Không ít người bệnh khi có nguy cơ mắc các bệnh lý về gan và xương và được chỉ định thì thắc mắc xét nghiệm ALP là gì, có ý nghĩa gì? ALP là loại enzyme được tìm thấy ở nhiều mô trong cơ thể, tập trung chủ yếu ở gan, đường mật và xương. Và xét nghiệm chỉ số này thường được thực hiện để khảo sát các bất thường liên quan đến gan, đường mật hoặc hệ xương.
Xét nghiệm ALP là gì?
ALP (Alkaline Phosphatase) hay phosphatase kiềm là một enzyme có mặt ở nhiều mô trong cơ thể, trong đó tập trung nhiều tại gan, đường mật và xương. Ngoài ra, ALP cũng được tìm thấy ở ruột, thận và nhau thai ở phụ nữ mang thai. Nhiệm vụ của ALP là tham gia vào quá trình chuyển hóa các hợp chất chứa phosphate và đặc biệt có vai trò trong quá trình khoáng hóa xương và răng.
Để giải đáp cho câu hỏi “xét nghiệm ALP là gì” thì đây là phương pháp khảo sát hàm lượng enzyme ALP trong máu để phát hiện các bất thường ở gan hay xương. Trong một số trường hợp, xét nghiệm ALP isoenzyme có thể được chỉ định để hỗ trợ phân biệt định lượng ALP bất thường có nguồn gốc từ gan hay xương.

ALP là xét nghiệm phát hiện các bất thường ở gan hoặc xương
Ý nghĩa của xét nghiệm ALP là gì?
Xét nghiệm ALP máu không được sử dụng để chẩn đoán một bệnh lý cụ thể. Thay vào đó, chỉ số này đóng vai trò gợi ý các bệnh lý về xương để đánh giá, thực hiện các xét nghiệm và phương pháp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu khác.
Chỉ số ALP bình thường
|
Đối tượng
|
Nồng độ ALP tham khảo
|
|
Trẻ em và thanh thiếu niên
|
20–300 U/L
|
|
Người lớn
|
40–120 U/L
|
|
Phụ nữ mang thai
|
50–150 U/L
|
Lưu ý: Ở trẻ em và thanh thiếu niên, ALP thường cao hơn người trưởng thành do xương vẫn đang phát triển. Phụ nữ mang thai cũng có thể có ALP cao hơn do sự sản sinh enzyme ALP từ nhau thai, đặc biệt ở giai đoạn sau của thai kỳ.
Kết quả xét nghiệm ALP máu cao hơn khoảng tham chiếu chưa chắc là dấu hiệu bệnh lý. Đây cũng là lý do người bệnh nên lắng nghe bác sĩ phân tích, đánh giá dựa trên tình trạng sức khỏe chung thay vì tự tìm hiểu và diễn giải kết quả tại nhà.
Xem thêm:
Chỉ số ALP cao
Xét nghiệm ALP là gì? Đây là xét nghiệm đánh giá nồng độ enzyme để khảo sát các bệnh lý gan - đường mật hoặc các vấn đề về xương. Trong trường hợp kết quả xét nghiệm tăng cao có thể đến từ một số nguyên nhân sau:
- Tắc nghẽn đường mật: Sỏi mật, hẹp đường mật hoặc một số tổn thương gây cản trở dòng chảy của mật có thể làm ALP tăng. Khi ALP tăng kèm GGT, bác sĩ thường khai thác theo hướng nguyên nhân đến từ gan hoặc đường mật của người bệnh.
- Viêm gan, bệnh gan và xơ gan: ALP tăng có thể là gợi ý các bệnh lý về gan. Tuy nhiên, người bệnh cần được xét nghiệm GGT, ALT, AST, bilirubin và các chỉ số khác để chẩn đoán toàn diện.
- Bệnh lý xương: Chỉ số ALP của người bệnh còi xương, nhuyễn xương, bệnh Paget thường, ung thư di căn xương có xu hướng tăng cao. Ngoài ra, người vừa trải qua chấn thương, đang trong quá trình liền xương cũng có nồng độ ALP trong máu cao.
- Cường tuyến cận giáp: Tình trạng tuyến giáp sản xuất ra quá nhiều hormone cũng có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa xương và làm thay đổi hàm lượng ALP.
Ngoài ra, ảnh hưởng của một số bệnh lý như suy tim, bạch cầu đơn nhân, nhiễm trùng và ung thư thận cũng có thể là nguyên nhân dẫn đến chỉ số cao bất thường trong kết quả xét nghiệm.

