Sapo:
Trong thai kỳ, nhu cầu sắt tăng lên để đáp ứng quá trình tạo máu của mẹ và sự phát triển của thai nhi. Theo thống kê của Viện Dinh dưỡng Quốc gia(*), tỷ lệ thiếu máu ở phụ nữ mang thai là 36,5%, trong đó có tới 71,8% trường hợp thiếu máu do thiếu sắt. Do đó, với vai trò đánh giá lượng sắt dự trữ của mẹ bầu, xét nghiệm Ferritin khi mang thai rất hữu ích trong phát hiện nguy cơ thiếu sắt, đặc biệt ở các mẹ bầu có tiền sử thiếu máu hoặc có biểu hiện như da xanh xao, mệt mỏi, choáng váng, đau đầu.
Ferritin là gì? Ảnh hưởng của Ferritin đến thai kỳ như thế nào?
Ferritin là protein có vai trò dự trữ sắt trong gan, tủy xương, các mô của cơ thể và có thể giải phóng sắt khi cơ thể cần. Nồng độ Ferritin trong máu có thể phản ánh lượng sắt dự trữ của cơ thể, ngay cả khi số lượng hồng cầu vẫn trong giới hạn bình thường.
Trong quá trình mang thai, chỉ số Ferritin phản ánh mức độ dự trữ sắt của cơ thể và cần được đánh giá phù hợp để đảm bảo quá trình sản sinh hồng cầu diễn ra bình thường. Ngoài ra, lượng sắt dự trữ đầy đủ còn góp phần đáp ứng nhu cầu tăng thể tích máu của mẹ và hỗ trợ sự phát triển của thai nhi.
Xét nghiệm Ferritin khi mang thai là gì? Khi nào cần thực hiện?
Xét nghiệm Ferritin khi mang thai là xét nghiệm máu nhằm định lượng Ferritin trong huyết thanh, qua đó đánh giá lượng sắt dự trữ trong cơ thể mẹ bầu. Nếu kết quả cho thấy chỉ số Ferritin thấp, đây có thể là dấu hiệu gợi ý tình trạng thiếu sắt. Tuy nhiên, Ferritin tăng hoặc giảm cần được đánh giá cùng các chỉ số xét nghiệm khác và tình trạng sức khỏe của mẹ bầu.
Trong thực tế thăm khám, xét nghiệm Ferritin có thể được bác sĩ Sản khoa yêu cầu thực hiện khi sản phụ rơi vào một trong số các trường hợp sau:
- Có biểu hiện của thiếu máu, thiếu sắt như da xanh xao, cơ thể yếu, mệt mỏi, hay bị chóng mặt, nhức đầu,...
- Kết quả xét nghiệm công thức máu, đặc biệt là các chỉ số hồng cầu, có bất thường và nghi ngờ thiếu máu thiếu sắt.
- Có tiền sử thiếu máu.
- Đang mắc một số bệnh lý hoặc có tình trạng sức khỏe cần đánh giá thêm tình trạng sắt.
Thông thường, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện xét nghiệm công thức máu trước, sau đó xét nghiệm Ferritin và các xét nghiệm chuyển hóa sắt tùy trường hợp.
Xét nghiệm Ferritin khi mang thai sẽ được chỉ định khi mẹ bầu có các triệu chứng thiếu máu thiếu sắt
Thế nào là kết quả xét nghiệm Ferritin bình thường?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)(**), ngưỡng Ferritin <15 µg/L trong 3 tháng đầu thai kỳ ở phụ nữ khỏe mạnh có thể được sử dụng để xác định thiếu sắt. Tuy nhiên, việc đọc kết quả Ferritin cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa vì nồng độ Ferritin có thể thay đổi theo tình trạng viêm, nhiễm trùng và một số yếu tố sức khỏe khác.
Với các trường hợp kết quả xét nghiệm Ferritin thấp hoặc cao hơn khoảng tham chiếu, nguyên nhân có thể đến từ một số yếu tố sau:
- Lượng sắt bổ sung hoặc hấp thu từ chế độ ăn không phù hợp với nhu cầu của cơ thể.
- Một số bệnh lý như thiếu máu thiếu sắt, bệnh gan, viêm hoặc nhiễm trùng.
- Một số bất thường về chuyển hóa sắt hoặc yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng đến tình trạng sắt trong cơ thể.
Xem thêm: Mẹ bầu thiếu máu khi mang thai 3 tháng cuối có nguy hiểm không?
Trong trường hợp chỉ số này nằm ngoài ngưỡng an toàn và được xác nhận nguyên nhân đến từ việc thiếu, thừa sắt thì bạn không nên chủ quan vì cơ thể sẽ có nguy cơ gặp các biến chứng cụ thể dưới đây:
|
Thừa sắt
|
Thiếu sắt
|
|
Sắt có thể tích tụ và gây tổn thương một số cơ quan như gan, tim và tuyến tụy.
|
Đối với mẹ bầu:
- Có nguy cơ thiếu máu thiếu sắt với các triệu chứng điển hình như mệt mỏi, chóng mặt, da và niêm mạc nhợt, khó thở khi gắng sức.
