Xạ hình xương SPECT/CT là gì? Vai trò trong chẩn đoán bệnh lý xương

Xạ hình xương SPECT/CT là gì? 

Xạ hình xương SPECT/CT là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại trong y học hạt nhân, được ứng dụng nhằm đánh giá các bất thường tại hệ xương với độ chính xác cao. Phương pháp này kết hợp giữa hai công nghệ tiên tiến gồm chụp cắt lớp phát xạ đơn photon (SPECT) và chụp cắt lớp vi tính (CT), giúp cung cấp đồng thời hình ảnh chức năng và cấu trúc giải phẫu của xương. Nhờ đó, bác sĩ có thể phát hiện sớm tổn thương, xác định vị trí chính xác và hỗ trợ chẩn đoán nhiều bệnh lý xương khớp cũng như ung thư di căn xương.

Kỹ thuật xạ hình xương SPECT/CT bao gồm:

Chụp cắt lớp phát xạ đơn photon (SPECT)

SPECT (Single Photon Emission Computed Tomography) là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh thuộc chuyên ngành y học hạt nhân, sử dụng camera gamma chuyên dụng để tạo hình ảnh không gian ba chiều của cơ quan hoặc mô trong cơ thể.

Trong quá trình thực hiện, bệnh nhân sẽ được tiêm một lượng nhỏ dược chất phóng xạ an toàn vào cơ thể. Chất này sẽ di chuyển và tập trung tại các mô xương có chuyển hóa bất thường. Camera gamma sẽ ghi nhận các tia gamma phát ra từ dược chất phóng xạ, sau đó hệ thống máy tính xử lý dữ liệu để tái tạo hình ảnh 3D của hệ xương.

Kỹ thuật SPECT giúp đánh giá hoạt động chuyển hóa của xương, hỗ trợ phát hiện sớm các tổn thương ngay cả khi chưa có thay đổi rõ rệt về mặt cấu trúc giải phẫu.

Chụp cắt lớp vi tính (CT)

CT (Computed Tomography), hay còn gọi là chụp CT Scan, là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng tia X để tạo ra hình ảnh chi tiết theo từng lát cắt của cơ thể.

Hệ thống CT hoạt động bằng cách sử dụng bóng phát tia X quay liên tục quanh cơ thể kết hợp cùng máy tính xử lý dữ liệu để tạo nên hình ảnh 2D và 3D của các cấu trúc bên trong. Nhờ khả năng hiển thị rõ nét cấu trúc xương, mô mềm và cơ quan, CT giúp bác sĩ đánh giá chính xác vị trí, kích thước và mức độ tổn thương.

Khi kết hợp với SPECT, hình ảnh CT giúp định vị chính xác các vùng bất thường về chuyển hóa được phát hiện trên xạ hình, từ đó nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và hỗ trợ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho người bệnh.

Xạ hình xương SPECT/CT có vai trò gì trong chẩn đoán bệnh lý xương? 

Xạ hình xương SPECT/CT có vai trò quan trọng trong chẩn đoán bệnh lý xương nhờ những ưu điểm nổi bật như:

• Phát hiện sớm các tổn thương xương: Kỹ thuật có khả năng phát hiện bất thường ngay từ giai đoạn sớm, trước khi xuất hiện thay đổi rõ rệt trên phim X-quang hoặc một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh thông thường.
• Độ nhạy cao trong đánh giá chuyển hóa xương: Thiết bị giúp ghi nhận những thay đổi nhỏ trong hoạt động chuyển hóa của mô xương, hỗ trợ chẩn đoán bệnh lý ở giai đoạn sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.
• Cung cấp hình ảnh 3D chi tiết: Thành phần CT cho phép tái tạo hình ảnh giải phẫu với độ chính xác cao, giúp xác định chính xác vị trí và mức độ tổn thương.
• Hỗ trợ phân biệt nhiều bệnh lý khác nhau: Kỹ thuật giúp phân biệt các bệnh có biểu hiện tương tự như viêm khớp, nhiễm trùng xương, tổn thương do chấn thương hoặc ung thư xương.
• Ít xâm lấn, an toàn cho người bệnh: Phương pháp chỉ sử dụng một lượng nhỏ chất đánh dấu phóng xạ nên nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe là rất thấp khi thực hiện đúng chỉ định.

Ứng dụng chụp SPECT/CT xương trong điều trị ung thư

Ghi chú: Hình ảnh phẳng toàn thân trước và sau của chụp xạ hình xương

• (A) từ một bệnh nhân nam 68 tuổi mắc ung thư tuyến tiền liệt và đau vùng chậu mới xuất hiện cho thấy sự hấp thụ khu trú (mũi tên đen) tại vùng xương cùng bên trái. Hình ảnh CT cắt ngang và hình ảnh SPECT/CT kết hợp 
• (B , C) cho thấy sự hấp thụ khu trú tại một vết nứt gãy do suy yếu theo chiều dọc ở cánh xương cùng bên trái, cho thấy hoạt động tạo xương, xác nhận đây là vết nứt gãy đang lành chứ không phải bệnh di căn. 