Tuyến giáp hoạt động quá mức là một trong số nguyên nhân khiến chỉ số ALP tăng cao
Chỉ số ALP thấp
Tương tự như trường hợp chỉ số ALP tăng cao, tuy nhiên ALP thấp ít gặp hơn và thường liên quan đến một số bất thường về mặt sức khỏe bao gồm:
- Người bệnh vừa gặp tai nạn, trải qua phẫu thuật phải truyền máu
- Thiếu kẽm
- Suy dinh dưỡng hoặc thiếu protein
- Giảm hoạt tính enzyme ALP do bệnh lý di truyền xương (hypophosphatasia) hiếm gặp
Tuy nhiên, ALP thấp cũng cần được đánh giá trong bối cảnh cụ thể dựa trên tiền sử bệnh lý, tình trạng sức khỏe và các yếu tố khác. Đó cũng là lý do khi đi thăm khám, bên cạnh trang thiết bị công nghệ cao, trình độ của đội ngũ bác sĩ cũng là yếu tố rất quan trọng, chi phối đến cả định hướng thăm khám và điều trị.
Thấu hiểu mong muốn này, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông đã và đang đẩy mạnh phối hợp liên chuyên khoa trong thăm khám. Tại Khoa Xét nghiệm, hệ thống Cobas® p471 và Cobas® p512 hỗ trợ tiếp nhận, định danh, ly tâm, phân loại và điều phối mẫu, hạn chế tối đa thao tác thủ công và nhầm lẫn khi thăm khám.
Với các trường hợp có kết quả xét nghiệm bất thường, đội ngũ bác sĩ Khoa Nội giàu kinh nghiệm thực tiễn sẽ tiến hành phân tích, đọc kết quả và chỉ định bệnh nhân thực hiện các phương pháp chẩn đoán khác để không bỏ lỡ mọi nguy cơ về mặt sức khỏe.
Khi nào cần thực hiện xét nghiệm ALP máu?
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm ALP trong các trường hợp dưới đây:
- Có dấu hiệu mắc các bệnh lý liên quan đến gan, đường mật như mệt mỏi, buồn nôn, đau hoặc tức vùng hạ sườn phải, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc ngứa kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Nghi ngờ mắc bệnh liên quan đến xương khi cơ thể có biểu hiện đau xương kéo dài, biến dạng xương, gãy xương cần theo dõi hồi phục hoặc nghi ngờ các bệnh như còi xương, nhuyễn xương, bệnh Paget và rối loạn chuyển hóa xương.
- Đang trong thời gian theo dõi và điều trị các bệnh lý về gan, đường mật hoặc xương và cần xét nghiệm ALP định kỳ để theo dõi diễn biến bệnh, đánh giá đáp ứng điều trị theo chỉ định của bác sĩ.

Nếu có triệu chứng các bệnh lý về gan như vàng da thì người bệnh nên xét nghiệm ALP
Quy trình xét nghiệm ALP diễn ra như thế nào?
Xét nghiệm ALP máu được thực hiện theo trình tự 4 bước như sau:
- Bước 1 - Thăm khám và khai thác thông tin: Bạn sẽ khám với bác sĩ chuyên khoa, được khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh lý và thăm khám cơ bản trước khi nhận chỉ định xét nghiệm.
- Bước 2 - Lấy mẫu máu: Nhân viên y tế sẽ lấy một lượng máu nhỏ từ tĩnh mạch, thường ở vùng mặt trong khuỷu tay hoặc mu bàn tay. Sau khi lấy đủ lượng mẫu cần thiết, vị trí lấy máu được ép bằng bông và băng lại.
- Bước 3 - Xử lý và phân tích mẫu: Mẫu máu được chuyển đến phòng xét nghiệm để xử lý và phân tích trên hệ thống hóa sinh. Kết quả được trả dưới dạng chỉ số ALP cùng khoảng tham chiếu tương ứng.
- Bước 4 - Đọc kết quả: Người bệnh sẽ được bác sĩ chuyên khoa đọc kết quả và có thể cần thực hiện thêm các xét nghiệm khác tùy trường hợp.
Lưu ý gì khi thực hiện xét nghiệm ALP?
Bên cạnh thắc mắc “xét nghiệm ALP là gì”, bạn cần lưu ý những điểm quan trọng để quá trình kiểm tra sức khỏe diễn ra thuận lợi. Đầu tiên với xét nghiệm ALP, bạn không cần nhịn ăn trước nhưng nếu thực hiện đồng thời với các xét nghiệm khác, bạn cần trao đổi trước với bác sĩ về yêu cầu (nếu có).
Ngoài ra, trước ngày thực hiện xét nghiệm, bạn nên hạn chế tập thể thao hay thực hiện các hoạt động vận động nặng.
Có thể nói, bài viết trên đã giải đáp đầy đủ về thắc mắc “xét nghiệm ALP là gì”. Đây là xét nghiệm khai thác các nguy cơ sức khỏe ở gan - đường mật và xương. Để xét nghiệm diễn ra thuận lợi, nhanh chóng, bạn nên trao đổi trước với bác sĩ và tuân thủ theo hướng dẫn trước khi xét nghiệm (nếu có).