Xung điện trị liệu có tác dụng như thế nào? Có an toàn không?

Xung điện trị liệu là gì?

Xung điện trị liệu là phương pháp vật lý trị liệu sử dụng các dòng điện xung có tần số thấp hoặc trung bình tác động lên cơ thể thông qua các điện cực đặt trên da. Các xung điện này được tạo ra theo từng nhịp ngắt quãng trong thời gian ngắn nhằm kích thích thần kinh, cơ và mạch máu.

Khác với dòng điện sinh hoạt thông thường, dòng điện xung trong trị liệu được thiết kế với cường độ và tần số phù hợp nhằm hỗ trợ điều trị và phục hồi chức năng cho cơ thể. Khi tác động lên vùng điều trị, xung điện có thể giúp giảm đau, thư giãn cơ, kích thích co cơ và hỗ trợ cải thiện tuần hoàn máu.

Hiện nay, liệu pháp này được ứng dụng phổ biến trong vật lý trị liệu – phục hồi chức năng cho các trường hợp bệnh nhân đau cơ xương khớp, chấn thương, yếu cơ hoặc rối loạn vận động.

Xung điện là phương pháp sử dụng dòng điện tần số thấp để kích thích thần kinh 

Phân loại các kỹ thuật xung điện trị liệu

Trong vật lý trị liệu, dòng điện xung được phân thành nhiều loại khác nhau tùy theo đặc điểm dòng điện và mục đích sử dụng. Việc phân loại giúp lựa chọn kỹ thuật phù hợp với từng tình trạng của bệnh nhân:

• Phân loại theo loại dòng điện: Bao gồm dòng điện xung một chiều và dòng điện xung xoay chiều. Mỗi loại có đặc điểm tác động khác nhau lên thần kinh và cơ.
• Phân loại theo tần số dòng điện: Gồm dòng điện xung tần số thấp và dòng điện xung tần số trung bình. Tùy vào mục đích giảm đau, kích thích cơ hay thư giãn mà kỹ thuật viên sẽ lựa chọn tần số phù hợp.
• Phân loại theo chế độ phát xung: Bao gồm dòng điện xung liên tục, xung ngắt quãng, xung biến đổi tần số hoặc biến đổi biên độ. Các chế độ này giúp điều chỉnh mức độ kích thích và cảm giác khi trị liệu.
• Kỹ thuật điện xung kích thích cơ: Thường được áp dụng cho người yếu cơ, teo cơ hoặc phục hồi vận động sau chấn thương nhằm hỗ trợ tăng co cơ và cải thiện hoạt động cơ bắp.
• Kỹ thuật điện xung giảm đau: Tập trung sử dụng các xung điện nhẹ tác động lên thần kinh nhằm hỗ trợ giảm cảm giác đau nhức cơ xương khớp hoặc đau thần kinh.
• Kỹ thuật điện di thuốc: Kết hợp dòng điện xung với thuốc điều trị để hỗ trợ đưa thuốc thấm sâu hơn vào mô dưới da, giúp tăng hiệu quả giảm đau hoặc kháng viêm.

Tác dụng của liệu pháp điện xung trị liệu

Hiện nay, việc dùng máy xung điện trị liệu được ứng dụng rộng rãi nhờ khả năng hỗ trợ giảm đau, kích thích thần kinh cơ và cải thiện tuần hoàn máu. Tùy vào loại dòng điện và kỹ thuật sử dụng, phương pháp này có thể mang lại nhiều hiệu quả tích cực như:

Tác dụng ức chế

Một số dòng điện xung có tác dụng hỗ trợ giảm đau và thư giãn cơ hiệu quả. Các xung điện nhẹ tác động lên thần kinh giúp hạn chế cảm giác đau truyền lên não, từ đó hỗ trợ giảm đau nhức cơ xương khớp hoặc đau thần kinh.

Ngoài ra, điện xung còn giúp giảm căng cơ, thư giãn vùng cơ co cứng và hỗ trợ cải thiện cảm giác khó chịu ở vùng điều trị. Một số trường hợp còn được ứng dụng nhằm hỗ trợ giảm stress và tạo cảm giác thư giãn cho cơ thể.

Trong quá trình điện xung, người bệnh sẽ cảm thấy thư giãn và bớt căng cơ hơn 

Tác dụng kích thích thần kinh cơ

Theo các bác sĩ Khoa Vật lý trị liệu của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, tác dụng khi dùng máy xung điện trị liệu đáng kể nhất là khả năng kích thích thần kinh và cơ hoạt động tốt hơn. Các xung điện tác động lên cơ giúp hỗ trợ tăng co cơ, cải thiện trương lực cơ và hạn chế tình trạng teo cơ do ít vận động hoặc tổn thương thần kinh.

