Gãy xương đòn là một trong những chấn thương thường gặp sau tai nạn giao thông, ngã chống tay hoặc chấn thương khi chơi thể thao. Bên cạnh việc cố định xương hoặc phẫu thuật, tập vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi, giúp người bệnh lấy lại khả năng vận động của vai, phòng ngừa teo cơ và hạn chế tình trạng cứng khớp.
Nhiều người cho rằng chỉ cần chờ xương liền là có thể vận động trở lại bình thường. Tuy nhiên, việc bất động kéo dài có thể khiến cơ bắp suy yếu, khớp vai bị cứng và gián tiếp kéo dài thời gian phục hồi khả năng vận động.
Do đó, trong một số trường hợp, các bác sĩ khuyến khích bệnh nhân tập vật lý trị liệu cho người gãy xương đòn ngay từ những ngày đầu sau khi được cố định bằng băng số 8, đai đeo tay hoặc sau phẫu thuật theo chỉ định của bác sĩ. Các bài tập ở giai đoạn đầu chủ yếu tập trung vào việc duy trì tuần hoàn máu, hạn chế teo cơ và bảo tồn tầm vận động của các khớp không bị tổn thương.
Việc tập vật lý trị liệu còn được thực hiện giống như một phương pháp phòng tránh các vấn đề sức khỏe sau gãy xương như sau:
Người bị gãy xương đòn nên cân nhắc tập phục hồi chức năng nếu xương liền chậm
Xương đòn có khả năng tự lành thương khá tốt. Tuy nhiên, thời gian hồi phục cụ thể còn phụ thuộc vào mức độ tổn thương, phương pháp điều trị cũng như thể trạng của từng người bệnh.
Trong đa số trường hợp, xương đòn bắt đầu hình thành can xương sau khoảng 2 – 4 tuần và có thể liền tương đối ổn định sau 6 – 12 tuần. Đối với các trường hợp bị gãy phức tạp, gãy di lệch nhiều hoặc phải phẫu thuật kết hợp xương, thời gian phục hồi có thể kéo dài hơn.
Bên cạnh việc tuân thủ hướng dẫn điều trị, chế độ dinh dưỡng hợp lý và tập vật lý trị liệu đúng cách sẽ góp phần thúc đẩy quá trình liền xương, giúp người bệnh sớm trở lại sinh hoạt bình thường.
Xem thêm: Vật lý trị liệu tại nhà có hiệu quả không? Hướng dẫn các bài tập
Để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả phục hồi tối ưu, người bệnh cần tuân thủ một số nguyên tắc quan trọng trong quá trình tập luyện dưới đây:
Bệnh nhân chỉ nên tập theo hướng dẫn của kỹ thuật viên
Chương trình phục hồi chức năng thường được chia thành hai giai đoạn chính, tương ứng với mức độ liền xương và khả năng vận động của người bệnh.
Giai đoạn bất động thường kéo dài từ 2 – 4 tuần đầu sau chấn thương hoặc sau phẫu thuật. Mục tiêu của việc tập vật lý trị liệu trong giai đoạn này là duy trì tuần hoàn máu, hạn chế teo cơ và bảo tồn chức năng của các khớp tự do. Các phương pháp thường được áp dụng hiện nay bao gồm:
Từ tuần thứ 3 – 4, người bệnh có thể bắt đầu tập một số động tác vận động vai nhẹ nhàng nhằm kích thích quá trình liền xương và hạn chế cứng khớp.
Sau khi được tháo băng cố định hoặc khi bác sĩ xác nhận xương đã ổn định hơn, chương trình phục hồi sẽ tập trung vào việc cải thiện tầm vận động và tăng cường sức mạnh cơ vùng vai. Trên thực tế lâm sàng, các bác sĩ thường áp dụng một số kỹ thuật vật lý trị liệu dưới đây:
Xem thêm: Đau khớp vai: Nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị
Phương pháp nhiệt trị liệu sẽ được cân nhắc thực hiện cho bệnh nhân vào giai đoạn bất động
Dưới đây là những bài tập thường được áp dụng trong quá trình phục hồi chức năng sau gãy xương đòn.
Đây là bài tập được thực hiện từ rất sớm nhằm duy trì sự linh hoạt của các khớp tự do và thúc đẩy tuần hoàn máu trong thời gian vai phải bất động.