- Dễ bị sảy thai, bị đái tháo đường, tăng huyết áp và gặp các vấn đề sức khoẻ khi sinh nở như nhau tiền đạo, nhau bong non, tiền sản giật,...
|
|
Đối với thai nhi: Nồng độ sắt và hemoglobin tăng lên, cản trở quá trình vận chuyển oxy và chất dinh dưỡng nên thai nhi phải đối mặt với nguy cơ nhẹ cân, sinh non
|
Đối với thai nhi:
- Dễ bị thiếu máu thiếu sắt ở trẻ em, nhẹ cân, sinh non và dễ mắc các bệnh lý sơ sinh
- Chậm phát triển trí não do thiếu sắt ảnh hưởng đến sự dẫn truyền thần kinh
|
Xét nghiệm Ferritin khi mang thai diễn ra như thế nào?
Quy trình xét nghiệm chỉ số này tuân theo 3 bước dưới đây:
- Bước 1 - Thăm khám và đánh giá: Bác sĩ khai thác các triệu chứng, chế độ dinh dưỡng và việc sử dụng các loại thực phẩm bổ sung để xác định có cần xét nghiệm Ferritin khi mang thai hay không. Nếu phải xét nghiệm, mẹ bầu sẽ được hướng dẫn chuẩn bị trước khi lấy mẫu. Xét nghiệm Ferritin riêng thường không yêu cầu nhịn ăn, nhưng nếu thực hiện đồng thời các xét nghiệm khác, mẹ bầu cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và kỹ thuật viên.
- Bước 2 - Lấy máu xét nghiệm: Nhân viên y tế lấy một lượng máu nhỏ từ tĩnh mạch ở cánh tay và gửi đến phòng xét nghiệm để phân tích.
- Bước 3 - Đọc kết quả: Sau khi có kết quả, bác sĩ chuyên khoa sẽ phân tích các chỉ số, yêu cầu mẹ bầu thực hiện thêm xét nghiệm nếu cần để có thêm cơ sở đánh giá hoặc đưa ra lời khuyên chăm sóc sức khỏe phù hợp.
Xét nghiệm Ferritin bất thường có thể hỗ trợ phòng ngừa nhiều vấn đề sức khỏe trong thai kỳ
Hướng dẫn chăm sóc cho mẹ bầu có kết quả Ferritin bất thường khi mang thai
Để duy trì tình trạng sắt phù hợp trong thai kỳ, mẹ bầu nên tham khảo các biện pháp chăm sóc sức khỏe dưới đây:
|
Phụ nữ mang thai thiếu sắt
|
Phụ nữ mang thai có Ferritin cao hoặc nghi ngờ thừa sắt
|
|
Đa dạng chế độ ăn uống, kết hợp thực phẩm giàu sắt có nguồn gốc từ động vật như thịt đỏ, cá, trứng và thực phẩm giàu sắt có nguồn gốc từ thực vật như các loại đậu, kết hợp với thực phẩm giàu vitamin C.
|
Không tự ý bổ sung thêm sắt khi chưa có chỉ định hoặc tự điều chỉnh liều dùng chỉ dựa trên kết quả Ferritin.
|
|
Bổ sung viên sắt theo chỉ định của bác sĩ.
|
Không tự ý dùng thuốc thải sắt, thuốc lợi tiểu hoặc các biện pháp “đào thải sắt” tại nhà.
|
|
Giữ vệ sinh, phòng ngừa nhiễm ký sinh trùng và giun sán để hạn chế mất sắt.
|
Thăm khám và thực hiện thêm các xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân Ferritin tăng và đánh giá tình trạng quá tải sắt nếu có.
|
|
Thực hiện các xét nghiệm và tái khám theo lịch hẹn để theo dõi tình trạng thiếu sắt.
|
|
Xem thêm: Bà bầu bị thiếu máu nên ăn gì? Những thực phẩm bổ sung sắt
Tại Khoa Phụ sản - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, mẹ bầu được các bác sĩ thăm khám theo lịch định kỳ, kết hợp với các xét nghiệm cần thiết như Ferritin, canxi,... để đánh giá tình trạng sức khỏe phù hợp với từng giai đoạn thai kỳ. Mẫu xét nghiệm được chuyển đến Khoa Xét nghiệm và xử lý trên hệ thống hiện đại, với nhiều khâu được tự động hóa từ giai đoạn tiền phân tích. Hệ thống Cobas® p471 và Cobas® p512 hỗ trợ tiếp nhận, định danh, ly tâm, phân loại và điều phối mẫu, góp phần chuẩn hóa quy trình xử lý.
Nếu nghi ngờ có triệu chứng của thiếu máu thiếu sắt, mẹ bầu sẽ được chỉ định xét nghiệm để kiểm tra
Trong trường hợp cần đánh giá tình trạng thiếu máu, thiếu sắt chuyên sâu, bác sĩ có thể chỉ định thêm công thức máu và các xét nghiệm liên quan đến chuyển hóa sắt. Kết quả được phối hợp đánh giá giữa bác sĩ Phụ sản và Khoa Xét nghiệm, giúp đặt các chỉ số xét nghiệm trong bối cảnh sức khỏe và thai kỳ của mẹ.
Để đặt lịch thăm khám hoặc biết thêm thông tin về xét nghiệm Ferritin tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, vui lòng để lại thông tin tại đây hoặc liên hệ HOTLINE 1900 1806.
Có thể nói, xét nghiệm Ferritin khi mang thai giúp đánh giá lượng sắt dự trữ trong cơ thể và hỗ trợ phát hiện nguy cơ thiếu sắt. Tuy nhiên, Ferritin bất thường không đồng nghĩa với thiếu hoặc thừa sắt và cần được bác sĩ đánh giá cùng các chỉ số xét nghiệm khác, tình trạng viêm, nhiễm trùng và sức khỏe tổng thể của mẹ bầu.
