Tập vật lý trị liệu sau gãy chân như thế nào? Khi nào nên tập?

Khi nào cần tập vật lý trị liệu sau gãy chân?

Sau khi xương được cố định bằng bó bột, nẹp hoặc phẫu thuật, các khớp và cơ vùng chân thường phải giữ trạng thái bất động trong thời gian dài. Điều này có thể khiến cơ bắp suy yếu, khớp kém linh hoạt và làm giảm khả năng vận động.

Thông thường, người bệnh có thể được chỉ định tập vật lý trị liệu sau gãy chân từ những ngày đầu sau phẫu thuật hoặc ngay sau khi tháo bột tùy theo tình trạng tổn thương và đánh giá của bác sĩ chuyên khoa.

Theo các bác sĩ chuyên khoa Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng, việc tập phục hồi chức năng đặc biệt cần thiết trong các trường hợp dưới đây:

• Người bệnh bị gãy xương đùi, gãy xương cẳng chân hoặc gãy xương bàn chân.
• Người vừa tháo bột sau thời gian dài bất động.
• Người sau phẫu thuật kết hợp xương bằng đinh, nẹp hoặc vít.
• Người bị tổn thương khớp gối, khớp háng kèm theo gãy xương.
• Người có biểu hiện yếu cơ, cứng khớp hoặc khó khăn khi đi lại sau điều trị.

Xem thêm: Phục hồi chức năng sau gãy xương cẳng chân như thế nào?

Người bị gãy chân có thể tập vật lý trị liệu theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa 

Tập vật lý trị liệu sau gãy chân có lợi ích gì?

Sau quá trình điều trị gãy xương, cơ thể cần thời gian để khôi phục sức mạnh và chức năng vận động. Nếu người bệnh áp dụng các bài tập vật lý trị liệu đúng theo hướng dẫn và chăm sóc từ các bác sĩ chuyên khoa thì quá trình phục hồi sẽ diễn ra nhanh chóng hơn.

Hỗ trợ phục hồi khả năng vận động

Sau nhiều tuần bó bột hoặc hạn chế vận động, các khớp có xu hướng trở nên cứng và khó cử động. Tập vật lý trị liệu giúp cải thiện biên độ vận động của khớp, hỗ trợ người bệnh đi lại và thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày dễ dàng hơn.

Tăng sức mạnh cơ bắp

Việc bất động kéo dài có thể khiến các nhóm cơ ở chân suy yếu đáng kể. Lúc này, các bài tập phục hồi chức năng được áp dụng đúng cách sẽ hỗ trợ cơ bắp hoạt động trở lại, từ đó cải thiện sức mạnh và độ bền của cơ.

Hạn chế teo cơ và co rút gân

Teo cơ là biến chứng thường gặp sau gãy chân. Tập luyện đều đặn giúp duy trì khối lượng cơ, đồng thời hạn chế tình trạng co rút gân và cứng khớp.

Tập vật lý trị liệu đúng cách giúp hạn chế nguy cơ teo cơ cho bệnh nhân 

Thúc đẩy tuần hoàn máu

Các động tác vận động nhẹ nhàng giúp tăng lưu thông máu đến vùng tổn thương, hỗ trợ quá trình nuôi dưỡng mô và thúc đẩy quá trình liền xương diễn ra thuận lợi hơn.

Giảm nguy cơ di chứng lâu dài

Việc tập vật lý trị liệu rất quan trọng. Nếu không được phục hồi chức năng kịp thời, người bệnh có thể gặp các vấn đề như lệch trục chi, hạn chế vận động hoặc dáng đi bất thường. Áp dụng các liệu pháp phục hồi chức năng theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp giảm nguy cơ để lại di chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống sau điều trị.

Các bài tập vật lý trị liệu sau gãy chân

Lưu ý rằng: Các bài tập dưới đây chỉ mang tính chất tham khảo, người bệnh nên lắng nghe hướng dẫn của các bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu trước khi thực hiện để đảm bảo phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Vận động khớp

Đây là một trong những bài tập quan trọng nhất trong giai đoạn phục hồi chức năng. Khi khớp bị bất động trong thời gian dài, bao khớp và các mô mềm xung quanh có thể bị co rút, dẫn đến cứng khớp và giảm khả năng vận động.

Việc thực hiện các động tác co duỗi khớp nhẹ nhàng giúp dịch khớp lưu thông tốt hơn, hỗ trợ nuôi dưỡng sụn khớp và cải thiện độ linh hoạt của chân. Bạn có thể tập vật lý trị liệu theo hướng dẫn dưới đây:

• Co và duỗi nhẹ nhàng khớp gối hoặc cổ chân.
• Thực hiện chậm rãi trong phạm vi không gây đau.
• Mỗi lần tập khoảng 10 – 15 phút.
• Tập từ 4 – 6 lần mỗi ngày theo hướng dẫn chuyên môn.

Xem thêm: Các bài tập vật lý trị liệu cho chân an toàn, dễ thực hiện tại nhà

Gập và giữ cơ hông

Bài tập này giúp duy trì sức mạnh cơ vùng hông và đùi, đặc biệt phù hợp với người chưa thể chịu lực hoàn toàn lên chân bị tổn thương. Việc duy trì hoạt động của nhóm cơ hông giúp hạn chế teo cơ và hỗ trợ quá trình tập đi sau này. Việc tập luyện cũng hết sức đơn giản, chỉ mất từ 5 - 7 phút/ ngày: 

• Nằm ngửa trên giường hoặc thảm tập.
• Dùng tay hỗ trợ nâng chân bị chấn thương lên gần ngực.
• Giữ tư thế khoảng 1 – 2 giây.
• Hạ chân xuống từ từ.
• Thực hiện 10 – 15 lần mỗi buổi tập.

