Chứng buồn ngủ nhiều (Hypersomnia): Tại sao bạn luôn buồn ngủ dù đã ngủ đủ giấc?

Ngọc Anh

05-08-2026

Nếu bạn thường xuyên ngủ hơn 9–10 tiếng mỗi ngày hoặc luôn cảm thấy buồn ngủ, mệt mỏi dù đã ngủ đủ giấc thì đây có thể là dấu hiệu của chứng buồn ngủ nhiều (Hypersomnia). Đây là một rối loạn giấc ngủ đặc trưng bởi tình trạng buồn ngủ quá mức vào ban ngày hoặc thời gian ngủ kéo dài nhưng vẫn không cảm thấy tỉnh táo sau khi thức dậy.

Nội dung chính

Chứng buồn ngủ nhiều (Hypersomnia) là gì?

Chứng buồn ngủ nhiều (Hypersomnia) là một rối loạn thần kinh liên quan đến điều hòa chu kỳ ngủ – thức. Người mắc hội chứng ngủ nhiều luôn cảm thấy buồn ngủ thái quá vào ban ngày mặc dù đã ngủ đủ 7–9 tiếng, thậm chí ngủ nhiều hơn vào ban đêm.

Mặc dù nhu cầu ngủ của mỗi người không hoàn toàn giống nhau, đối với người trưởng thành khỏe mạnh, thời gian ngủ thường dao động từ 7–9 giờ mỗi đêm. Tuy nhiên, một số người vẫn có thể duy trì sự tỉnh táo khi ngủ ít hơn, trong khi những người khác cần ngủ đủ 9 giờ để có đủ năng lượng học tập và làm việc vào ngày hôm sau.

Vì vậy, ngoài thời gian ngủ, các bác sĩ Tâm thần còn đánh giá chất lượng giấc ngủ và mức độ tỉnh táo sau khi thức dậy để xác định xem bệnh nhân có mắc hội chứng buồn ngủ nhiều (Hypersomnia) hay không.

Khác với cảm giác mệt mỏi sau một đêm thức khuya, người mắc chứng buồn ngủ nhiều vẫn không cảm thấy được nghỉ ngơi sau khi ngủ. Họ có thể ngủ liên tục 10–12 giờ, thậm chí lâu hơn nhưng khi thức dậy vẫn lờ đờ, khó tập trung và dễ ngủ gật trở lại.

Người mắc hội chứng buổn ngủ nhiều luôn cảm thấy buồn ngủ mặc dù đã ngủ đủ 7-9 giờ mỗi đêm

Theo các bác sĩ chuyên khoa Tâm thần (Trung tâm Chăm sóc sức khỏe Tinh thần Phương Đông), về mặt chuyên môn, Hypersomnia được chia thành hai nhóm chính:

Hypersomnia nguyên phát: Rối loạn giấc ngủ là bệnh chính, bao gồm ngủ nhiều vô căn, chứng ngủ rũ hoặc hội chứng Kleine-Levin (rất hiếm gặp).
Hypersomnia thứ phát: Chứng buồn ngủ nhiều xuất hiện dưới dạng biến chứng của các bệnh lý như suy giáp, trầm cảm, tác dụng phụ của thuốc hoặc thiếu ngủ kéo dài.

Dấu hiệu của chứng buồn ngủ nhiều (Hypersomnia)

Biểu hiện đặc trưng nhất của Hypersomnia là buồn ngủ quá mức vào ban ngày. Tuy nhiên, trên thực tế, người bệnh thường có nhiều triệu chứng đi kèm hơn là chỉ ngủ nhiều.

Ngủ rất nhiều (hơn 7 tiếng) vào ban đêm nhưng vẫn không thấy tỉnh táo.
Luôn có cảm giác buồn ngủ trong ngày, khó cưỡng lại cơn buồn ngủ.
Khó thức dậy vào buổi sáng hoặc sau khi ngủ trưa, cần đặt nhiều chuông báo thức.
Sau khi thức dậy vẫn cảm thấy lơ mơ, mất phương hướng hoặc cáu gắt.
Giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và xử lý công việc.
Luôn trong trạng thái thiếu năng lượng, làm việc kém hiệu quả.
Dễ ngủ gật khi đọc sách, xem tivi, họp hành hoặc ngồi yên trong thời gian dài.

