phòng ngừa lâu dài bằng cách duy trì lối sống lành mạnh, thay đổi thói quen ăn uống, hình thành chế độ tập luyện hàng ngày và thăm khám sức khỏe định kỳ. Chỉ cần tuân thủ theo những việc làm này là bạn đã phòng ngừa được 80% nguy cơ bị tai biến. 

Trên đây là những thông tin cụ thể và chi tiết về bệnh tai biến mạch máu não, nếu vẫn còn thắc mắc, vui lòng liên hệ Bệnh viện Đa khoa Phương Đông theo hotline 1900 1806 để được tư vấn trực tiếp.