Dị dạng mạch máu không chỉ gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn có thể dẫn đến đau, sưng nề, chảy máu hoặc rối loạn chức năng tại vùng tổn thương. Trước đây, nhiều trường hợp phải phẫu thuật với nguy cơ để lại sẹo và thời gian hồi phục kéo dài. Hiện nay, tiêm xơ dưới hướng dẫn siêu âm đang trở thành một trong những phương pháp điều trị được ưu tiên nhờ khả năng tác động chính xác vào ổ dị dạng, hạn chế xâm lấn và giúp người bệnh phục hồi nhanh hơn.
Dị dạng tĩnh mạch (Venous Malformation - VM) là dạng dị dạng mạch máu thường gặp nhất, chiếm khoảng 50% tổng số các trường hợp dị dạng mạch máu. Đây là một bất thường bẩm sinh của hệ tĩnh mạch, xuất hiện ngay từ khi trẻ chào đời nhưng không phải lúc nào cũng được phát hiện sớm.
Phân biệt mạch bình thường và mạch bị dị dạng
Nhiều trường hợp tổn thương có kích thước nhỏ, khu trú và không gây triệu chứng trong thời gian dài. Tuy nhiên, dị dạng tĩnh mạch có xu hướng phát triển theo thời gian cùng với sự tăng trưởng của cơ thể. Khi tổn thương lan rộng vào cơ, khớp, các tạng hoặc xâm lấn nhiều cấu trúc giải phẫu quan trọng, người bệnh có thể gặp các vấn đề về chức năng vận động, đau kéo dài hoặc biến dạng thẩm mỹ nghiêm trọng.
Theo các nghiên cứu hiện nay, dị dạng tĩnh mạch hình thành do bất thường trong quá trình phát triển hệ mạch máu của thai nhi khi còn trong bụng mẹ. Những bất thường này xảy ra từ giai đoạn phôi thai và khiến các tĩnh mạch phát triển không hoàn chỉnh hoặc sai cấu trúc.
Nguyên nhân liên quan đến sự thay đổi vật chất di truyền trong một nhóm tế bào nhất định. Khi các tế bào này tiếp tục phân chia và phát triển, bất thường sẽ được truyền lại cho các tế bào con, từ đó hình thành nên vùng dị dạng mạch máu.
Phần lớn các trường hợp dị dạng tĩnh mạch không mang tính di truyền. Tuy nhiên, một tỷ lệ nhỏ có thể xuất hiện ở nhiều thành viên trong cùng gia đình.
Hiện nay đã xác định được một số đột biến gen liên quan đến dị dạng tĩnh mạch. Tuy nhiên, xét nghiệm di truyền vẫn chưa được chỉ định thường quy trong thực hành lâm sàng.
Dấu hiệu cho thấy bị dị dạng tĩnh mạch
Biểu hiện lâm sàng của dị dạng tĩnh mạch khá đa dạng, tùy thuộc vào vị trí, kích thước và mức độ lan rộng của tổn thương. Dấu hiệu thường gặp nhất là xuất hiện vùng tổn thương có màu xanh tím trên da hoặc niêm mạc.
Tổn thương có thể nổi gồ nhẹ trên bề mặt da hoặc biểu hiện dưới dạng mạng lưới các tĩnh mạch giãn nông. Khi sờ nắn, khối dị dạng thường mềm, dễ bị ép xẹp và nhanh chóng phồng trở lại sau khi ngừng tác động.
Đặc điểm điển hình của dị dạng tĩnh mạch là kích thước tổn thương có thể thay đổi theo tư thế và áp lực tuần hoàn. Khối dị dạng thường căng to hơn khi người bệnh cúi đầu, gắng sức hoặc thực hiện các hoạt động làm tăng áp lực tĩnh mạch.
Trong một số trường hợp, người bệnh có thể sờ thấy những nốt cứng nhỏ bên trong tổn thương. Đây là các ổ vôi hóa hình thành do huyết khối cũ, được gọi là sỏi tĩnh mạch (phlebolith) – một dấu hiệu khá đặc trưng của dị dạng tĩnh mạch mạn tính.
Mặc dù là bệnh lý lành tính, dị dạng tĩnh mạch không có khả năng tự biến mất theo thời gian. Ngược lại, tổn thương có thể tiếp tục phát triển và gây ra nhiều biến chứng nếu không được theo dõi và điều trị phù hợp.
Khi kích thước khối dị dạng tăng lên, người bệnh có thể gặp tình trạng đau, sưng nề, hạn chế vận động hoặc ảnh hưởng đáng kể đến thẩm mỹ. Với các tổn thương nằm sâu trong cơ, khớp hoặc nội tạng, việc điều trị thường phức tạp hơn và có nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng của cơ quan liên quan.
Do đó, việc thăm khám chuyên khoa ngay khi phát hiện các dấu hiệu bất thường trên da hoặc mô mềm là rất cần thiết để được chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Tiêm xơ điều trị dị dạng mạch dưới siêu âm là thủ thuật bơm chất gây xơ vào vùng bệnh lý, làm xơ và teo các cấu trúc bất thường đó.