Ở một số người, hội chứng ngủ nhiều còn đi kèm với các triệu chứng như đau đầu, giảm khả năng tập trung, lo âu hoặc bất ổn về mặt cảm xúc do tình trạng thiếu tỉnh táo kéo dài.

Lưu ý: Triệu chứng ngủ nhiều và mệt mỏi có sự khác nhau. Nếu mệt mỏi khiến người bệnh thiếu năng lượng nhưng chưa chắc muốn ngủ thì Hypersomnia lại khiến họ gần như không thể cưỡng lại cơn buồn ngủ, ngay cả khi vừa mới thức dậy.

Nguyên nhân gây ra chứng buồn ngủ nhiều (Hypersomnia)

Dựa vào cách phân loại, mỗi dạng Hypersomnia sẽ có những nguyên nhân khác nhau như sau:

Phân loại	Nguyên nhân	Cơ chế
Chứng buồn ngủ nhiều nguyên phát	Ngủ nhiều vô căn (Idiopathic Hypersomnia)	Người bệnh ngủ rất lâu nhưng vẫn luôn cảm thấy thiếu ngủ, chưa xác định được nguyên nhân chính xác.
	Chứng ngủ rũ (Narcolepsy)	Gây các cơn buồn ngủ không thể kiểm soát vào ban ngày, một số trường hợp kèm mất trương lực cơ.
	Hội chứng Kleine-Levin	Bệnh hiếm gặp, người bệnh có thể ngủ liên tục nhiều giờ hoặc nhiều ngày trong từng đợt tái phát.
	Yếu tố thần kinh - di truyền	Được cho là liên quan đến di truyền, mất cân bằng chất dẫn truyền thần kinh hoặc bất thường trong cơ chế điều hòa chu kỳ ngủ – thức của não, nhưng nhiều trường hợp vẫn chưa xác định được nguyên nhân cụ thể.
Chứng buồn ngủ nhiều thứ phát	Thiếu ngủ kéo dài	Cơ thể tích lũy các giờ ngủ bị thiếu dẫn đến buồn ngủ quá mức vào ban ngày.
	Ngưng thở khi ngủ	Giấc ngủ bị gián đoạn nhiều lần trong đêm khiến người bệnh luôn mệt mỏi và buồn ngủ.
	Trầm cảm và rối loạn tâm thần	Làm rối loạn chu kỳ ngủ – thức và tăng nhu cầu ngủ.
	Rối loạn nội tiết (đặc biệt suy giáp)	Quá trình chuyển hóa chậm lại khiến cơ thể luôn uể oải, thiếu năng lượng.
	Các bệnh lý thần kinh	Parkinson, chấn thương sọ não hoặc các bệnh lý não khác có thể ảnh hưởng đến trung tâm điều hòa giấc ngủ.
	Tác dụng phụ của thuốc	Thuốc an thần, thuốc chống dị ứng, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống động kinh... đều có thể gây buồn ngủ.
	Rượu và các chất kích thích	Việc sử dụng hoặc ngừng sử dụng một số chất có thể làm rối loạn chu kỳ ngủ – thức và gây buồn ngủ kéo dài.

Mắc chứng buồn ngủ nhiều (Hypersomnia) có sao không?

Buồn ngủ nhiều tưởng chừng chỉ là phản ứng sinh lý bình thường, nhưng nếu tình trạng này diễn ra trong thời gian dài thì có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe như:

Giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và xử lý thông tin.
Giảm hiệu suất lao động, dễ mắc sai sót khi làm việc.
Tăng nguy cơ tai nạn giao thông hoặc tai nạn lao động do ngủ gật khi đang lái xe hoặc vận hành máy móc.
Hạn chế các hoạt động xã hội và giao tiếp.
Dễ mắc rối loạn lo âu, trầm cảm do tình trạng mệt mỏi kéo dài.

Chẩn đoán và điều trị hội chứng ngủ nhiều

Việc chẩn đoán Hypersomnia không chỉ dựa vào thời gian ngủ mà còn cần đánh giá mức độ buồn ngủ ban ngày, chất lượng giấc ngủ và loại trừ các nguyên nhân khác gây mệt mỏi.

Khi thăm khám, các bác sĩ Tâm thần của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông sẽ khai thác thông tin về thời gian ngủ mỗi ngày, tần suất ngủ ban ngày, thói quen sinh hoạt và tiền sử bệnh lý (nếu có).

Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh thực hiện điện não đồ, theo dõi nhịp thở khi ngủ hoặc các thăm dò cần thiết khác để phát hiện ngưng thở khi ngủ cũng như các rối loạn giấc ngủ liên quan.

Để chẩn đoán bệnh lý này, các bác sĩ Tâm thần sẽ hỏi thông tin về thời gian, tần suất giấc ngủ của người bệnh

Về phương pháp điều trị, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ phù hợp dựa trên nguyên nhân.

Nếu Hypersomnia là hậu quả của bệnh lý khác, bác sĩ sẽ ưu tiên điều trị bệnh nền như ngưng thở khi ngủ, suy giáp, trầm cảm hoặc điều chỉnh các thuốc đang gây buồn ngủ.
Đối với chứng ngủ nhiều nguyên phát hoặc ngủ nhiều vô căn, người bệnh có thể được chỉ định:

Dùng thuốc để duy trì sự tỉnh táo và giảm dần các triệu chứng.
Điều chỉnh giờ giấc và thời lượng giấc ngủ đều đặn mỗi ngày.
Tiến hành liệu pháp hành vi với chuyên gia tâm lý nếu có kèm rối loạn tâm lý.

Làm thế nào để cân bằng giấc ngủ?

Bên cạnh điều trị nguyên nhân, các bác sĩ chuyên khoa cũng khuyến khích bệnh nhân duy trì thói quen ngủ lành mạnh, xây dựng lối sống khoa học như sau:

Duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày, kể cả cuối tuần.
Ngủ đủ theo nhu cầu của cơ thể (đa số người trưởng thành cần khoảng 7–9 giờ mỗi đêm).
Hạn chế ngủ trưa quá 20–30 phút.
Tránh cà phê, trà đặc, rượu bia và nicotine vào buổi tối.
Hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính ít nhất 30–60 phút trước khi ngủ.
Tập thể dục đều đặn nhưng không nên vận động cường độ cao sát giờ đi ngủ.
Giữ phòng ngủ yên tĩnh, tối và có nhiệt độ dễ chịu.
Kiểm soát căng thẳng bằng thiền, hít thở sâu hoặc các hoạt động thư giãn.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Bạn nên sắp xếp thời gian đi thăm khám nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

Ngủ trên 9 – 10 giờ mỗi ngày nhưng vẫn luôn buồn ngủ.
Thường xuyên ngủ gật khi đang học tập, làm việc hoặc lái xe.
Khó thức dậy vào buổi sáng dù đã ngủ đủ.
Buồn ngủ kéo dài trên 3 tháng.
Kèm theo ngáy to, ngưng thở khi ngủ, đau đầu buổi sáng hoặc giảm trí nhớ.
Tình trạng buồn ngủ ảnh hưởng đến công việc, học tập và sinh hoạt hằng ngày.

Bạn nên sắp xếp thời gian đi gặp bác sĩ nếu thường xuyên ngủ gật khi đang học tập, làm việc mặc dù đã ngủ từ 7 - 9 tiếng/ đêm

Có thể nói, cảm giác luôn buồn ngủ đôi khi không phải là phản ứng sinh lý bình thường mà có thể là dấu hiệu của chứng buồn ngủ nhiều (Hypersomnia) cần được thăm khám và điều trị sớm. Nếu tình trạng này ảnh hưởng đến học tập, công việc hoặc sinh hoạt hằng ngày, người bệnh nên đến các cơ sở chuyên khoa để được đánh giá nguyên nhân và có hướng can thiệp phù hợp.

Tại Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Tinh thần – Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm như ThS.BSNT Nguyễn Đình Nam, BSCKII.BSNT Hoàng Minh Thiền, ThS.BSNT Trần Lâm Vũ, ThS.BSNT Vũ Minh Hải sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân gây buồn ngủ thái quá, từ đó xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa.

Bên cạnh điều chỉnh lối sống, sử dụng thuốc và trị liệu tâm lý, Trung tâm còn triển khai kích thích từ trường xuyên sọ (TMS) – phương pháp không xâm lấn, không dùng thuốc, hỗ trợ cải thiện nhiều rối loạn tâm thần và rối loạn giấc ngủ ở những trường hợp phù hợp.