Không phải em bé nào cũng may mắn ra đời với cơ thể lành lặn. Trên nghiên cứu đăng trên Tạp chí Y học tại 1 bệnh viện phụ sản lớn, cứ 1000 em bé sơ sinh ra đời thì có 12,5 bé bị dị tật bàn chân trước khép, 1 -2 bé có các dị tật bàn chân khác. Để cải thiện tình trạng dị tật bàn chân này, các phương pháp vật lý trị liệu chân cho trẻ sơ sinh đã ra đời và đang được ứng dụng rộng rãi.
Theo các bác sĩ Khoa Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, liệu pháp vật lý trị liệu nếu được áp dụng đúng cách không chỉ giúp điều chỉnh tư thế bàn chân, khớp và cơ mà còn là cơ hội giúp trẻ có khả năng vận động bình thường trong tương lai.
Khi nào cần tập vật lý trị liệu chân cho trẻ sơ sinh?
Không phải mọi trường hợp trẻ sơ sinh có hình dạng chân khác biệt đều đang mắc bệnh và cần áp dụng các biện pháp tập vật lý trị liệu. Tuy nhiên, nếu trẻ xuất hiện các dị tật bẩm sinh ở bàn chân hoặc khớp háng, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm để được đánh giá và bắt đầu tập vật lý trị liệu chân cho trẻ sơ sinh nếu được các bác sĩ chuyên khoa khuyến khịch .
Trẻ trật khớp háng bẩm sinh
Trật khớp háng bẩm sinh là tình trạng chỏm xương đùi không nằm đúng vị trí trong ổ khớp háng. Dị tật này có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên chân và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động của trẻ trong tương lai.
Biến chứng của tình trạng dị tật bẩm sinh này đến rất nhanh chóng và nguy hiểm. Có thể kể đến như em bé trẻ gặp khó khăn khi tập đi, dáng đi xiêu vẹo hoặc bị lệch khung chậu khi lớn lên. Tuy nhiên, tín hiệu tích cực là rong đa số trường hợp, vật lý trị liệu kết hợp với các dụng cụ chỉnh hình được tận dụng đúng cách có thể giúp khớp háng phát triển đúng vị trí mà không cần phẫu thuật.
Với một số trường hợp có dị tật bẩm sinh như trật khớp háng, các bé có thể phải tập vật lý trị liệu từ sớm
Theo các bác sĩ chuyên khoa, các bài tập vật lý trị liệu hiện nay thường hướng đến các mục đích như sau:
- Hỗ trợ đưa khớp háng về vị trí sinh lý.
- Duy trì tầm vận động của khớp.
- Tăng cường sự ổn định của vùng hông và đùi.
- Hỗ trợ trẻ phát triển vận động bình thường theo từng giai đoạn.
Trẻ bị chân vòng kiềng
Bên cạnh trật khớp háng bẩm sinh, chân vòng kiềng cũng là một trong số các dị tật bẩm sinh có thể cải thiện bằng phục hồi chức năng. Chân vòng kiềng là bất thường xảy ra khi hai đầu gối tách xa nhau khi trẻ đứng thẳng, tạo hình dáng giống chữ O. Một số trường hợp là hiện tượng sinh lý và có thể tự cải thiện khi trẻ lớn lên nhưng cũng có những trường hợp cần được theo dõi và can thiệp sớm.
Việc tập vật lý trị liệu chân cho trẻ sơ sinh giúp điều chỉnh tư thế chi dưới, hỗ trợ phát triển cân đối hệ cơ và hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến dáng đi sau này. Biện pháp vật lý trị liệu nói chung sẽ giúp bệnh nhi đạt được những lợi ích hết sức thực tế như sau:
- Hỗ trợ cân bằng trục chi dưới.
- Tăng cường sức mạnh cơ chân.
- Cải thiện tư thế đứng và đi.
- Hạn chế nguy cơ biến dạng kéo dài khi trẻ trưởng thành.
Trẻ em chân vòng kiềng cũng cần tập vật lý trị liệu
Trẻ có bàn chân đụng gót
Đây là một trong những dị tật bàn chân thường gặp và có tiên lượng điều trị khá tốt. Trẻ có biểu hiện bàn chân gập quá mức về phía cẳng chân khiến mặt lưng bàn chân gần chạm vào cẳng chân. Bệnh lý này chủ yếu liên quan đến sự co rút cơ và tư thế trong tử cung. Nếu được điều trị sớm, đa số trẻ có thể phục hồi hoàn toàn.
Riêng với các bé bị dị tật bàn chân đụng gót, quá trình vật lý trị liệu thường tập trung vào kéo giãn các nhóm cơ phía trước cẳng chân. Cơ bụng chân cũng được tăng cường hoạt động qua các bài tập vận động nhẹ nhàng. Ngoài ra, em bé có thể được kết hợp nẹp chỉnh hình theo chỉ định của bác sĩ.
Trẻ có bàn chân lật ngoài
Bàn chân lật ngoài hay còn gọi là dị tật bàn chân gập quá mức kết hợp xoay ra ngoài. Điều này khiến trục bàn chân không nằm đúng vị trí sinh lý và có thể ảnh hưởng đến khả năng chịu lực khi trẻ bắt đầu tập đứng.