Phương pháp này thường được áp dụng cho người phục hồi sau chấn thương, tai biến mạch máu não hoặc các trường hợp yếu cơ, liệt cơ nhằm hỗ trợ cải thiện khả năng vận động.

Ngoài ra, điện xung còn giúp tăng tuần hoàn máu tại chỗ, hỗ trợ đưa oxy và dưỡng chất đến cơ tốt hơn, từ đó góp phần thúc đẩy quá trình phục hồi.

Tác dụng điện phân

Tác dụng điện phân thường được ứng dụng trong kỹ thuật điện di thuốc. Dòng điện giúp đưa thuốc thấm sâu hơn vào các mô dưới da thay vì chỉ tác động trên bề mặt.

Phương pháp này thường được sử dụng với các loại thuốc giảm đau hoặc kháng viêm nhằm hỗ trợ cải thiện tình trạng đau nhức, viêm cơ hoặc viêm khớp. Nhờ khả năng hỗ trợ đưa thuốc vào vùng điều trị hiệu quả hơn, điện di thuốc được ứng dụng khá phổ biến trong vật lý trị liệu.

Phương pháp xung điện trị liệu dành cho ai?

Việc sử dụng máy xung điện trị liệu trong điều trị được áp dụng cho nhiều đối tượng khác nhau trong phục hồi chức năng và hỗ trợ giảm đau cơ xương khớp. Các bác sĩ chuyên khoa đều thống nhất rằng phương pháp này phù hợp với các đối tượng dưới đây:

• Người bị đau lưng, đau cổ vai gáy hoặc đau thần kinh tọa.
• Người bị viêm khớp, thoái hóa khớp hoặc đau cơ xương khớp kéo dài.
• Người phục hồi sau chấn thương hoặc phẫu thuật.
• Người bị yếu cơ, teo cơ hoặc hạn chế vận động.
• Người phục hồi chức năng sau tai biến mạch máu não.
• Người bị rối loạn tuần hoàn ngoại vi hoặc đau thần kinh.
• Người làm việc văn phòng thường xuyên đau mỏi cơ do ngồi lâu.

Người làm văn phòng bị đau cổ vai gáy có thể phải thực hiện xung điện trị liệu  

Liệu pháp xung điện trị liệu có an toàn không?

Đây là phương pháp điều trị tương đối an toàn khi được thực hiện đúng kỹ thuật và sử dụng thiết bị phù hợp. Các dòng điện trị liệu thường có cường độ thấp đến trung bình nên ít gây ảnh hưởng tiêu cực đến cơ thể.

Tuy nhiên, trong quá trình điều trị, người bệnh vẫn có thể gặp một số tác dụng phụ như sau:

• Cảm giác châm chích nhẹ tại vùng đặt điện cực;
• Kích ứng hoặc đỏ da nhẹ;
• Khó chịu nếu cường độ điện quá mạnh;
• Dị ứng với điện cực ở một số trường hợp nhạy cảm.

Ngoài ra, để đảm bảo an toàn, một số đối tượng bị chống chỉ định với liệu pháp điện xung bao gồm:

• Người có bệnh tim mạch hoặc đang mang máy tạo nhịp tim;
• Người bị u ác tính;
• Người có vùng da chảy máu hoặc viêm nhiễm;
• Phụ nữ mang thai ở vùng bụng và thắt lưng;
• Người rối loạn cảm giác hoặc rối loạn thần kinh nặng.

Tự dùng máy xung điện trị liệu ở nhà có được không?

Hiện nay có nhiều loại máy xung điện trị liệu dùng tại nhà được bán trên thị trường. Người dùng có thể sử dụng để hỗ trợ giảm đau mỏi cơ hoặc thư giãn cơ thể nếu biết cách sử dụng đúng.

Tuy nhiên, việc tự sử dụng máy xung điện cần cẩn trọng vì nếu đặt điện cực sai vị trí hoặc dùng cường độ không phù hợp có thể gây khó chịu, kích ứng da hoặc ảnh hưởng đến vùng điều trị.

Đặc biệt lưu ý khi sử dụng máy xung điện tại nhà, bạn cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng và chỉ sử dụng với cường độ phù hợp. Ngoài ra, tuyệt đối không đặt điện cực lên vùng da tổn thương hay không dùng khi cơ thể đang mệt hoặc có bệnh lý chống chỉ định. Nếu cảm thấy đau nhiều hoặc cơ thể có các triệu chứng khác, bạn cũng nên tạm dừng dùng máy điện xung.  

Có thể nói, xung điện trị liệu là một trong những phương pháp vật lý trị liệu hỗ trợ giảm đau và phục hồi chức năng được ứng dụng rộng rãi hiện nay. Khi được thực hiện đúng kỹ thuật, phương pháp này có thể giúp thư giãn cơ, kích thích thần kinh cơ, hỗ trợ tuần hoàn máu và cải thiện khả năng vận động cho người bệnh.