Tập vật lý trị liệu rách chóp xoay có lợi ích gì? Các bài tập và lưu ý khi tập

Những lý do gây ra chấn thương rách chóp xoay

Như đã nhắc đến ở trên, rách chóp xoay xảy ra khi một hoặc nhiều gân thuộc nhóm cơ chóp xoay bị tổn thương hoặc đứt rách. Tình trạng này có thể xuất hiện đột ngột sau chấn thương hoặc tiến triển âm thầm theo thời gian. Một số nguyên nhân khiến người bệnh gặp chấn thương này bao gồm:

Do thoái hóa

Thoái hóa là nguyên nhân thường gặp nhất ở người trung niên và người cao tuổi. Theo tuổi tác, các gân cơ vùng vai dần mất tính đàn hồi, giảm khả năng chịu lực và dễ bị tổn thương hơn. Ngoài ra, các yếu tố khác cũng có thể làm tăng nguy cơ rách chóp xoay do thoái hóa bao gồm:

• Tuổi trên 50.
• Thường xuyên thực hiện các động tác đưa tay quá đầu.
• Lao động nặng hoặc mang vác vật nặng trong thời gian dài.
• Tuần hoàn máu nuôi dưỡng gân cơ suy giảm theo tuổi tác.
• Các bệnh lý chuyển hóa ảnh hưởng đến chất lượng gân cơ.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ cảm thấy đau vai âm ỉ. Tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời, các tổn thương nhỏ có thể tiến triển thành rách gân hoàn toàn.

Thoái hóa có thể làm chóp xoay bị rách và gây mất tính đàn hồi ở các cơ vùng vai

Do chấn thương

Chấn thương cấp tính cũng là nguyên nhân phổ biến gây rách chóp xoay, đặc biệt ở người trẻ tuổi và người thường xuyên vận động thể thao. Theo các bác sĩ Khoa vật lý trị liệu phục hồi chức năng, các tình huống thường dẫn đến chấn thương có thể kể đến như:

• Té ngã chống tay xuống đất.
• Va đập mạnh trực tiếp vào vùng vai.
• Tai nạn giao thông hoặc tai nạn lao động.
• Trật khớp vai tái diễn nhiều lần.
• Thực hiện các động tác ném, nâng hoặc kéo vật nặng lặp đi lặp lại.

Triệu chứng nhận biết chấn thương rách chóp xoay

Các triệu chứng của rách chóp xoay có thể khác nhau tùy mức độ tổn thương. Tuy nhiên, đa số bệnh nhân thường có các triệu chứng điển hình như sau:

• Đau vùng khớp vai, đặc biệt khi nâng tay hoặc xoay vai.
• Cơn đau lan xuống cánh tay nhưng thường không vượt quá khuỷu tay.
• Đau tăng về đêm, gây khó ngủ hoặc mất ngủ.
• Không thể nằm nghiêng về phía vai bị đau.
• Cảm giác yếu tay khi cầm nắm hoặc nâng vật.
• Hạn chế các động tác giơ tay cao quá đầu.
• Có thể nghe tiếng lạo xạo hoặc lục cục khi vận động vai.
• Vai bị cứng và giảm biên độ vận động.

Bài tập vật lý trị liệu rách chóp xoay chuẩn y khoa

Các bài tập vật lý trị liệu rách chóp xoay không chỉ giúp cải thiện độ linh hoạt của khớp vai, mà còn duy trì sức mạnh cơ và hỗ trợ quá trình lành gân. Người bệnh nên tập luyện nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật và ngừng tập nếu xuất hiện đau tăng rõ rệt.

Dao động cánh tay

Dao động cánh tay là bài tập thường được áp dụng sớm trong quá trình phục hồi. Khi đến các Trung tâm vật lý trị liệu, các kỹ thuật viên có thể hướng dẫn bệnh nhân tập cánh tay nhằm giảm cứng khớp và duy trì khả năng vận động của vai mà không tạo áp lực lớn lên vùng gân bị tổn thương.

• Đứng cạnh bàn hoặc ghế chắc chắn.
• Dùng tay lành chống lên bàn để tạo điểm tựa.
• Cúi người về phía trước khoảng 90 độ.
• Để tay đau thả lỏng tự nhiên.
• Đung đưa cánh tay nhẹ nhàng ra trước và sau.
• Tiếp tục dao động sang hai bên.
• Thực hiện thêm động tác xoay tròn theo chiều kim đồng hồ và ngược lại.
• Mỗi hướng thực hiện 20 – 30 giây.

Các bài tập vùng cánh tay có thể kích thích khiến vùng chóp xoay phục hồi nhanh chóng hơn 

Bắt chéo tay trước ngực

Ngoài dao động cánh tay, các động tác bắt chéo tay trước ngực cũng là một trong số các bài vật lý trị liệu hữu ích để cải thiện các cơ vùng chóp xoay. Bài tập này có thể được thực hiện theo chỉ dẫn dưới đây:

• Ngồi hoặc đứng thẳng người.
• Đưa tay đau bắt chéo trước ngực.
• Dùng tay lành giữ khuỷu tay bên đau.
• Kéo nhẹ cánh tay về phía vai đối diện.
• Giữ tư thế trong khoảng 20 – 30 giây.
• Thả lỏng và lặp lại 3 – 5 lần.