Can thiệp vật lý trị liệu sớm giúp kéo giãn các nhóm cơ bị co rút và hỗ trợ đưa bàn chân trở về tư thế cân bằng hơn. Với các bé có bàn chân bị lật theo hướng ngược lại, các bác sĩ sẽ phải điều chỉnh tư thế bàn chân và cải thiện độ linh hoạt của khớp cổ chân.
Bên cạnh đó, các nhóm cơ nâng đỡ bàn chân cũng phải được tăng cường sức mạnh hướng đến mục tiêu cải thiện, đưa dáng đi của bé trở về bình thường.
Trẻ có bàn chân vòm
Bàn chân vòm là dị tật hiếm gặp hơn so với các dạng bất thường khác. Trẻ thường có lòng bàn chân cong bất thường, phần trước bàn chân gập lên trong khi phần sau nhón cao. Tình trạng này có thể liên quan đến các bệnh lý thần kinh hoặc thần kinh – cơ nên cần được đánh giá kỹ lưỡng.
Khi tập vật lý trị liệu chân cho trẻ sơ sinh, kỹ thuật viên sẽ tiến hành kéo giãn các nhóm cơ co rút và tăng sức mạnh các cơ nâng đỡ vòm chân. Qua đó, bàn chân sẽ được cải thiện sự cân bằng và cấu trúc bàn chân cũng được hỗ trợ điều chỉnh trong suốt quá trình phát triển.
Xem thêm: Vật lý trị liệu bàn chân bẹt có hiệu quả không? Các bài tập phổ biến
Dị tật bàn chân vòm, chân co quắp vào bên trong có thể cải thiện sớm bằng vật lý trị liệu
Trẻ có bàn chân áp
Những em bé ra đời với bất thường phần trước bàn chân hướng vào trong trong khi phần sau bàn chân vẫn tương đối bình thường được coi là có dị tật bàn chân áp. Nếu được tâp vật lý trị liệu tập trung vào việc nắn chỉnh nhẹ nhàng và duy trì bàn chân ở tư thế đúng thì khiếm khuyết cơ thể này có thể được cải thiện tích cực theo hướng: Hạn chế biến dạng kéo dài - Đưa trục bàn chân trở lại đúng quỹ đạo - Hỗ trợ bé đứng và tập đi trong tương lai.
Trẻ có bàn chân vẹo trong
Có thể bạn chưa biết, một số trẻ sơ sinh có toàn bộ bàn chân xoay vào phía trong nhiều hơn bình thường cũng có thể cải thiện dáng đi và khả năng đi lại bằng cách tập vật lý trị liệu. Một số kỹ thuật trị liệu đã và đang đem lại kết quả rất khả quan thông qua các kỹ thuật nắn chỉnh bàn chân, bài tập kéo giãn cơ và sử dụng nẹp hoặc dụng cụ chỉnh hình theo chỉ định.
Trẻ có chân khoèo
Chân khoèo là một trong những dị tật bàn chân phức tạp nhất ở trẻ sơ sinh. Bàn chân thường bị xoay vào trong, gập xuống dưới và mất sự cân đối bình thường. Các phương pháp tập vật lý trị liệu sẽ góp phần tích cực vào các quá trình sau:
- Nắn chỉnh bàn chân về vị trí sinh lý.
- Kéo giãn gân gót và các nhóm cơ co rút.
- Tăng cường sức mạnh các cơ vùng cẳng chân.
- Hỗ trợ duy trì kết quả chỉnh hình lâu dài.
Bàn chân khoèo cần tập vật lý trị liệu để được nắn chỉnh về đúng vị trí
Lưu ý gì khi tập vật lý trị liệu cho trẻ sơ sinh?
Để quá trình phục hồi đạt hiệu quả tốt nhất, cha mẹ cần tuân thủ đầy đủ hướng dẫn của bác sĩ và kỹ thuật viên vật lý trị liệu. Việc điều trị các dị tật chân ở trẻ sơ sinh cần duy trì đều đặn trong thời gian dài nên rất cần sự theo dõi và phối hợp liên tục từ gia đình. Dưới đây là một số lưu ý dành cho các bậc phụ huynh:
- Đưa trẻ đi khám ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường ở chân hoặc bàn chân.
- Thực hiện đúng kỹ thuật các bài tập được hướng dẫn.
- Không tự ý nắn chỉnh mạnh hoặc kéo giãn quá mức chân của trẻ.
- Duy trì lịch tập đều đặn mỗi ngày theo chỉ định chuyên môn.
- Tái khám định kỳ để theo dõi tiến triển và điều chỉnh phác đồ điều trị.
- Sử dụng nẹp hoặc dụng cụ chỉnh hình đúng thời gian được chỉ định.
- Theo dõi các biểu hiện bất thường như sưng, đỏ, đau hoặc trẻ quấy khóc nhiều khi tập luyện.
Xem thêm: Các bài tập vật lý trị liệu cho chân an toàn, dễ thực hiện tại nhà
Có thể nói, mặc dù các bài tập vật lý trị liệu chân cho trẻ sơ sinh thường khá đơn giản và có thể thực hiện tại nhà, nhưng hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào việc phát hiện sớm và kiên trì tập luyện. Khi được can thiệp đúng thời điểm, đa số trẻ có thể phục hồi tốt, phát triển khả năng vận động bình thường và hạn chế tối đa các ảnh hưởng lâu dài đến dáng đi cũng như chất lượng cuộc sống sau này.