Tiêm xơ dưới hướng dẫn siêu âm là phương pháp can thiệp ít xâm lấn được sử dụng để điều trị các trường hợp dị dạng tĩnh mạch có lưu lượng dòng chảy thấp. Kỹ thuật này được thực hiện bằng cách đưa kim trực tiếp vào ổ dị dạng, sau đó bơm thuốc cản quang để đánh giá cấu trúc mạch máu và đặc điểm huyết động của tổn thương trước khi tiến hành tiêm chất gây xơ hoặc vật liệu tắc mạch.
Phương pháp có thể được áp dụng đơn lẻ hoặc kết hợp với các kỹ thuật can thiệp nội mạch khác nhằm nâng cao hiệu quả điều trị. Nhờ khả năng tác động trực tiếp vào vùng tổn thương, tiêm xơ giúp làm giảm kích thước dị dạng mạch, cải thiện triệu chứng và hạn chế nguy cơ tái phát.
Mặc dù là phương pháp tương đối an toàn, tiêm xơ dưới siêu âm không được chỉ định trong một số trường hợp sau:
Ngoài các chống chỉ định trên, phần lớn bệnh nhân có dị dạng tĩnh mạch lưu lượng thấp đều có thể được xem xét điều trị bằng phương pháp này sau khi được bác sĩ chuyên khoa đánh giá đầy đủ.
Quy trình tiêm xơ điều trị dị dạng tĩnh mạch dưới hướng dẫn siêu âm
Trước khi can thiệp, bệnh nhân được gây tê tại chỗ nhằm giảm cảm giác khó chịu trong quá trình thực hiện.
Bác sĩ sử dụng kim chuyên dụng có kích thước phù hợp để tiếp cận trực tiếp ổ dị dạng tĩnh mạch. Quá trình này được thực hiện dưới hướng dẫn của siêu âm hoặc hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) nhằm đảm bảo độ chính xác và an toàn.
Sau khi tiếp cận được tổn thương, kim chọc sẽ được kết nối với hệ thống dây dẫn để chuẩn bị cho bước khảo sát mạch máu.
Thuốc cản quang được bơm qua kim chọc để khảo sát cấu trúc dị dạng mạch và đánh giá mức độ lưu thông máu trong vùng tổn thương cũng như các mạch máu lân cận.
Kết quả khảo sát giúp bác sĩ xác định chính xác đặc điểm huyết động, từ đó lựa chọn phương án điều trị phù hợp cho từng trường hợp cụ thể.
Tùy thuộc vào hình thái giải phẫu và đặc điểm dòng chảy của tổn thương, bác sĩ sẽ lựa chọn loại vật liệu can thiệp phù hợp như:
Sau khi lựa chọn vật liệu thích hợp, bác sĩ sẽ đưa trực tiếp vào ổ dị dạng nhằm làm tắc các khoang mạch bất thường, từ đó giảm hoặc loại bỏ dòng máu nuôi tổn thương.
Trong trường hợp sử dụng vật liệu dạng lỏng như keo sinh học và tổn thương có lưu lượng dòng chảy lớn hoặc có tĩnh mạch dẫn lưu, bác sĩ có thể kết hợp garo tĩnh mạch phía trên tổn thương (gốc chi) nhằm hạn chế nguy cơ vật liệu di chuyển ngoài ý muốn.
Sau khi hoàn tất thủ thuật, hệ thống mạch máu sẽ được kiểm tra lại bằng chụp mạch nhằm đánh giá hiệu quả gây tắc và mức độ lưu thông còn lại của tổn thương.
Khi đạt kết quả mong muốn, bác sĩ sẽ rút kim, đóng đường vào mạch máu và kết thúc thủ thuật.
Giống như các thủ thuật can thiệp nội mạch khác, tiêm xơ dưới siêu âm có thể xuất hiện một số biến chứng tùy thuộc vào loại vật liệu được sử dụng và đặc điểm tổn thương.
Tiêm xơ điều trị dị dạng tĩnh mạch dưới hướng dẫn siêu âm là phương pháp can thiệp ít xâm lấn, mang lại hiệu quả cao đối với các tổn thương dị dạng tĩnh mạch lưu lượng thấp. Nhờ khả năng quan sát trực tiếp tổn thương trong suốt quá trình thực hiện, bác sĩ có thể kiểm soát chính xác vị trí can thiệp, nâng cao hiệu quả điều trị và hạn chế tối đa biến chứng.
Để đảm bảo an toàn, người bệnh nên thực hiện thủ thuật tại các cơ sở y tế có chuyên khoa Chẩn đoán hình ảnh và Can thiệp mạch với hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm.
Tiêm xơ điều trị dị dạng mạch dưới siêu âm là giải pháp ít xâm lấn, giúp xử lý tổn thương một cách chính xác, giảm nguy cơ ảnh hưởng đến các mô lành xung quanh và rút ngắn thời gian hồi phục. Với hiệu quả điều trị cao cùng tính an toàn đã được chứng minh trong thực hành lâm sàng, phương pháp này đang mở ra thêm cơ hội cho nhiều người bệnh dị dạng mạch máu, đặc biệt là những trường hợp mong muốn bảo tồn chức năng và hạn chế can thiệp phẫu thuật.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Tiêm xơ điều trị dị dạng mạch dưới siêu âm là giải pháp ít xâm lấn, giúp xử lý tổn thương một cách chính xác, tránh ảnh hưởng đến các...