Những trường hợp nào được chỉ định xạ hình xương SPECT/CT?

Xạ hình xương SPECT/CT thường được bác sĩ chỉ định trong nhiều trường hợp nhằm hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị các bệnh lý liên quan đến hệ xương.

Các trường hợp phổ biến bao gồm:

• Người bệnh bị đau xương kéo dài nhưng chưa xác định được nguyên nhân;
• Trường hợp nghi ngờ ung thư xương hoặc di căn xương với các biểu hiện như đau nhức xương, sưng nề hoặc gãy xương bất thường;
• Đánh giá tình trạng loãng xương và nguy cơ gãy xương;
• Theo dõi sau điều trị các bệnh lý về xương như ung thư xương, gãy xương hoặc loãng xương;
• Hỗ trợ chẩn đoán các bệnh lý khác như viêm khớp, viêm xương, nhiễm trùng xương hoặc tổn thương sau chấn thương.

Nhờ khả năng phát hiện tổn thương sớm, đánh giá chính xác và hỗ trợ theo dõi hiệu quả điều trị, xạ hình xương SPECT/CT hiện được xem là một trong những kỹ thuật quan trọng trong chẩn đoán và quản lý các bệnh lý về xương.

Quy trình thực hiện xạ hình xương SPECT/CT

Trước khi thực hiện xạ hình xương SPECT/CT, người bệnh cần chủ động trao đổi với bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng, tiền sử bệnh lý cũng như tình trạng sức khỏe hiện tại để đảm bảo an toàn trong quá trình chụp. Người bệnh nên mặc quần áo rộng rãi, thoải mái và tháo bỏ toàn bộ trang sức hoặc vật dụng kim loại trên cơ thể trước khi tiến hành kiểm tra.

Lưu ý: Xạ hình xương thường không được chỉ định cho phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú do có sử dụng chất đánh dấu phóng xạ. Đối với phụ nữ đang cho con bú, bác sĩ có thể khuyến cáo tạm ngừng cho trẻ bú trong khoảng 1–2 ngày sau khi chụp. Trong thời gian này, phần sữa tiết ra cần được bỏ đi nhằm hạn chế nguy cơ chất phóng xạ truyền sang trẻ qua sữa mẹ.

Các bước thực hiện chụp xạ hình xương SPECT/CT

Tiêm chất đánh dấu phóng xạ: Đầu tiên, người bệnh sẽ được tiêm một lượng nhỏ chất đánh dấu phóng xạ vào tĩnh mạch. Sau khi đi vào cơ thể, chất này sẽ di chuyển theo dòng máu và tập trung nhiều hơn tại các vùng xương có hoạt động chuyển hóa bất thường, chẳng hạn như vị trí viêm, tổn thương hoặc nghi ngờ di căn xương.

Tiến hành chụp SPECT/CT: Sau khi chất đánh dấu phân bố trong cơ thể, người bệnh sẽ nằm trên bàn chụp và cần giữ cơ thể ổn định trong suốt quá trình thực hiện. Hệ thống camera chuyên dụng gắn trên thiết bị sẽ di chuyển quanh cơ thể để ghi lại hình ảnh của hệ xương.

Quá trình quét thường diễn ra nhẹ nhàng, không gây đau và có thể kéo dài khoảng Khoảng 60 phút

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện xạ hình xương theo 3 giai đoạn nhằm đánh giá rõ hơn tình trạng tổn thương xương ở từng thời điểm khác nhau. Điều này giúp tăng độ chính xác trong chẩn đoán và hỗ trợ phát hiện sớm các bất thường khó quan sát.

Ngoài ra, người bệnh có thể được kết hợp thêm kỹ thuật chụp cắt lớp phát xạ đơn photon SPECT nhằm khảo sát các tổn thương nằm sâu trong xương hoặc tại những vị trí khó đánh giá bằng hình ảnh thông thường. Trong quá trình ghi hình, camera sẽ xoay quanh cơ thể để thu nhận dữ liệu chi tiết hơn về cấu trúc và chức năng của xương.

Sau khi thực hiện xạ hình xương SPECT/CT: Xạ hình xương SPECT/CT thường là kỹ thuật an toàn, ít gây tác dụng phụ và người bệnh không cần chăm sóc đặc biệt sau khi chụp. Tuy nhiên, để hỗ trợ đào thải nhanh chất đánh dấu phóng xạ ra khỏi cơ thể, người bệnh nên uống nhiều nước trong những ngày đầu sau thực hiện.

Thông thường, chất phóng xạ sẽ được đào thải gần như hoàn toàn sau khoảng 1–2 ngày. Việc nghỉ ngơi hợp lý và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp đảm bảo an toàn cũng như hạn chế các khó chịu không mong muốn sau thủ thuật.