Bài tập nhảy cóc

Mặc dù có tên gọi là "nhảy cóc", nhưng đây thực chất là bài tập vận động khớp hông và đầu gối ở tư thế ngồi. Theo các chuyên gia vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, các động tác giống nhảy cóc này cũng góp phần tăng khả năng kiểm soát vận động của chân, cải thiện độ linh hoạt và tăng sức mạnh cơ vùng đùi.

Bạn có thể tham khảo hướng dẫn dưới đây để tự tập luyện tại nhà:

• Ngồi trên ghế với lưng thẳng.
• Nâng nhẹ chân bị tổn thương khỏi mặt sàn.
• Giữ đầu gối vuông góc khoảng 90 độ.
• Đưa bàn chân sang ngoài rồi trở lại vị trí giữa.
• Lặp lại động tác liên tục trong 10 – 15 lần.

Tập nhảy cóc cũng hỗ trợ phục hồi rất tốt cho người vừa bị gãy xương 

Xoay hông trong - ngoài

Đây là bài tập giúp tăng phạm vi vận động của khớp hông và hỗ trợ phục hồi chức năng chi dưới sau thời gian dài bất động. Khi tập luyện thường xuyên, người bệnh có thể cải thiện khả năng phối hợp vận động và giảm cảm giác cứng khớp. Chúng ta có thể tập xoay hông trong - ngoài theo hướng dẫn dưới đây:

• Ngồi hoặc nằm thoải mái.
• Đặt khăn dưới bàn chân để hỗ trợ di chuyển.
• Từ từ xoay chân sang trong rồi xoay sang ngoài.
• Có thể dùng tay hỗ trợ nếu cần.
• Lặp lại khoảng 10 – 15 lần.

Căng cơ chân

Sau thời gian bó bột, các cơ vùng chân thường bị co ngắn và mất tính đàn hồi. Các bài tập kéo giãn cơ giúp giảm tình trạng căng cứng và hỗ trợ phục hồi vận động hiệu quả hơn. Một trong những động tác phổ biến là kéo giãn cơ gân khoeo. 

Để tập căng cơ chân, bạn có thể tham khảo các bước theo trình tự dưới đây:

• Ngồi trên sàn hoặc giường.
• Duỗi thẳng chân ra phía trước.
• Dùng tay nắm các ngón chân hoặc cẳng chân.
• Từ từ nghiêng người về phía trước.
• Giữ tư thế khoảng 20 giây.
• Thả lỏng và lặp lại nhiều lần.

Bài tập bóp trong đùi

Bài tập này giúp tăng cường nhóm cơ đùi trong, cải thiện sức mạnh chân và hỗ trợ ổn định khớp háng, khớp gối. Đây là một trong những liệu pháp tập vật lý trị liệu sau thường được sử dụng trong nhiều chương trình phục hồi chức năng sau gãy chân. Các bài tập bóp trong đùi có thể được thực hiện theo các bước dưới đây:

• Ngồi hoặc nằm ở tư thế thoải mái.
• Đặt hai nắm tay hoặc một chiếc gối nhỏ giữa hai đầu gối.
• Ép hai đầu gối vào nhau.
• Giữ lực ép khoảng 5 – 8 giây.
• Thả lỏng và lặp lại từ 10 – 15 lần.

Các phương pháp phục hồi chức năng sau gãy chân

Bên cạnh các bài tập vật lý trị liệu sau gãy chân, người bệnh có thể được kết hợp thêm nhiều phương pháp phục hồi chức năng khác nhằm tăng hiệu quả điều trị. 

Dùng nhiệt

Liệu pháp nhiệt thường được sử dụng để giảm đau, giảm co cứng cơ và giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn trước khi tập luyện. Người bệnh có thể sử dụng túi chườm ấm theo hướng dẫn của chuyên viên phục hồi chức năng.

Tuy nhiên, cần tránh sử dụng nhiệt sâu tại vùng có đinh, nẹp hoặc dụng cụ kim loại nếu chưa được bác sĩ cho phép.

Biện pháp xoa nắn

Xoa nắn nhẹ nhàng giúp thư giãn cơ bắp, cải thiện lưu thông máu và giảm cảm giác căng cứng quanh vùng tổn thương. Việc xoa bóp cần được thực hiện đúng kỹ thuật để tránh gây ảnh hưởng đến quá trình liền xương. Người bệnh không nên tự ý sử dụng các loại dầu nóng hoặc thuốc xoa bóp mạnh lên vùng khớp nếu chưa có chỉ định chuyên môn.

Xoa nắn đúng cách hỗ trợ người bệnh phục hồi sau gãy chân hiệu quả hơn 

Tập vật lý trị liệu

Đây là phương pháp phục hồi chức năng quan trọng nhất sau gãy chân. Các buổi tập luyện sẽ được xây dựng dựa trên vị trí gãy xương, mức độ tổn thương và khả năng vận động của từng người bệnh.

Có thể nói, các bài tập vật lý trị liệu sau gãy chân là bước quan trọng giúp phục hồi khả năng vận động, tăng cường sức mạnh cơ bắp và hạn chế các biến chứng do bất động kéo dài. Bên cạnh các bài tập như vận động khớp, gập giữ cơ hông, kéo giãn cơ hay tăng cường sức mạnh cơ đùi, người bệnh có thể kết hợp thêm các phương pháp hỗ trợ như dùng nhiệt và xoa nắn để nâng cao hiệu quả phục hồi.