Người bệnh thực hiện các động tác gập duỗi ngón tay, bàn tay, cổ tay và khuỷu tay một cách nhẹ nhàng. Bên cạnh đó, bạn có thể kết hợp động tác xoay sấp và xoay ngửa cẳng tay trong phạm vi không đau. Mỗi động tác nên thực hiện khoảng 10 – 15 lần và lặp lại nhiều lần trong ngày để hạn chế tình trạng cứng khớp.
Bên cạnh bài tập cho cổ tay và khuỷu tay, bạn cũng có thể tham khảo bài tập con lắc để giúp khớp vai làm quen dần với chuyển động, đồng thời hạn chế tình trạng co cứng sau thời gian bất động.
Người bệnh đứng cạnh bàn hoặc ghế, dùng tay lành bám chắc vào điểm tựa. Sau đó hơi cúi người về phía trước, thả lỏng hoàn toàn cánh tay bên đau và để tay dao động tự nhiên theo nhiều hướng khác nhau như ra trước – sau, sang ngang hoặc xoay vòng tròn. Mỗi lần tập nên duy trì khoảng 2 – 3 phút và thực hiện nhiều lần trong ngày tùy khả năng chịu đựng của người bệnh.
Để rèn luyện các động tác bò tường, người bệnh đứng đối diện tường, đặt các đầu ngón tay của tay đau lên tường rồi từ từ "bò" tay lên cao từng chút một. Hãy dùng tay lành hỗ trợ nâng đỡ nếu cần thiết. Khi đạt đến vị trí tối đa có thể chịu được, bạn giữ vài giây rồi hạ tay xuống từ từ.
Trong giai đoạn đầu, người bệnh chỉ nên nâng tay đến ngang vai. Khi khớp vai phục hồi tốt hơn, bạn có thể tăng cường độ tập luyện theo hướng dẫn của chuyên gia phục hồi chức năng.
Xem thêm: Viêm quanh khớp vai - Dấu hiệu nhận biết và cách điều trị
Đây là bài tập dành cho những bệnh nhân muốn nâng cao độ linh hoạt của khớp vai và hỗ trợ phục hồi các nhóm cơ chóp xoay.
Người bệnh sử dụng một cây gậy hoặc cán chổi làm dụng cụ hỗ trợ. Với động tác xoay ngoài, tay đau nắm một đầu gậy, tay lành giữ đầu còn lại và nhẹ nhàng đẩy gậy sang bên để tạo chuyển động xoay ngoài cho vai đau. Đối với động tác xoay trong, người bệnh đưa gậy ra phía sau lưng và dùng tay lành kéo gậy lên xuống để hỗ trợ vận động vai.
Mỗi lần tập thực hiện khoảng 10 – 15 nhịp, lặp lại 3 – 4 lần mỗi ngày hoặc theo hướng dẫn của kỹ thuật viên.
Các động tác xoay trong ngoài có tác dụng giúp khớp vai hoạt động hiệu quả
Khi xương đã bắt đầu liền vững hơn, các bài tập gồng cơ đẳng trường sẽ giúp tăng cường sức mạnh nhóm cơ vùng vai mà không gây chuyển động lớn tại khớp.
Bạn hãy đứng cạnh tường, giữ cánh tay sát thân người và gập khuỷu tay khoảng 90 độ. Sau đó dùng lực đẩy nhẹ cánh tay vào tường nhưng không tạo chuyển động thực sự. Giữ lực gồng trong khoảng 10 – 15 giây rồi thả lỏng.
Ngoài động tác đẩy ngang, người bệnh có thể thực hiện thêm các hướng gồng xoay trong, xoay ngoài hoặc nâng tay để tác động lên nhiều nhóm cơ quanh khớp vai. Mỗi ngày nên tập từ 3 – 4 lần để duy trì sức mạnh cơ trong quá trình hồi phục.
Có thể nói, tập vật lý trị liệu cho người gãy xương đòn là phương pháp quan trọng giúp khôi phục tầm vận động khớp vai, tăng cường sức mạnh cơ và hạn chế các biến chứng do bất động kéo dài. Tuy nhiên, mỗi giai đoạn hồi phục sẽ có mục tiêu và bài tập khác nhau. Vì vậy, người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và kỹ thuật viên phục hồi chức năng để đảm bảo tập luyện an toàn, đồng thời đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Một số bài tập vật lý trị liệu cho người gãy xương đòn phổ biến bao gồm tập cổ tay, tập con lắc, tập bò tường, tập xoay ngoài và...