Xạ hình xương SPECT/CT có rủi ro không?

Xạ hình xương SPECT/CT được đánh giá là phương pháp chẩn đoán hình ảnh an toàn và dễ dung nạp. Tuy nhiên, giống nhiều kỹ thuật y học hạt nhân khác, phương pháp này vẫn có thể tồn tại một số rủi ro nhỏ.

• Phơi nhiễm phóng xạ: Quá trình chụp sử dụng một lượng nhỏ chất phóng xạ để ghi hình hệ xương. Tuy nhiên, mức độ phơi nhiễm thường thấp và nằm trong ngưỡng an toàn, không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe lâu dài của người bệnh.
• Phản ứng dị ứng với chất đánh dấu: Một số trường hợp hiếm gặp có thể xuất hiện phản ứng dị ứng nhẹ với chất đánh dấu phóng xạ. Các biểu hiện thường ở mức độ nhẹ và được kiểm soát nhanh chóng bởi nhân viên y tế.
• Phản ứng tại vị trí tiêm: Sau khi tiêm chất đánh dấu, người bệnh có thể gặp tình trạng bầm tím nhẹ, đau hoặc khó chịu tại vị trí tiêm. Các triệu chứng này thường tự cải thiện sau thời gian ngắn.
• Không khuyến cáo với phụ nữ mang thai: Do có liên quan đến phơi nhiễm bức xạ, xạ hình xương SPECT/CT thường không được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai, trừ trường hợp thật sự cần thiết và có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa.

Lưu ý đối với phụ nữ cho con bú: Đối với phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ, bác sĩ có thể yêu cầu tạm ngừng cho trẻ bú trong khoảng 24 giờ sau khi chụp. Điều này nhằm đảm bảo chất đánh dấu phóng xạ được đào thải hoàn toàn khỏi cơ thể trước khi tiếp tục cho trẻ bú mẹ.

Xạ hình xương SPECT/CT ở đâu uy tín?

Bệnh viện Đa khoa Phương Đông là một trong những đơn vị triển khai kỹ thuật chụp xạ hình xương SPECT/CT trong chẩn đoán và theo dõi nhiều bệnh lý. Hệ thống SPECT/CT kết hợp giữa xạ hình và chụp cắt lớp vi tính (CT), giúp đánh giá đồng thời chức năng chuyển hóa và cấu trúc giải phẫu của cơ quan. Nhờ đó, bác sĩ có thể phát hiện sớm các bất thường liên quan đến xương, hỗ trợ chẩn đoán chính xác và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân.

Kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hạt nhân hiện đại với máy SPECT/CT NM/CT 860 

Bên cạnh kỹ thuật SPECT/CT, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông còn ứng dụng nhiều công nghệ chẩn đoán hình ảnh hạt nhân hiện đại. Đặc biệt, nguyên lý kết hợp giữa việc ghi nhận vùng tăng hấp thu FDG trên PET và xác định chính xác vị trí tổn thương trên CT giúp nâng cao đáng kể hiệu quả chẩn đoán. Phương pháp này cho phép phát hiện tổn thương ngay từ giai đoạn sớm, kể cả khi chưa xuất hiện thay đổi rõ ràng về mặt hình thái, đồng thời hạn chế nguy cơ bỏ sót các tổn thương kích thước nhỏ.

Khuôn viên xanh - sạch - đẹp tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông

Không chỉ đầu tư hệ thống trang thiết bị hiện đại, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông còn quy tụ đội ngũ bác sĩ, chuyên gia giàu kinh nghiệm trong nhiều chuyên khoa. Quy trình thăm khám được xây dựng theo hướng cá nhân hóa, kết hợp không gian bệnh viện đạt tiêu chuẩn 5 sao giúp người bệnh an tâm trong suốt quá trình thăm khám và điều trị. Sự kết hợp giữa công nghệ tiên tiến, chuyên môn y tế và chất lượng dịch vụ chính là yếu tố giúp kỹ thuật xạ hình xương SPECT/CT tại Phương Đông trở thành lựa chọn được nhiều khách hàng tin tưởng.

>>> Nếu cần được tư vấn thêm về kỹ thuật xạ hình xương SPECT/CT hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu khác, khách hàng có thể liên hệ trực tiếp Bệnh viện Đa khoa Phương Đông qua hotline 1900 1806 hoặc để lại thông tin tại mục đăng ký khám để được hỗ trợ nhanh chóng.

Kết luận

Xạ hình xương SPECT/CT là kỹ thuật hình ảnh hiện đại có giá trị cao trong phát hiện và đánh giá bệnh lý xương. Nhờ khả năng phát hiện sớm tổn thương và hỗ trợ định vị chính xác, phương pháp này góp phần nâng cao hiệu quả chẩn đoán, theo dõi điều trị và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.