Kéo căng tay ở tư thế nằm

Tương tự như các bài tập dao động cánh tay và bắt chéo trước ngực, kéo căng tay ở tư thế nằm cũng là bài tập giúp tăng độ linh hoạt của nhóm cơ xoay vai và cải thiện biên độ vận động của khớp. 

Người bệnh nằm nghiêng về phía vai bị đau, đồng thời đặt cánh tay đau vuông góc với thân người và gập khuỷu tay khoảng 90 độ. Sau đó, dùng tay lành giữ lấy cổ tay bên đau rồi từ từ xoay và ép cẳng tay xuống mặt giường cho đến khi cảm nhận được lực căng nhẹ ở vùng vai. 

Giữ nguyên tư thế này khoảng 30 giây, sau đó bạn thả lỏng và trở về vị trí ban đầu. Hãy thực hiện lặp lại từ 3 – 5 lần trong mỗi buổi tập. Trong quá trình luyện tập, khuyến khích người bệnh tập chậm rãi, nhẹ nhàng và không cố gắng ép quá mức để tránh làm kích thích thêm vùng gân chóp xoay đang bị tổn thương.

Co duỗi vai

Bài tập co duỗi vai giúp tăng cường hoạt động của các nhóm cơ quanh khớp vai, từ đó hỗ trợ phục hồi chức năng vận động và cải thiện biên độ cử động của khớp. Bạn nên bắt đầu ở tư thế nằm trên giường hoặc ghế tập chắc chắn, sao cho cánh tay đau được đặt ở mép giường để có thể vận động tự do. 

Tiếp theo, hãy từ từ nâng cánh tay lên phía trước đến ngang tầm mắt hoặc trong giới hạn cơ thể có thể chịu được mà không gây đau tăng lên. Giữ tư thế này trong khoảng 2 – 3 giây rồi hạ tay xuống chậm rãi về vị trí ban đầu. Thực hiện từ 10 – 15 lần mỗi hiệp. Khi sức mạnh cơ vai được cải thiện, người bệnh có thể tăng dần số lần tập theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng.

Động tác co và duỗi vai giúp các khớp vùng này vận động tốt hơn 

Xoay trong và ngoài

Đây là bài tập quan trọng giúp phục hồi khả năng xoay của khớp vai, đồng thời tăng cường sức mạnh cho nhóm cơ chóp xoay bị tổn thương. Theo hướng dẫn của các bác sĩ chuyên kho, người bệnh có thể thực hiện ở tư thế nằm ngửa hoặc đứng thẳng, sau đó dang cánh tay đau sang ngang một góc khoảng 90 độ và gập khuỷu tay vuông góc. 

Cánh tay phải được giữ ở trạng thái ổn định sau đó từ từ xoay cẳng tay xuống dưới rồi nâng lên trên trong phạm vi vận động không gây đau. Các động tác cần được thực hiện nhẹ nhàng, có kiểm soát để tránh tạo áp lực quá mức lên vùng vai đang hồi phục. Mỗi hiệp nên thực hiện từ 10 – 15 lần. 

Lưu ý khi tập vật lý trị liệu rách chóp xoay

Để các bài tập vật lý trị liệu phát huy hiệu quả tối đa và hạn chế nguy cơ tái chấn thương, người bệnh cần tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng. Bên cạnh việc tập luyện đúng kỹ thuật, việc lắng nghe phản ứng của cơ thể trong suốt quá trình tập cũng rất quan trọng

• Khởi động nhẹ nhàng vùng vai trước khi bắt đầu tập luyện.
• Thực hiện các động tác chậm rãi, đúng kỹ thuật và trong phạm vi vận động cho phép.
• Không cố gắng tập vượt quá ngưỡng đau hoặc tập quá sức.
• Duy trì tập luyện đều đặn mỗi ngày để cải thiện sức mạnh cơ và tầm vận động khớp vai.
• Kết hợp nghỉ ngơi hợp lý, tránh các hoạt động mang vác nặng hoặc vận động quá mức ở vai tổn thương.
• Tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị và lịch tái khám theo chỉ định của bác sĩ.
• Ngừng tập và đến cơ sở y tế thăm khám nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau tăng kéo dài, sưng nề nhiều hơn hoặc khả năng vận động khớp vai giảm sút so với trước đó.

Người bệnh cần khởi động nhẹ nhàng vùng vai trước khi bắt đầu tập 

Có thể nói, rách chóp xoay là chấn thương thường gặp nhưng hoàn toàn có thể cải thiện nếu được phát hiện và điều trị đúng cách. Việc kiên trì thực hiện các bài tập vật lý trị liệu rách chóp xoay không chỉ giúp giảm đau mà còn hỗ trợ phục hồi chức năng khớp vai, giúp người bệnh sớm trở lại với các hoạt động sinh hoạt và lao động thường ngày.